Cây mắc ca viết câu chuyện đổi đời ở vùng biên Lâm Đồng

Từ một xã biên giới đặc biệt khó khăn ở phía Tây tỉnh Lâm Đồng, Quảng Trực đang từng bước chuyển mình nhờ phát huy lợi thế đất đỏ bazan để phát triển cây mắc ca, cà phê gắn với liên kết sản xuất, đầu tư hạ tầng và xây dựng các điểm dân cư biên giới. Những đổi thay này không chỉ tạo sinh kế bền vững cho người dân mà còn góp phần củng cố thế trận quốc phòng toàn dân trên tuyến biên giới Tây Nam.

Mắc ca mở hướng phát triển bền vững

Nằm cách trung tâm tỉnh khoảng 250 km, xã Quảng Trực có hơn 41 km đường biên giới tiếp giáp Campuchia. Cùng với việc đầu tư đồng bộ hạ tầng giao thông, đặc biệt là tuyến Quốc lộ 14C, vùng đất từng nhiều cách trở nay đã hình thành các vùng sản xuất nông nghiệp hàng hóa với những đồi cà phê xanh ngắt xen các vườn mắc ca đang bước vào thời kỳ kinh doanh.

Tại thôn Bu Prăng 1, gia đình ông Điểu Drây hiện có hơn 7 ha mắc ca, trong đó khoảng 2 ha được trồng từ năm 2012. Nhận thấy cây mắc ca phù hợp với điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng địa phương và mang lại hiệu quả kinh tế cao, gia đình ông tiếp tục mở rộng diện tích.

Theo ông Điểu Drây, nếu được chăm sóc tốt, mỗi héc-ta mắc ca cho thu hoạch từ 1-1,5 tấn quả; từ năm thứ 7 trở đi có thể đạt khoảng 2 tấn/ha. Với giá bán hiện khoảng 60.000 đồng/kg, có thời điểm lên tới hơn 120.000 đồng/kg, cây mắc ca mang lại nguồn thu ổn định cho người trồng.

Thực tế cho thấy, mắc ca đang dần trở thành cây trồng chủ lực bên cạnh cà phê. Từ giai đoạn 2010-2013, cây mắc ca được đưa vào trồng khảo nghiệm thông qua các chương trình hỗ trợ phát triển sản xuất và giảm nghèo. Nhờ thích nghi tốt với điều kiện tự nhiên, loại cây này nhanh chóng được người dân nhân rộng.

Đến nay, Quảng Trực có hơn 1.350 ha mắc ca, thuộc nhóm địa phương có diện tích mắc ca lớn của khu vực Tây Nguyên. Nhiều diện tích đất sản xuất kém hiệu quả đã được chuyển đổi sang trồng mắc ca hoặc trồng xen trong vườn cà phê, góp phần nâng cao giá trị sử dụng đất.

Không chỉ mở rộng vùng nguyên liệu, địa phương còn từng bước hình thành chuỗi liên kết từ sản xuất đến tiêu thụ. Tiêu biểu là Hợp tác xã Nông nghiệp xanh Quảng Trực với sản phẩm "Hạt mắc ca Mơ Nông" đạt chứng nhận OCOP 4 sao.

Giám đốc Hợp tác xã Nguyễn Anh Tuấn cho biết, đơn vị hiện có 35 thành viên chính thức và 105 thành viên liên kết. Từ năm 2022, hợp tác xã phối hợp với 42 hộ dân sản xuất mắc ca theo tiêu chuẩn VietGAP trên diện tích khoảng 70 ha. Mỗi năm, vùng liên kết cung ứng khoảng 200-250 tấn hạt mắc ca thô. Trong đó, hợp tác xã thu mua khoảng 100 tấn quả tươi để sơ chế, chế biến thành 25-35 tấn hạt mắc ca thành phẩm; phần còn lại được tiêu thụ dưới nhiều hình thức phù hợp với nhu cầu thị trường.

Việc liên kết sản xuất - tiêu thụ giúp người dân yên tâm đầu tư, đồng thời tạo nền tảng phát triển vùng nguyên liệu phục vụ chế biến sâu, nâng cao giá trị sản phẩm.

Hiện hơn 1.350 ha mắc ca và gần 2.740 ha cà phê đang trở thành nguồn sinh kế quan trọng của người dân Quảng Trực, nhất là đồng bào dân tộc thiểu số. Nhờ nguồn thu ổn định, nhiều hộ đã xây dựng được nhà kiên cố, có điều kiện cho con em học tập và tiếp tục đầu tư mở rộng sản xuất.

Hạ tầng tạo động lực phát triển vùng biên

Song song với phát triển sản xuất, hệ thống hạ tầng giao thông và các công trình dân sinh đang tạo động lực mới cho Quảng Trực. Việc nâng cấp Quốc lộ 14C giúp việc vận chuyển nông sản và giao thương với các địa phương thuận lợi hơn. Dọc tuyến đường, các cơ sở thu mua nông sản, cửa hàng vật tư nông nghiệp và dịch vụ phục vụ sản xuất ngày càng nhiều, phản ánh sức sống mới của vùng biên.

Một điểm nhấn khác là việc xây dựng các điểm dân cư liền kề đồn, trạm biên phòng. Cuối tháng 4 vừa qua, Điểm dân cư liền kề chốt dân quân biên giới bon Bu Dăr được tỉnh Lâm Đồng phối hợp với Quân khu 7 đưa vào sử dụng, giúp 60 hộ dân ổn định nơi ở, yên tâm phát triển sản xuất.

Dự án có tổng vốn đầu tư hơn 12,5 tỷ đồng, gồm 60 căn nhà cùng hệ thống điện, nước và các công trình phụ trợ. Ngoài nhà ở, các hộ dân còn được hỗ trợ vật dụng sinh hoạt thiết yếu và bò giống để phát triển sinh kế. Mô hình này không chỉ góp phần giảm nghèo, xây dựng nông thôn mới mà còn tăng cường thế trận quốc phòng toàn dân, giữ vững an ninh khu vực biên giới.

Theo Phó Chủ tịch UBND xã Quảng Trực Đoàn Minh Thuận, thời gian tới địa phương tiếp tục huy động các nguồn lực đầu tư hạ tầng, phát triển kinh tế - xã hội; đồng thời hướng dẫn người dân mở rộng các cây trồng chủ lực như mắc ca, cà phê, lúa nước; đẩy mạnh chuyển giao khoa học kỹ thuật, mở rộng liên kết sản xuất và tiêu thụ nhằm nâng cao thu nhập. Mục tiêu đến năm 2030 là tiếp tục cải thiện đời sống người dân, hoàn thành các chỉ tiêu phát triển kinh tế - xã hội theo Nghị quyết Đại hội Đảng bộ xã nhiệm kỳ 2025-2030.

Từ những vùng chuyên canh mắc ca, cà phê ngày càng mở rộng, hệ thống giao thông được đầu tư đồng bộ đến các điểm dân cư mới nơi biên giới, Quảng Trực đang từng bước khẳng định hướng đi phù hợp trong phát triển kinh tế gắn với bảo đảm quốc phòng, an ninh. Những đổi thay hôm nay không chỉ tạo sinh kế bền vững cho người dân mà còn góp phần xây dựng khu vực biên giới phía Tây Lâm Đồng ngày càng ổn định và phát triển.