Đề xuất cho phép nhập khẩu vaccine lở mồm long móng

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, hiện nay, Bộ đã nhận được nhiều văn bản của các cơ sở kinh doanh vaccine thú y, chăn nuôi bò, lợn đề nghị nhập khẩu vaccine phòng bệnh lở mồm long móng serotype SAT1 với mục đích tiêm phòng tạo miễn dịch chủ động cho đàn gia súc trước khi dịch bệnh xảy ra. Kinh phí mua vaccine sẽ do các cơ sở chăn nuôi tự chi trả.

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, hiện nay, các loại vaccine phòng bệnh lở mồm long móng đang được cấp phép lưu hành tại Việt Nam chỉ có tác dụng bảo hộ với các chủng virus lở mồm long móng thuộc serotype O, A và Asia1, không có khả năng bảo hộ đối với virus lở mồm long móng serotype SAT1. Trong khi tổng đàn gia súc dễ cảm nhiễm bệnh tại Việt Nam bao gồm: 31,4 triệu con lợn, 6,14 triệu con bò, 1,95 triệu con trâu và hơn 3 triệu con dê cừu.

Vì vậy, trường hợp virus lở mồm long móng serotype SAT1 xâm nhập vào nước ta sẽ ảnh hưởng rất lớn đến sự phát triển của ngành chăn nuôi trâu bò, đặc biệt đối với quần thể gia súc cảm nhiễm chưa có miễn dịch phù hợp, tỷ lệ mắc bệnh có thể rất cao lên đến 100%, gây thiệt hại lớn về kinh tế nếu không chủ động ngăn chặn và ứng phó kịp thời.

Hiện nay, vaccine phòng bệnh lở mồm long móng do virus serotype SAT1 đã có trên thế giới, nhưng không phải là loại vaccine đang sử dụng phổ biến trong chương trình tiêm phòng lở mồm long móng thông thường ở khu vực Đông Nam Á. Các tài liệu của phòng thí nghiệm tham chiếu lở mồm long móng của Tổ chức Thú y thế giới cho thấy đã có dữ liệu đánh giá tương đồng vaccineđối với serotype SAT1.

Việc chủ động cho phép nhập khẩu vaccine phòng bệnh lở mồm long móng serotype SAT1 trong trường hợp phòng, chống dịch bệnh động vật khẩn cấp là giải pháp cấp thiết, nhằm tạo miễn dịch chủ động, bảo vệ đàn gia súc, giảm thiểu thiệt hại kinh tế và bảo đảm an toàn dịch bệnh quốc gia trong bối cảnh nguy cơ xâm nhập của virus lở mồm long móng serotype SAT1 ngày càng gia tăng.

Theo báo cáo của phòng thí nghiệm tham chiếu bệnh lở mồm long móng, hiện tại có các nhà sản xuất vaccine phòng bệnh lở mồm long móng serotype SAT1 trên thế giới bao gồm các công ty: Biogénesis Bagó, Argentina (chủng vắc xin SAT1 2020); DOLLVET, Thổ Nhĩ Kỳ (SAT1/BOT/1/77); Boehringer Ingelheim, Pháp (SAT1/RHO-78); Biopharma (O/A/SAT1/SAT2); KEVEVAPI, Kenya (SAT1 T155) và BVI, Botswana (SAT 109, SAT105). Kết quả đánh giá cho thấy vaccine phòng bệnh lở mồm long móng do chủng virus serotype SAT1 hiện nay có khả năng tạo đáp ứng kháng thể trung hòa đối với các chủng virus thực địa, nhưng mức độ bảo hộ dao động đáng kể giữa các loại  và các chủng virus thực địa đang lưu hành.vaccine

Tại Việt Nam, các vaccine lở mồm long móng đang được sử dụng và lưu hành hiện nay chỉ có tác dụng phòng bệnh đối với các serotype O, A và Asia1. Trong khi đó, serotype SAT1 chưa từng lưu hành tại Việt Nam, nên toàn bộ đàn gia súc mẫn cảm (trâu, bò, lợn, dê, cừu…) chưa có miễn dịch bảo hộ. Khi một chủng virus mới xâm nhập vào quần thể động vật chưa được bảo hộ, tỷ lệ mắc bệnh có thể rất cao, nguy cơ bùng phát dịch trên diện rộng là hiện hữu.

Các biện pháp như kiểm soát vận chuyển, tiêu độc khử trùng, khoanh vùng ổ dịch, tiêu hủy động vật mắc bệnh tuy rất cần thiết nhưng không thể thay thế vai trò của vaccine trong phòng bệnh chủ động. Khi dịch xâm nhập và lây lan nhanh, việc chỉ dựa vào biện pháp hành chính và kỹ thuật sẽ làm tăng chi phí xử lý, thiệt hại kinh tế và áp lực lớn cho ngân sách nhà nước.

Luật Thú y và các văn bản hướng dẫn thi hành quy định vaccine thú y chưa có Giấy chứng nhận lưu hành tại Việt Nam được phép nhập khẩu và cho phép sử dụng khi có kết quả kiểm tra chất lượng đạt yêu cầu trong trường hợp phòng, chống dịch bệnh động vật khẩn cấp.

Virus bệnh lở mồm long móng chủng SAT1 được xếp vào nhóm có độc lực rất cao, tương đương với các dòng virus tuýp O biến chủng mạnh nhất hiện nay. Điểm đáng lo ngại nhất chính là tỷ lệ tử vong ghi nhận trên thực địa. Đối với gia súc trưởng thành như trâu, bò, tỷ lệ chết dao động từ 5% đến 10%, nhưng có thể lên tới 20 - 50% tùy theo tình trạng sức khỏe đàn vật nuôi.

Đặc biệt, lợn là loài chịu tác động nặng nề hơn cả. Gia súc trưởng thành có tỷ lệ chết khoảng 20%, trong khi lợn con tỉ lệ này lên đến 50 - 80% do virus gây suy tim và ảnh hưởng nghiêm trọng đến hệ hô hấp.

Theo đại diện Cục Chăn nuôi và Thú y, mặc dù bệnh lở mồm long móng chủng SAT1 chưa xuất hiện ở Việt Nam, tuy nhiên, tại Khu tự trị Tân Cương và tỉnh Cam Túc (Trung Quốc) đã bùng phát 2 ổ dịch, chính vì vậy, nguy cơ xuất hiện ở Việt Nam là rất cao.

"Trong tổng số hơn 6.000 động vật nhiễm bệnh lở mồm long móng chủng SAT1, phía Trung Quốc đã ngay lập tức sử dụng các biện pháp cấp bách để tiêu độc, khử trùng cũng như cho phép sử dụng khẩn cấp 2 loại vaccine", đại diện Cục Chăn nuôi và Thú y thông tin.