Ai sẽ giữ tiếng cồng chiêng S’tiêng mai sau?

Tiếng cồng, chiêng vang vọng tại Nhà văn hóa Ấp 5, xã Nha Bích (thành phố Đồng Nai) báo hiệu chương trình tập huấn, truyền dạy kỹ năng bảo tồn và phát huy nghệ thuật trình diễn truyền thống của đồng bào S’tiêng đang diễn ra. Hoạt động góp phần tích cực vào mục tiêu bảo tồn và tôn tạo các giá trị văn hóa dân tộc thiểu số tại địa phương.

Chương trình được triển khai từ ngày 1-10/10, với sự tham gia của 7 nghệ nhân và 30 học viên đến từ các ấp 4, 5 và 6, xã Nha Bích. Tại chương trình tập huấn, các học viên được giới thiệu về tên gọi, đặc điểm, chức năng của từng loại chiêng; cách bảo quản, sử dụng nhạc cụ; tư thế, cách cầm dùi, kỹ thuật tạo âm thanh và các bài, điệu cồng, chiêng truyền thống của cộng đồng S’tiêng; kỹ năng bảo tồn và phát huy nghệ thuật trình diễn cồng, chiêng truyền thống của đồng bào S’tiêng...

Bà Nguyễn Thị Minh Tiền, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Nha Bích cho biết: Đây là hoạt động có ý nghĩa thiết thực trong thực hiện mục tiêu bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào dân tộc thiểu số, đồng thời góp phần thực hiện kế hoạch của xã về bảo tồn, tôn tạo và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống các dân tộc trên địa bàn.

Cồng, chiêng không chỉ là những nhạc cụ truyền thống mà còn là một phần quan trọng trong đời sống văn hóa đồng bào S’tiêng trên địa bàn xã. Tuy nhiên, trước những biến đổi của đời sống xã hội, việc thực hành và trao truyền một số giá trị văn hóa truyền thống đang đứng trước những thách thức, khó khăn, nguy cơ mai một. Trong đó, thiếu lực lượng kế thừa là vấn đề cần được quan tâm.

Theo bà Nguyễn Thị Minh Tiền, xã tổ chức 2 lớp tập huấn, truyền dạy cồng, chiêng, tạo điều kiện để thanh thiếu niên, học sinh và người dân, nhất là đồng bào S’tiêng được tiếp cận, học tập và thực hành nghệ thuật truyền thống.

Thông qua chương trình, học viên được tìm hiểu về văn hóa, nghệ thuật trình diễn cồng, chiêng của người S’tiêng; trực tiếp thực hành kỹ năng, kỹ thuật trình diễn dưới sự hướng dẫn của các nghệ nhân và báo cáo viên. Qua đó, địa phương hướng tới xây dựng lực lượng kế cận có khả năng tiếp tục thực hành, trao truyền kỹ năng và tham gia các hoạt động văn hóa tại cộng đồng, từng bước xây dựng lực lượng nòng cốt để duy trì nghệ thuật trình diễn cồng, chiêng của người S’tiêng trên địa bàn xã.

Tham gia chương trình không thể thiếu các nghệ nhân lão luyện đã thành thạo biểu diễn cồng, chiêng qua nhiều năm và giữ vai trò quyết định trong việc trao truyền di sản. Ông Điểu Nghĩa người dân Ấp 5 chia sẻ: “Tôi đã sinh sống ở đây từ lâu và bắt đầu tập đánh cồng chiêng từ năm 16 tuổi. Việc truyền dạy cồng chiêng có ý nghĩa vô cùng to lớn, giúp con cháu hiểu rõ nguồn cội và nắm giữ những giá trị văn hóa truyền thống mà ông cha để lại. Tôi mong chính quyền các cấp tiếp tục quan tâm, hỗ trợ duy trì các lớp học thế này để chúng tôi có thể truyền dạy kỹ thuật, kinh nghiệm cho thế hệ trẻ, tiếp nối và lan tỏa nét đẹp văn hóa của dân tộc mình”.

Ông Điểu Nông, người có uy tín Ấp 5 cho biết, thời gian qua, chính quyền xã rất quan tâm hỗ trợ đồng bào S’tiêng gìn giữ bản sắc văn hóa. Người dân cũng nỗ lực duy trì việc thực hành và truyền dạy cho con cháu. Theo ông, nếu không chú trọng trao truyền, các thế hệ sau sẽ khó hiểu đầy đủ về phong tục, tập quán và bản sắc văn hóa của dân tộc.

Theo ông Nguyễn Trần Kiệt, Phó Trưởng phòng Quản lý văn hóa (Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch thành phố Đồng Nai), việc bảo tồn và phát triển di sản văn hóa trong đời sống hiện đại đòi hỏi phải đề cao trách nhiệm của Nhà nước cùng vai trò tham gia của cộng đồng. Nếu thiếu sự đồng lòng, hưởng ứng từ người dân thì mọi công tác đều thất bại. Đối với không gian văn hóa cồng chiêng, các nghệ nhân là những người trực tiếp nắm giữ và trao truyền các giá trị văn hóa. Nguy cơ lớn là khi thiếu lớp nghệ nhân am hiểu để truyền dạy, nghệ thuật cồng chiêng có thể dần mai một. Vì vậy, nghệ nhân và học viên cần ý thức rõ vai trò của mình trong việc bảo tồn, trao truyền và phát huy các giá trị văn hóa cho thế hệ sau.