Cần Thơ khẩn cấp ứng phó sạt lở, nhiều hộ dân bị đe dọa

Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng (thứ 2, bên phải) xem bản đồ vị trí sát lở trên kênh Nàng Mau, xã Thạnh Hòa, thành phố Cần Thơ. Ảnh: Thanh Liêm - TTXVN

Ngày 9/5, Đoàn công tác của Bộ Nông nghiệp và Môi trường do Bộ trưởng Trịnh Việt Hùng làm trưởng đoàn đã đi khảo sát thực tế tình hình sạt lở bờ sông tại thành phố Cần Thơ, kiểm tra trực tiếp hiện trạng tại tuyến sạt lở nguy hiểm trên kênh Xáng Nàng Mau, đoạn qua địa bàn xã Thạnh Hòa.  

Tại đây, tình hình sụt lún, xói mòn đang diễn ra phức tạp, đe dọa trực tiếp đến đời sống và an toàn giao thông của cư dân trong khu vực. 

Ông Đặng Ngọc Nguyên, Chủ tịch UBND xã Thạnh Hòa cho biết, tình hình sạt lở, sụp lún trên địa bàn xã trong thời gian qua diễn biến hết sức nặng nề, tập trung chủ yếu tại tuyến cặp kênh Xáng Nàng Mau.

Theo thống kê sơ bộ, chỉ tính từ đầu năm 2026 đến nay, trên tuyến này đã xuất hiện hai điểm sạt lở lớn, gây ảnh hưởng trực tiếp đến khoảng 12 căn nhà của người dân và làm hư hỏng một đoạn lộ giao thông nông thôn dài khoảng 40m. Ước tính thiệt hại về tài sản do thiên tai gây ra tại khu vực này đã vượt mức 1 tỷ đồng. 

Nguyên nhân chủ yếu dẫn đến thực trạng này do sự thay đổi bất thường của dòng chảy, tạo áp lực lớn tác động liên tục vào hệ thống bờ kênh vốn có địa chất yếu. 

Trước tình thế cấp bách, chính quyền địa phương đã chủ động triển khai phương châm "bốn tại chỗ", huy động lực lượng công an, quân sự hỗ trợ người dân di dời tài sản, đồng thời tuyên truyền, vận động các hộ dân nằm trong vùng nguy cơ cao chuyển đến nơi ở an toàn. 

Một dãy nhà ven sông Nàng Mau, đoạn qua xã Thạnh Hòa, thành phố Cần Thơ bị sạt lở chỉ còn vài mảng tường. Ảnh: Thanh Liêm - TTXVN

Xã cũng đã tiến hành cắm biển báo cảnh báo nguy hiểm, thực hiện các biện pháp gia cố tạm thời bằng vật liệu tại chỗ để đảm bảo việc đi lại của bà con không bị chia cắt. Tuy nhiên, do quy mô sạt lở lớn và kinh phí đầu tư công trình vượt quá khả năng của ngân sách xã, ông Nguyên kiến nghị cấp trên sớm xem xét, cân đối nguồn vốn để đầu tư xây dựng các công trình kè kiên cố mới có thể giải quyết dứt điểm tình trạng này. 

Báo cáo với đoàn công tác, ông Huỳnh Thanh Việt, Chi cục trưởng Chi cục Thủy lợi thành phố Cần Thơ cho biết, kênh Xáng Nàng Mau đóng vai trò huyết mạch khi nối trực tiếp với sông Mái Dầm và sông Hậu, là tuyến giao thông thủy quan trọng phục vụ vận chuyển hàng hóa và cung cấp, thoát nước cho toàn khu vực. Tuy nhiên, tại các đoạn sông gần cầu Nàng Mau thuộc Quốc lộ 1A, dòng chảy thường xuyên xiết mạnh, đặc biệt là ở khu vực mố cầu, dẫn đến sạt lở diễn ra mạnh mẽ hơn so với các đoạn khác. 

Hiện nay, nhiều đoạn bờ sông đã xuất hiện "hàm ếch" ăn sâu vào đất liền, khiến nhiều căn nhà của người dân xuất hiện vết nứt lớn trên tường và nền nhà, nguy cơ đổ sụp xuống sông là rất cao. 

Theo Chi cục trưởng Chi cục Thủy lợi thành phố Cần Thơ, sạt lở không chỉ gây mất đất, mất đường giao thông mà còn làm hư hỏng hệ thống hạ tầng kỹ thuật, ảnh hưởng nghiêm trọng đến an toàn tính mạng của người dân sống ven kênh. Để ứng phó, thành phố đã ban hành lệnh tình huống khẩn cấp đối với khu vực bờ trái kênh Xáng Nàng Mau, đoạn từ ranh xã Đông Phước cũ đến kênh Rạch Chùa.

Dù các điểm sạt lở này có quy mô nhỏ nhưng tính chất lại rất cấp bách, thành phố đề xuất Trung ương xem xét hỗ trợ kinh phí từ nguồn dự phòng ngân sách để triển khai nhanh các dự án kè chống sạt lở, thay vì chờ đợi quy trình đầu tư công vốn mất nhiều thời gian.

Điểm sạt lở trên kênh Nàng Mau, xã Thạnh Hòa, thành phố Cần Thơ làm một căn nhà bị sụp hoàn toàn xuống sông. Ảnh: Thanh Liêm - TTXVN

Thông tin thêm về tình hình sạt lở của Cần Thơ, ông Trần Chí Hùng, Phó Chủ tịch UBND thành phố Cần Thơ cho biết, sạt lở bờ sông tại Cần Thơ đang diễn ra ngày càng phức tạp và khó lường hơn. Nếu như trong năm 2025, thành phố ghi nhận 121 điểm sạt lở, thì chỉ trong khoảng 5 tháng đầu năm 2026, con số này đã lên tới 54 điểm, cho thấy tần suất và mức độ nguy hiểm đang gia tăng rõ rệt. 

Một trong những khó khăn lớn nhất hiện nay của Cần Thơ là công tác di dời dân cư ra khỏi vùng nguy hiểm. Do tập quán sinh hoạt gắn liền với sông nước và văn hóa định cư lâu đời, việc vận động bà con rời bỏ nơi ở cũ là vô cùng nan giải, điển hình như tại khu vực đầu kênh Cái Cui, dù sạt lở rất nghiêm trọng nhưng người dân vẫn có tâm lý bám trụ.

Bên cạnh đó, thành phố đang đối mặt với bài toán thiếu quỹ đất phù hợp để tái định cư cho các hộ nghèo, hộ sống trong những nhà tạm, nhà dột nát ven sông không có quyền sử dụng đất, dẫn đến việc lồng ghép các chương trình hỗ trợ xây dựng nhà ở gặp nhiều vướng mắc về thủ tục pháp lý của ngành xây dựng.

Ngoài vấn đề về hạ tầng, Phó Chủ tịch UBND thành phố Cần Thơ Trần Chí Hùng cũng nêu những khó khăn về nguồn vật liệu san lấp cho các công trình phòng chống sạt lở. Hiện nay, trữ lượng cát nước ngọt tại lòng sông đang cạn kiệt và khan hiếm, trong khi nguồn cát biển dù dồi dào nhưng lại thiếu các tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật cụ thể để áp dụng cho việc san lấp tại vùng nước ngọt của Đồng bằng sông Cửu Long nhằm tránh gây nhiễm mặn thổ nhưỡng. 

Từ thực tế này, lãnh đạo thành phố Cần Thơ kiến nghị Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với Bộ Xây dựng sớm nghiên cứu, ban hành các quy chuẩn về rửa mặn hoặc tiêu chuẩn sử dụng cát biển trong san lấp công trình giao thông và thủy lợi tại các vùng ngọt để địa phương có cơ sở triển khai.

Đồng thời, thành phố cũng đề xuất Bộ tham mưu cho Chính phủ có một đề án tổng thể về di dời dân cư vùng sạt lở ven sông, kết hợp chặt chẽ với các chính sách xóa nhà tạm, nhà dột nát để tạo ra một hệ sinh thái an cư bền vững cho người dân.