Bước tiến của Bắc Kinh trong việc “lấy lại bầu trời xanh"

Năm 2024, số ngày ô nhiễm nặng ở Bắc Kinh đã giảm từ 58 ngày (năm 2013) xuống còn 2 ngày, mức thấp nhất trong lịch sử. Ảnh: Công Tuyên - PV TTXVN tại Trung Quốc

Bắc Kinh bắt đầu theo dõi chỉ số bụi mịn PM2.5 từ năm 2013, thời điểm nồng độ trung bình năm lên tới 89,5 microgram/m3 - cao gấp nhiều lần so với ngưỡng tiêu chuẩn chất lượng không khí thứ cấp quốc gia của Trung Quốc (35 microgram/m3). Đến năm 2020, mức trung bình này giảm còn 38 microgram/m3.

Năm 2024, nồng độ PM2.5 trung bình năm của thành phố tiếp tục duy trì trong ngưỡng đạt chuẩn năm thứ tư liên tiếp, giảm 19,7% so với năm 2020, xuống còn 30,5 microgram/m3. Kết quả này cho thấy Bắc Kinh về cơ bản đã thoát khỏi tình trạng ô nhiễm nghiêm trọng.

So với năm 2013, số ngày ô nhiễm nặng trong năm 2024 giảm mạnh từ 58 ngày xuống chỉ còn 2 ngày, tương đương mức giảm 96,6% - thấp nhất từ trước đến nay. Riêng giai đoạn tháng 1-9/2025, nồng độ PM2.5 tiếp tục giảm thêm 15% so với cùng kỳ, trong khi số ngày có chất lượng không khí tốt tăng thêm 18 ngày, lên tới tổng cộng 226 ngày.

Theo ông Tạ Kim Khai (Xie Jinkai), Trưởng Phòng Môi trường Khí quyển thuộc Cục Sinh thái và Môi trường Bắc Kinh, những năm gần dây, thành phố đã tập trung theo dõi chỉ số PM2.5, nâng cấp chiến dịch kiểm soát từ mức “1 microgram” lên “0,1 microgram”. Cơ quan này cũng đã xây dựng hệ thống quản trị tinh gọn, gồm việc “quản trị đơn vị - xanh hóa từ nguồn - trao quyền số”, kiểm soát tỉ mỉ từng 0,1 microgram để tìm ra các phương án hiệu quả nhằm cải thiện liên tục chất lượng không khí thông qua quản trị tinh gọn.

Từ năm 2018, thành phố cũng đã triển khai mạng lưới hơn 1.000 trạm quan trắc nhỏ bao phủ toàn bộ phường, xã, thị trấn, chia sẻ và cung cấp dữ liệu liên quan cho toàn thành phố sử dụng, cũng như đánh giá tình trạng chất lượng không khí ở từng khu vực, qua đó hướng dẫn, hỗ trợ các địa phương có chất lượng không khí kém.

Ngoài ra, Bắc Kinh cũng đang tận dụng hệ thống “hàm lượng xanh” để khai thác tiềm năng giảm phát thải từ nguồn di động, bằng các chính sách ưu đãi cho xe năng lượng mới trong các lĩnh vực trọng điểm vận chuyển hàng hóa, giao hàng nhanh, vệ sinh môi trường và giao thông công cộng. Các chính sách ưu đãi tài chính đã hỗ trợ hình thành 40 đội xe vận tải sạch. Bên cạnh đó nhiều doanh nghiệp vận chuyển lớn đã được khuyến khích chuyển đổi sử dụng xe tải hạng nhẹ sử dụng năng lượng mới để giao hàng trong đô thị, thực hiện chính sách ưu tiên đi lại cho xe tải chở hàng sử dụng năng lượng mới, cho phép các phương tiện này di chuyển nhiều hơn 12 giờ mỗi ngày trong đường vành đai so với xe tải chạy bằng xăng,...

Các nhân viên vệ sinh môi trường cũng hoạt động liên tục để đảm bảo vệ sinh môi trường luôn sạch đẹp, không có bụi bẩn. Ảnh: Công Tuyên - PV TTXVN tại Trung Quốc

Nguồn thải cố định được kiểm soát theo mô hình “một nhà máy, một chính sách”, thúc đẩy doanh nghiệp chuyển từ đáp ứng tiêu chuẩn sang áp dụng tiêu chuẩn xanh cao hơn. Ngoài ra, công tác kiểm soát ô nhiễm, quản lý bụi tại công trường và trên đường phố cũng được siết chặt, với yêu cầu che phủ kín hố móng, sử dụng nhựa đường trộn nóng nhằm giảm trên 70% phát thải VOC, giám sát gần 2.000 tuyến đường và hơn 550 lối vào công trường mỗi tháng.

Ông Tạ Kim Khai cho biết, Bắc Kinh đã xây dựng mô hình “giám sát 3cấp” gồm cảm biến chính xác, phân tích chính xác và phản hồi nhanh. Thành phố tích hợp dữ liệu từ hơn 1.000 trạm không khí, 6.000 trạm điện, 8.000 camera công trường và hệ thống giám sát 210.000 xe hạng nặng… giúp nhận diện ô nhiễm với độ chính xác tới 90%. Các thuật toán do Bắc Kinh tự phát triển phân tích 26 loại manh mối vi phạm, hỗ trợ định vị nhanh nguồn phát thải và xử lý kịp thời.

Hướng tới “Quy hoạch 5 năm lần thứ 15”, chuyên gia cho biết Bắc Kinh sẽ tiếp tục kiểm soát PM2.5 theo hướng tinh gọn, khoa học và theo pháp luật; thúc đẩy đồng thời giảm ô nhiễm - giảm carbon; tăng cường kiểm soát oxit nitơ và VOC để nâng cao bền vững sinh thái và duy trì bầu trời xanh.