Anh đầu tư hàng chục triệu USD vào Đông Nam Á để phòng chống đại dịch mới

Trung bình mỗi năm có khoảng 66.000 người nhiễm các chủng virus SARS lây truyền từ động vật.. Ảnh minh họa: A.N/Bnews/vnanet.vn

Theo phóng viên TTXVN tại London, trong bối cảnh ngân sách viện trợ nước ngoài của Anh bị cắt giảm mạnh, Vương quốc này vừa công bố một khoản đầu tư đáng chú ý lên tới 25 triệu bảng (khoảng 33,6 triệu USD) để tăng cường khả năng ứng phó với đại dịch tại Đông Nam Á.

Rừng mất dần, đô thị lan rộng, động vật hoang dã bị săn bắt và buôn bán - tất cả đang rút ngắn khoảng cách giữa con người và nguồn lây bệnh tại một trong những vùng đa dạng sinh học bậc nhất thế giới.

Các nhà khoa học ước tính trung bình mỗi năm có khoảng 66.000 người nhiễm các chủng virus SARS lây truyền từ động vật. Các mầm bệnh tương tự trong đại dịch COVID-19 đã được phát hiện tại Campuchia, Lào,....

Đầu tháng 5/2026, một nghiên cứu đăng trên tạp chí Cell xác định một loại virus giống SARS-CoV-2 có khả năng lây sang người ở loài dơi móng ngựa, cách Bangkok khoảng hơn 300 km. Dù chưa có bằng chứng nào cho thấy virus này đã lây sang người, các chuyên gia cho rằng đây là lời nhắc nhở về mức độ rủi ro hiện hữu.

Còn Nipah - loại virus lần đầu xuất hiện tại Malaysia, truyền cảm hứng cho bộ phim bom tấn Contagion (tạm dịch là "Sự truyền nhiễm") - có tỷ lệ tử vong lên tới 75%.

Sáng kiến mang tên Chương trình Đối tác An ninh y tế là hợp tác giữa Anh và Hiệp hội Các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN), tập trung vào 3 trụ cột: phát hiện sớm, khống chế và ứng phó. 20 khoản tài trợ đầu tiên trị giá khoảng 7,5 triệu bảng, bao gồm các dự án tăng cường giám sát dịch bệnh tại vùng sâu vùng xa, đào tạo các nhà khoa học chuyên ngành xét nghiệm và tổ chức diễn tập mô phỏng ứng phó với khủng hoảng.

Ngoài ra, Đại học Sheffield và tổ chức Hilleman Laboratories sẽ thiết lập một chương trình đào tạo chuyên ngành sản xuất vaccine.

Điểm tựa thực thi là Mạng lưới Phòng thí nghiệm Y tế công cộng khu vực (RPHL), được thành lập năm 2019, hiện bao gồm 11 quốc gia ASEAN cùng Pakistan, Nepal và Papua New Guinea. Mạng lưới này nhận 1,5 triệu bảng trong vòng tài trợ đầu tiên để đào tạo chuyên gia, củng cố tiêu chuẩn an toàn sinh học và mở rộng hợp tác khu vực. Giám đốc chương trình khu vực thuộc RPHL, Dr Jintana Sriwongsa nhận định mục tiêu là "thoát khỏi cách tiếp cận theo từng bệnh riêng lẻ, để chuyển sang nói về hệ thống".

Khoản đầu tư này ra đời trong bối cảnh ngân sách viện trợ của Anh thực tế đã giảm 40%, từ 0,5% xuống còn 0,3% Tổng thu nhập quốc dân (GNI). Để bù đắp, Chính phủ Anh công bố chiến lược chuyển dịch theo 4 hướng: từ nhà tài trợ sang nhà đầu tư, từ can thiệp quốc tế sang quan hệ đối tác địa phương, từ cấp tài trợ sang trao đổi chuyên môn, và từ cung cấp dịch vụ sang xây dựng năng lực.

Với năng lực chuẩn bị ứng phó với dịch bệnh hiện đang chênh lệch rất lớn giữa các quốc gia trong khu vực, khoảng trống cần lấp không nhỏ, song hướng đi của Anh được nhìn nhận là đúng hướng khi xây hệ thống trước khi dịch gõ cửa, không phải chạy theo từng đợt khủng hoảng.