Đằng sau con số kỷ lục hợp tác kinh tế thương mại Mỹ-Trung

Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình (phải) và người đồng cấp Mỹ Donald Trump (trái) tại cuộc gặp ở Bắc Kinh ngày 9/11. Ảnh: AFP/TTXVN

Trong chuyến thăm Trung Quốc của Tổng thống Mỹ Donald Trump từ ngày 8-10/11 vừa qua, Trung Quốc và Mỹ đã ký kết nhiều thỏa thuận hợp tác với tổng giá trị lên đến 253,5 tỷ USD. Bắc Kinh cho rằng điều này không chỉ phá vỡ kỷ lục hợp tác kinh tế thương mại Trung-Mỹ mà còn lập kỷ lục hợp tác kinh tế thương mại trong lịch sử thế giới.

Vì thế, ông Trump đã không đổ lỗi cho Trung Quốc về vấn đề thâm hụt thương mại giữa Mỹ và Trung Quốc. Tuy nhiên dư luận cho rằng những thỏa thuận hợp tác Mỹ-Trung được ký kết trong chuyến thăm Trung Quốc của Trump lần này phần nhiều là biên bản ghi nhớ hiểu biết lẫn nhau, không mang tính ràng buộc.

Ngày 9/11, tại Bắc Kinh, Tập Cận Bình đã tổ chức lễ đón Tổng thống Mỹ Donald Trump vô cùng long trọng, sau đó hai nhà lãnh đạo tiến hành hội đàm chính thức tại Đại Lễ đường Nhân dân. Sau hội đàm, Tập Cận Bình và Donald Trump chứng kiến đại diện nhiều doanh nghiệp cỡ lớn Mỹ-Trung ký kết các thỏa thuận hợp tác kinh tế thương mại và đầu tư.

Các thỏa thuận ký kết ngày 9/11, cộng với thỏa thuận mà hai bên ký kết ngày 8/11 gọi chung là thỏa thuận lớn, có tổng giá trị lên đến 253,5 tỷ USD. Trong đó, phần lớn thỏa thuận là Trung Quốc đầu tư, mua lại doanh nghiệp của Mỹ, bao trùm nhiều ngành nghề như năng lượng, hàng không, điện lực, ô tô và nông sản.

Bộ trưởng thương mại Trung Quốc Chung Sơn coi đây là kỳ tích, nêu rõ tổng giá trị 253,5 tỷ USD không chỉ lập kỷ lục trong hợp tác kinh tế thương mại Mỹ-Trung, mà còn lập kỷ lục trong lịch sử hợp tác kinh tế thương mại thế giới.

Tại cuộc họp báo chung sau hội đàm, Chủ tịch Tập Cận Bình cũng nêu rõ những thỏa thuận này cho thấy không gian rộng mở của hợp tác kinh tế thương mại Trung-Mỹ, nhấn mạnh Trung Quốc thúc đẩy mở cửa toàn diện, thực hiện tự do hóa đầu tư.

Ông Tập Cận Bình còn cho biết Trung-Mỹ nhất trí mở rộng hợp tác thương mại, đầu tư, mở rộng triển khai hợp tác song phương trong các lĩnh vực năng lượng, xây dựng cơ sở hạ tầng và sáng kiến “Vành đai và Con đường” (BRI), thúc đẩy quan hệ kinh tế thương mại hai nước phát triển.

Tại họp báo chung, ông Trump phê phán thâm hụt thương mại Mỹ-Trung lớn, phê phán thương mại Mỹ-Trung mất cân bằng, nghiêng về một bên, không công bằng đối với phía Mỹ, nhưng Donald Trump không "trách" Trung Quốc.

Ông Trump hi vọng phía Trung Quốc giải quyết thỏa đáng vấn đề thâm hụt thương mại, tin tưởng có thể cùng với ông Tập Cận Bình giải quyết để quan hệ thương mại hai nước quay trở về quỹ đạo bình đẳng. Ông nói rằng phía Mỹ sẵn sàng cùng với phía Trung Quốc phát triển quan hệ thương mại mạnh mẽ, công bằng và cùng ưu đãi.

Tổng thống Trump cho rằng Mỹ và Trung Quốc đã đạt được tiến triển lớn trong 2 vấn đề then chốt là thương mại và an ninh. Thế nhưng, Ngoại trưởng Mỹ tháp tùng chuyến thăm Trung Quốc của ông Trump đã nói ngược lại, rằng thâm hụt thương mại Mỹ-Trung lên đến 500 tỷ USD, thành quả đến nay đã đạt được chỉ là rất nhỏ.

Dư luận Hong Kong nhận định trong chuyến thăm Trung Quốc lần này của Tổng thống Trump, Trung-Mỹ đã ký kết thỏa thuận hợp tác với tổng giá trị lên đến trên 253,5 tỷ USD, nhưng phần lớn là biên bản ghi nhớ không có sự ràng buộc và để thực sự thực hiện được những thỏa thuận này cần phải mất rất nhiều thời gian.

Quan chức giấu tên của phía Trung Quốc cũng thừa nhận rằng mục đích Trung-Mỹ ký kết một loạt biên bản ghi nhớ là phía Trung Quốc muốn bày tỏ thiện chí với ông Trump, nhấn mạnh hai bên vẫn cần nhiều năm để thực hiện nội dung liên quan.

Nói cách khác, kết quả lớn duy nhất trong chuyến thăm Trung Quốc lần này của ông Trump là một trái “bom tiền rỗng” với cái vỏ trị giá trên 250 tỷ USD. Điều này cho thấy phía Mỹ thiếu kế hoạch và sự chuẩn bị trước cho chuyến thăm Trung Quốc lần này của ông Trump.

Trong khi đó, đối với vấn đề cho phép doanh nghiệp Mỹ đẩy nhanh xâm nhập thị trường Trung Quốc và Trung Quốc mở cửa thị trường tài chính, hai bên đã không đạt được thỏa thuận mới nào.

Chủ nhiệm Ban Trung Quốc của Công ty tư vấn Anke (APCO Worldwide) có trụ ở Washington (Mỹ) - ông James McGregor - cho rằng việc dồn tất cả các thỏa thuận lại thành thỏa thuận lớn là cách làm thông thường khi Mỹ-Trung mới phát triển quan hệ song phương.

Cựu Đại sứ Mỹ tại Trung Quốc Max Baucus cho rằng đây là cách làm việc điển hình kiểu người Trung Quốc, nghi thức đón tiếp càng rầm rộ hoành tráng, thực chất càng ít thời gian bàn việc chính.