Chảy máu chất xám, Mỹ trả giá đắt?
Trong nhiều thập kỷ, các trường đại học của Mỹ đã thu hút những sinh viên xuất sắc và các nhà nghiên cứu sáng giá nhất thế giới, qua đó thúc đẩy đổi mới sáng tạo và tăng trưởng kinh tế. Tuy nhiên, những đòn tấn công từ chính quyền Tổng thống Donald Trump nhằm vào các cơ sở giáo dục hàng đầu như Đại học Harvard, cùng với nỗ lực cản trở sinh viên quốc tế, đang đe dọa một trụ cột trong vai trò lãnh đạo toàn cầu của nước Mỹ.
Trong bài viết mới đây trên trang Project Syndicate, bà Anne O. Krueger, cựu chuyên gia kinh tế của Ngân hàng Thế giới (WB) và cũng là cựu quan chức của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) cho rằng những cuộc công kích của Tổng thống Mỹ Donald Trump nhắm vào Đại học Harvard và sinh viên quốc tế của trường đã gây sốc cho thế giới.
Trong nhiều thập kỷ, các đại học hàng đầu như Đại học Harvard đã là nền tảng của “quyền lực mềm” Mỹ. Nhiều sinh viên ưu tú nhất thế giới đã khao khát được học tập tại các cơ sở giáo dục của Mỹ, và các nhà nghiên cứu hàng đầu đã tìm cách gia nhập đội ngũ giảng dạy tại đây. Đại học Harvard được đánh giá là đỉnh cao của giáo dục đại học tại Mỹ và toàn cầu.Nhiều người từng học tập tại Mỹ sau đó trở về nước và nắm giữ các vị trí nổi bật trong chính phủ, giới học thuật và khu vực tư nhân. Tính đến năm 2024, đã có 70 nguyên thủ quốc gia từng theo học đại học tại Mỹ.
Cho đến gần đây, giới chính trị Mỹ nhìn chung đều thừa nhận những lợi ích này. Một hệ thống vận hành hiệu quả – Chương trình Sinh viên và Khách trao đổi (SEVP) – đã cho phép các cơ sở giáo dục được chứng nhận tuyển sinh sinh viên nước ngoài. Chương trình này còn cho phép sinh viên sau khi tốt nghiệp được ở lại tối đa ba năm để tích lũy kinh nghiệm làm việc. Tuy nhiên, hiện nay chính quyền của Tổng thống Trump đã cố gắng tước quyền tuyển sinh sinh viên quốc tế của Đại học Harvard.
Sự sụt giảm số lượng sinh viên quốc tế không chỉ làm suy yếu các dự án nghiên cứu – vốn cần đến đội ngũ trợ lý tài năng – mà còn phá vỡ chuỗi cung ứng nhân tài toàn cầu, làm suy giảm chất lượng và chiều sâu của hoạt động khoa học trên phạm vi quốc tế.Bà O. Krueger nhấn mạnh: thành công của các trường đại học Mỹ gắn chặt với năng lực đổi mới của nền kinh tế Mỹ. Một nghiên cứu năm 2022 cho thấy, hơn một nửa các công ty khởi nghiệp tại Mỹ có định giá trên 1 tỷ USD có ít nhất một nhà sáng lập được sinh ra ở nước ngoài – và trong số đó, một nửa đến Mỹ đầu tiên với tư cách sinh viên.
Một số người ủng hộ ông Trump lập luận rằng việc ngăn sinh viên nước ngoài nhập học tại Đại học Harvard và các đại học tư thục khác sẽ tạo ra nhiều cơ hội hơn cho sinh viên Mỹ. Nhưng tác động có lẽ sẽ không đáng kể. Trên thực tế, vì sinh viên quốc tế thường phải đóng học phí toàn phần, việc họ rút lui sẽ làm suy giảm nguồn lực dành cho học bổng và hỗ trợ tài chính – vốn đang giúp chính sinh viên Mỹ được học tập với chi phí thấp hơn.Những khoản doanh thu bị mất đó chẳng thấm vào đâu so với những đóng góp rộng lớn hơn của Đại học Harvard và hệ thống giáo dục đại học. Giáo dục đại học từ lâu đã là một ngành xuất khẩu quan trọng của Mỹ, với số lượng sinh viên quốc tế đến nước này nhiều hơn hẳn so với số người Mỹ đi du học. Chỉ riêng trong năm học 2023-2024, sinh viên nước ngoài đã đóng góp ước tính 44 tỷ USD cho nền kinh tế Mỹ.Theo một số chuyên gia phân tích, bằng cách tấn công vào những biểu tượng giáo dục hàng đầu, chính quyền Tổng thống Trump đang làm suy yếu một trong những “viên ngọc quý” của nước Mỹ và giáng đòn chưa từng có vào động cơ của năng lực cạnh tranh quốc gia.Tin cùng chuyên mục
-
Phân tích - Dự báo
ADB: Cải cách thể chế đưa Việt Nam hướng tới mục tiêu 2045
21:28' - 29/08/2025
Trong nỗ lực hiện thực hóa khát vọng trở thành quốc gia thu nhập cao vào năm 2045, Việt Nam đang quyết liệt đẩy mạnh cải cách thể chế, một công cuộc được xem là “sắp xếp lại giang sơn”.
-
Phân tích - Dự báo
Kinh tế Mỹ tăng trưởng nhanh hơn dự báo song vẫn chịu sức ép thuế quan
16:21' - 29/08/2025
Kinh tế Mỹ trong quý II/2025 tăng trưởng mạnh hơn so với ước tính ban đầu, một phần nhờ doanh nghiệp gia tăng đầu tư vào tài sản sở hữu trí tuệ như trí tuệ nhân tạo (AI).
-
Phân tích - Dự báo
“Cú hích” kinh tế và cơ hội cho doanh nghiệp từ 250 công trình, dự án
16:21' - 29/08/2025
250 công trình, dự án được kỳ vọng mở ra cơ hội kinh doanh trực tiếp cho doanh nghiệp và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế – xã hội.
-
Phân tích - Dự báo
Tổng Thư ký LHQ cảnh báo giai đoạn nguy hiểm mới trong cuộc chiến Gaza
10:24' - 29/08/2025
Phát biểu của TTK LHQ Guterres trước báo giới cho rằng những bước đi ban đầu của Israel nhằm kiểm soát Thành phố Gaza bằng biện pháp quân sự báo hiệu một giai đoạn mới và nguy hiểm.
-
Phân tích - Dự báo
Chuỗi cung ứng ô tô toàn cầu đứng trước rủi ro gì vì thuế quan Mỹ?
10:20' - 28/08/2025
Chuỗi cung ứng ô tô toàn cầu đứng trước rủi ro gì khi phải chịu mức thuế quan hai chữ số của Mỹ với ô tô và phụ tùng ô tô.
-
Phân tích - Dự báo
Chính sách thuế mới của Mỹ đẩy thương mại điện tử toàn cầu vào thế khó
09:25' - 25/08/2025
Các công ty dịch vụ bưu chính quốc tế đang tạm dừng vận chuyển hàng hóa đến Mỹ sau khi quy định miễn trừ thuế quan đối với những bưu kiện nhỏ sắp hết hiệu lực.
-
Phân tích - Dự báo
Thương mại đa phương - lá chắn kinh tế mới cho châu Âu?
05:30' - 21/08/2025
Chủ tịch Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) Christine Lagarde trong một phát biểu mới đây đã kêu gọi châu Âu tăng cường quan hệ thương mại với các đối tác khác, ngoài Mỹ.
-
Phân tích - Dự báo
Giới chuyên gia: Khả năng Fed hạ lãi suất vào tháng 9 ngày càng rõ nét
07:00' - 16/08/2025
Đa số nhà kinh tế dự báo Fed sẽ cắt giảm lãi suất lần đầu trong năm 2025 vào tháng 9, trước khả năng có thêm một lần giảm nữa, giữa bối cảnh kinh tế Mỹ đối mặt nhiều sức ép.
-
Phân tích - Dự báo
“Nộp phí” bán chip - cách đi đường vòng qua các biện pháp hạn chế của Mỹ?
10:04' - 14/08/2025
Kế hoạch gây tranh cãi của Tổng thống Mỹ Donald Trump về việc thu một phần doanh thu từ việc bán chip cho Trung Quốc đang khiến các công ty Mỹ phải cân nhắc lại chiến lược kinh doanh của họ.