Mỹ liệu có thực hiện chính sách thương mại hà khắc với Trung Quốc?

Tổng thống Mỹ Donald Trump (trái) và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tại khu nghỉ dưỡng Mar-a-Lago, Florida (Mỹ). Ảnh: THX/TTXVN

Viện nghiên cứu Brookings mới đây đăng bài phân tích về chính sách thương mại của Mỹ đối với Trung Quốc của ông David Dollar, chuyên gia về chính sách đối ngoại và kinh tế toàn cầu thuộc viện nghiên cứu này.

Theo tác giả, trái ngược với giọng điệu nóng nảy trong chiến dịch tranh cử, không khí trong cuộc gặp tại Florida giữa Tổng thống Mỹ Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình khá nhã nhặn, lịch sự và tôn trọng. Tổng thống Trump mô tả mối quan hệ của ông với Chủ tịch Tập Cận Bình là “đáng chú ý”.

Có vẻ như ít khả năng hơn bao giờ hết Mỹ sẽ thực hiện một cuộc chiến tranh thương mại với các biện pháp bảo hộ hà khắc, mặc dù vẫn có một số người trong Chính quyền Mỹ mong muốn điều này.

Không có những kết quả cứng rắn về thương mại tại cuộc gặp này. Bản thân ông Trump cũng không đặt kỳ vọng cao khi ông viết trên mạng xã hội Twitter rằng đàm phán có thể sẽ “khó khăn”. Tuy nhiên, cuộc gặp đã mang lại một vài định hướng cho những cuộc đàm phán sắp tới giữa hai nước trong tương lai.

Nếu có một trận chiến giữa những người theo chủ nghĩa bảo hộ và những người ủng hộ tự do thương mại thì có vẻ như những người ủng hộ tự do thương mại đã có lợi thế.

Điều đó không có nghĩa là sẽ không có các biện pháp thương mại chống Trung Quốc, nhưng nhiều khả năng chúng sẽ giới hạn và chỉ nhằm vào một số lĩnh vực cụ thể chứ không phải toàn bộ hàng hóa xuất khẩu qua biên giới.

Chính quyền Trump tất nhiên không muốn tiếp tục thúc đẩy cơ chế Đối thoại Kinh tế và Chiến lược Mỹ - Trung (S&ED) dưới thời Tổng thống Barack Obama. Trên thực tế, nó mang tính lễ nghi và quá rộng để có thể có tác dụng thực sự. Tuy nhiên, những người quan sát cuộc gặp chỉ ra rằng các cuộc đối thoại kinh tế cấp cao vẫn sẽ tiếp tục.

Chiến lược sẽ được tách khỏi kinh tế, điều này là khôn ngoan. Đối thoại Kinh tế Toàn diện mới về phía Mỹ sẽ do Bộ trưởng Tài chính Steven Mnuchin và Bộ trưởng Thương mại Wilbur Ross chủ trì. Về phía Trung Quốc có thể vẫn là Phó Thủ tướng Uông Dương.

Về những vấn đề cần giải quyết ngay lập tức, Trung Quốc hiển nhiên đã đề nghị thực hiện cam kết mở cửa thị trường cho thịt bò Mỹ từ sáu tháng trước. Trung Quốc cũng tạo điều kiện cho phép các ngân hàng đầu tư của Mỹ hoạt động tại nước này.

Chính quyền Mỹ đã tác động mạnh để Trung Quốc giảm 25% thuế đối với ô tô nhập khẩu từ Mỹ, nhưng đổi lại Trung Quốc được cho là đang hy vọng Mỹ sẽ bán nhiều sản phẩm công nghệ cao hơn và cho phép các tập đoàn nhà nước Trung Quốc nhận chuyển giao công nghệ cao từ Mỹ – điều mà Chính quyền Trump khó có thể đồng ý trong bối cảnh chính trị hiện tại.

Nhà Trắng cảnh báo tiếp tục tấn công đáp trả Syria. Ảnh: AFP

Vấn đề khó khăn ở cuộc gặp thượng đỉnh là vụ Mỹ phóng tên lửa tấn công Syria ngay buổi tiệc mở đầu hội nghị. Thời điểm này dù có mang lại hàm ý gì hay không thì thông điệp ở đây cũng quá rõ ràng: cuộc gặp này không quá quan trọng đối với Mỹ và rằng Chính quyền Trump sẽ không ngần ngại sử dụng các biện pháp quân sự đơn phương.

Mối lo ngại của Trung Quốc rằng Mỹ sẽ làm điều gì đó gia tăng sự liều lĩnh. Trung Quốc sẽ có một số nỗ lực thắt chặt các biện pháp trừng phạt về kinh tế đối với Triều Tiên. Tuy nhiên, những tính toán cơ bản của Trung Quốc sẽ không thay đổi - một cuộc tấn công quân sự nhằm vào Triều Tiên là vô cùng nguy hiểm và nhiều khả năng Mỹ sẽ không sử dụng cách này.

Trung Quốc không muốn chế độ ở Triều Tiên sụp đổ, vì vậy, sẽ có một giới hạn về việc Trung Quốc sẵn sàng áp dụng các lệnh trừng phạt tới đâu. Hơn nữa, Trung Quốc vẫn hoài nghi về việc nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong-un sẽ phản ứng lại với áp lực kinh tế bằng việc từ bỏ chương trình vũ khí hạt nhân và tên lửa.

Cuộc tấn công Syria cũng là một sự nhắc nhở về mức độ chú ý và hành động của Tổng thống Trump đối với một sự việc bất ngờ. Cuộc gặp tại Mar-a-Lago được cho là một cơ hội đàm phán về thương mại Mỹ - Trung, nhưng nó bị chi phối bởi vấn đề Syria và Triều Tiên. Mỹ cần Trung Quốc hợp tác về những vấn đề an ninh toàn cầu.

Dưới thời Obama, sự phối hợp của Trung Quốc về vấn đề Iran và biến đổi khí hậu đã khiến Mỹ khó mà thực hiện các chính sách cứng rắn về thương mại. Cũng như người tiền nhiệm Obama, Tổng thống Trump nhiều khả năng sẽ tìm kiếm sự ủng hộ của Trung Quốc trong vấn đề Syria và Triều Tiên.

Những cuộc khủng hoảng an ninh bất ngờ sẽ chiếm lĩnh hầu hết chương trình nghị sự của mối quan hệ song phương và khiến Chính quyền Mỹ khó có thể thực hiện những chính sách hà khắc trong lĩnh vực thương mại với Trung Quốc.

>>> Tổng thống Donald Trump thừa nhận Trung Quốc không thao túng tiền tệ

>>> Lãnh đạo Mỹ và Trung Quốc thảo luận vấn đề Triều tiên