CPI quý I tăng 3,51%, áp lực giá gia tăng trong tháng 3

Theo báo cáo tình hình kinh tế - xã hội quý I/2026 của Cục Thống kê (Bộ Tài chính) vừa công bố sáng 4/4, chỉ số CPI tháng 3/2026 tăng 1,23% so với tháng trước do giá xăng dầu trong nước tăng cao theo giá nhiên liệu thế giới, cùng với giá vật liệu xây dựng tăng do chi phí nguyên liệu đầu vào và vận chuyển gia tăng. Tính chung trong quý I, CPI tăng 3,51%.

So với tháng 12/2025, CPI tháng 3/2026 tăng 2,44% và tăng 4,65% so với cùng kỳ năm trước, đây là mức tăng CPI cao nhất của tháng 3 so với cùng kỳ năm trước trong 5 năm qua.

Diễn biến chỉ số giá tiêu dùng tháng 3/2026 cho thấy áp lực gia tăng, khi trong 11 nhóm hàng hóa và dịch vụ tiêu dùng chính, có 9 nhóm hàng tăng giá và 2 nhóm hàng giảm giá.

Trong đó, tăng mạnh nhất đến từ nhóm giao thông tăng 12,85%, đóng góp tới 1,28 điểm % vào CPI chung do giá xăng tăng 29,72% và dầu diesel tăng 57,03% trong bối cảnh giá năng lượng thế giới leo thang bởi gián đoạn nguồn cung từ xung đột Trung Đông, qua đó lan tỏa làm tăng chi phí vận tải và mặt bằng giá dịch vụ vận chuyển.

Theo đó, tăng mạnh nhất là giá vận tải hành khách bằng đường hàng không tăng 23,19%; đường sắt tăng gần 14%... Chỉ số giá nhóm phụ tùng tăng 0,65% do chịu tác động từ giá nguyên liệu sản xuất và chi phí nhập khẩu tăng.

Cùng chiều, nhóm nhà ở, điện nước, chất đốt và vật liệu xây dựng tăng 0,77%, tác động 0,17 điểm % với các yếu tố chi phí đầu vào như giá dầu hỏa tăng tới hơn 62,3%, giá gas tăng 5,56%, giá các dịch vụ sửa chữa, vệ sinh, vật liệu xây dựng đều tăng… nhưng giá điện, giá nước sinh hoạt lại giảm nhẹ do sản lượng tiêu thụ giảm.

Các nhóm thuốc và dịch vụ y tế, đồ uống và thuốc lá, thiết bị gia đình, thông tin truyền thông, giáo dục và hàng hóa dịch vụ khác cũng ghi nhận mức tăng nhẹ, phản ánh áp lực chi phí sản xuất, tỷ giá và điều chỉnh giá dịch vụ công.

Trong đó, đáng chú ý là chỉ số giá nhóm thuốc các loại tăng 0,49% so với tháng trước, chủ yếu do chi phí nhập khẩu nguyên liệu dược và chi phí sản xuất, phân phối tăng.

Ngược lại, 2 nhóm hàng hoá và dịch vụ có chỉ số giá giảm là hàng ăn và dịch vụ ăn uống giảm 0,59% (làm CPI chung giảm 0,21 điểm %) do giá thực phẩm giảm sâu 1,41%, và nhóm văn hóa, giải trí, du lịch giảm 0,05% do nhu cầu sau Tết suy yếu.

Tính chung quý I/2026, mức tăng CPI  động lực chính đến từ nhóm nhà ở và vật liệu xây dựng tăng 5,69% và nhóm hàng ăn, dịch vụ ăn uống tăng 4,55%, phản ánh áp lực từ chi phí năng lượng, vật liệu và thực phẩm.

Trong các chỉ số này, tăng mạnh nhất là chỉ số giá vật liệu bảo dưỡng nhà khi tăng tới 12,26% do giá vật liệu xây dựng và nhu cầu xây dựng, sửa chữa nhà ở tăng; tiếp đến là chỉ số giá nhóm thịt lợn tăng 7,14% tác động làm CPI chung tăng 0,3 điểm % chủ yếu do nguồn cung hạn chế trong dịp lễ, Tết và chi phí chăn nuôi ở mức cao.

Ngoài ra, tính chung quý I/2026, chỉ số giá nhóm giáo dục tăng 3,21%, làm CPI chung tăng 0,19 điểm % do một số trường dân lập, tư thục, dạy nghề đã điều chỉnh học phí trong năm học 2025-2026.

Trong khi đó, khác với xu hướng giảm so với cùng kỳ năm trước của 2 tháng đầu năm của chỉ số giá nhóm giao thông, tháng 3 ghi nhận tăng nên tính chung quý I/2026, chỉ số này tăng 1,07%, làm CPI chung tăng 0,11 điểm %, trong đó giá nhiên liệu tăng 0,23% chủ yếu do giá xăng dầu tăng mạnh trong tháng 3/2026.

Ở chiều ngược lại, yếu tố góp phần kiềm chế tốc độ tăng CPI quý I/2026 là chỉ số giá nhóm thông tin và truyền thông quý I/2026 giảm 0,20% so với cùng kỳ năm trước, tác động làm CPI chung giảm 0,01 điểm %, do giá một số thiết bị công nghệ giảm nhờ nguồn cung dồi dào và cạnh tranh giữa các nhà phân phối gia tăng.

Lạm phát cơ bản (CPI sau khi loại trừ lương thực, thực phẩm tươi sống, năng lượng và mặt hàng do Nhà nước quản lý bao gồm dịch vụ y tế và giáo dục) tháng 3/2026 tăng 0,47% so với tháng trước và tăng 3,96% so với cùng kỳ năm trước. Bình quân quý I/2026, lạm phát cơ bản tăng 3,63% so với cùng kỳ năm trước, cao hơn mức tăng 3,51% của CPI bình quân chung, chủ yếu do giá lương thực là yếu tố tác động giảm CPI chung nhưng được loại trừ trong danh mục tính lạm phát cơ bản.

Để tránh gây áp lực lạm phát, phát biểu tại họp báo công bố số liệu thống kê kinh tế - xã hội quý I/2026, bà Nguyễn Thị Hương, Cục trưởng Cục Thống kê cho rằng, cần tiếp tục giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô; bảo đảm các cân đối lớn của nền kinh tế, cung ứng hàng hóa và kiểm soát giá cả, thị trường. Theo đó, cần theo dõi sát diễn biến xung đột quân sự khu vực Trung Đông, giá dầu thế giới, chi phí vận tải quốc tế, biến động tỷ giá và các diễn biến mới phát sinh trên toàn cầu, qua đó kịp thời cập nhật các kịch bản về tăng trưởng, lạm phát; đồng thời, cần có chính sách điều hành linh hoạt giá xăng dầu thông qua các công cụ thuế, phí và quỹ bình ổn nhằm hạn chế tốc độ tăng giá nhiên liệu trong nước, rà soát lộ trình điều chỉnh giá các mặt hàng do Nhà nước quản lý như điện, y tế, giáo dục và dịch vụ công để tránh gây áp lực lạm phát trong cùng một thời điểm.