ASEAN - Nền tảng trong chính sách đối ngoại của Indonesia

 ASEAN luôn ở vị trí trọng điểm trong chính sách đối ngoại của Indonesia. Ảnh: EPA/TTXVN

Xung quanh vấn đề này, báo Bưu điện Jakarta số ra mới đây có đăng bài phân tích của tác giả David Willis với tựa đề: “ASEAN tiếp tục là nền tảng trong chính sách đối ngoại của Indonesia”. 

Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) đã trở thành tâm điểm của trật tự khu vực và luôn được Indonesia coi trọng trong chính sách đối ngoại của mình kể từ khi tổ chức này được thành lập.

Tuy nhiên, sau nửa thế kỷ hình thành và phát triển, rõ ràng là những thách thức khu vực hiện đang nổi lên và đòi hỏi tổ chức này phải có những cải cách đáng kể để đáp ứng các yêu cầu, nhiệm vụ trong tình hình mới.

ASEAN là một ưu tiên trong chính sách đối ngoại của Indonesia thời kỳ những năm 1970 - thập niên đầu tiên của chế độ “trật tự mới” - bằng việc tăng cường khả năng phục hồi của khu vực thông qua sự cạnh tranh quyền lực có ý nghĩa sống còn đối với việc theo đuổi khả năng phục hồi của một quốc gia.

Sự phát triển của Indonesia và sự gắn kết chính trị phụ thuộc vào mức độ ổn định của khu vực. Do đó, ASEAN phù hợp với lợi ích của Indonesia.

Tuy nhiên, ASEAN hiện không thể thống nhất được cách thức tổ chức để có thể tiếp tục đóng vai trò là trung tâm an ninh khu vực. Lý do là bởi ASEAN đã có những thay đổi lớn trong những năm gần đây, trong khi những lợi ích cốt lõi của Indonesia trong nửa thế kỷ qua vẫn giống như trước, đó là đạt được sự ổn định và phát triển quốc gia.

Tổng thống Indonesia Joko Widodo (Jokowi) đã thực hiện nhiều thay đổi so với các chính quyền tiền nhiệm, cụ thể là việc theo đuổi chính sách đối ngoại song phương thực dụng hơn. Tuy nhiên, điều này không phải là vấn đề lớn trong mối quan hệ với ASEAN bởi những lợi ích của Indonesia ở tổ chức này vẫn còn rất lớn.

Sự phát triển của khu vực cũng là một trong những nguyên nhân cản trở sự thống nhất của ASEAN trong vòng một thập kỷ qua. Tuy vậy, thế giới đã chứng kiến khả năng của ASEAN trong việc bảo vệ khu vực khỏi sự cạnh tranh quyền lực của các cường quốc.

Tổng thống Indonesia Joko Widodo. Ảnh: AFP/TTXVN)

Việc thông qua Bộ Quy tắc Ứng xử ở Biển Đông (COC) giữa ASEAN và Trung Quốc nhằm củng cố cho Tuyên bố ứng xử của các bên ở Biển Đông (DOC) năm 2002, vẫn là một mục tiêu khó có thể trở thành hiện thực.

Sự khác nhau trong cách giải quyết đối với vấn đề Biển Đông đã khiến tổ chức này lần đầu tiên không thể ra thông cáo chung vào năm 2012.

Ngay sau đó, cựu Ngoại trưởng Indonesia Marty Natalegawa đã có những chuyến ngoại giao con thoi để vận động các quốc gia liên quan tránh không để xảy ra những bất đồng và tiếp tục thể hiện tình đoàn kết của ASEAN đối với những vấn đề lớn của khu vực.

Việc làm gia tăng căng thẳng cũng như những bất ổn ở khu vực là điều Jakarta luôn muốn tránh, bởi điều đó cùng lúc sẽ làm giảm giá trị chiến lược của ASEAN cũng như của Indonesia.

Đối với ASEAN, tổ chức này vẫn theo đuổi cách tiếp cận nguyên gốc của mình kể từ khi được thành lập trong việc giải quyết những vấn đề chung của khối, trong đó có việc duy trì nguyên tắc đồng thuận khi ra quyết định.

Đó cũng là một trong những nguyên nhân khiến các nước lớn có thể tiếp cận, tranh thủ và gây chia rẽ trong ASEAN. Nếu ASEAN không sớm khắc phục vấn đề này thì những thách thức an ninh của khối vẫn sẽ hiện hữu và rất khó giải quyết.

Đến nay, Indonesia vẫn khẳng định trọng tâm chính sách đối ngoại của mình đối với ASEAN rằng chỉ cần ASEAN có những cải cách phù hợp trong tình hình mới, tổ chức này sẽ trở lại đúng vai trò của mình, đồng thời khiến ASEAN tiếp tục trở thành những ưu tiên chiến lược của Jakarta./.