Hạ tầng trạm sạc - động lực thúc đẩy thị trường xe điện Việt

Từ cơ quan quản lý đến doanh nghiệp đều đang đẩy nhanh các giải pháp hoàn thiện hành lang pháp lý, mở rộng mạng lưới sạc công cộng và thúc đẩy hệ sinh thái giao thông xanh nhằm phục vụ mục tiêu chuyển đổi năng lượng bền vững.

* Áp lực phát triển hạ tầng trạm sạc ngày càng lớn

Theo số liệu VinFast vừa công bố, trong 4 tháng đầu năm 2026 đơn vị này bàn giao 78.458 ô tô điện các loại, tăng tới 75,56% so với cùng kỳ năm ngoái và tiếp tục dẫn dắt toàn thị trường ô tô Việt Nam trong 19 tháng liên tiếp. Các chuyên gia cho rằng, cùng với sự phát triển của thị trường xe điện, hạ tầng trạm sạc được xác định là một trong những yếu tố then chốt quyết định tốc độ chuyển đổi sang phương tiện giao thông xanh tại Việt Nam.

Theo ông Phạm Văn Quân, Phó Cục trưởng Cục Công nghiệp (Bộ Công Thương), xe điện không chỉ là phương tiện giao thông mà đang hình thành một ngành công nghiệp mới. Vì vậy, để thị trường phát triển bền vững cần có sự chuẩn bị đồng bộ về hạ tầng, tiêu chuẩn kỹ thuật và hành lang pháp lý.

Đến nay, Bộ Công Thương phối hợp với Bộ Khoa học và Công nghệ đã xây dựng 18 tiêu chuẩn, quy chuẩn liên quan đến trụ sạc, trạm sạc và pin sạc. Theo chỉ đạo của Chính phủ, toàn bộ hệ thống pháp lý cho lĩnh vực này tiếp tục được hoàn thiện trong năm 2026 nhằm tạo nền tảng cho thị trường vận hành an toàn và hiệu quả.

Tuy nhiên, thực tế triển khai hạ tầng sạc hiện vẫn gặp nhiều khó khăn liên quan đến thủ tục đầu tư, điện lực, xây dựng và quy hoạch không gian đô thị. Tại các thành phố lớn, bài toán quỹ đất dành cho trạm sạc đang trở thành thách thức lớn khi số lượng xe điện ngày càng tăng.

Hà Nội hiện là một trong những địa phương đi đầu trong lộ trình chuyển đổi giao thông xanh. Theo ông Nguyễn Quang Huy, Phó Trưởng phòng Quản lý vận tải, Sở Xây dựng Hà Nội, thành phố đang quản lý hơn 14.300 xe taxi được cấp phù hiệu; trong đó khoảng 60% đã chuyển đổi sang xe điện.

Theo kế hoạch, đến năm 2030, toàn bộ taxi tại Hà Nội sẽ sử dụng điện hoặc năng lượng thân thiện môi trường. Để phục vụ mục tiêu này, Hà Nội đang rà soát khoảng 110 vị trí tiềm năng để phát triển hệ thống trạm sạc công cộng tại các bãi đỗ xe, khu dân cư và khu vực nội đô.

Sở Xây dựng Hà Nội cũng đang nghiên cứu xây dựng bộ tiêu chí chung cho trạm sạc, triển khai các mô hình thí điểm trước khi mở rộng trên diện rộng. Song song đó là các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp đầu tư trạm sạc thông qua ưu đãi vay vốn, hỗ trợ thuế đất và tháo gỡ thủ tục pháp lý. Theo ông Huy, việc phát triển trạm sạc không thể tách rời quá trình tổ chức lại giao thông đô thị và xây dựng các vùng phát thải thấp.

Ở góc độ doanh nghiệp, ông Hoàng Hà – Tổng giám đốc VinFast Xe máy điện thị trường Việt Nam cho biết, VinFast đã cùng các đối tác xây dựng mạng lưới 150.000 cổng sạc dành cho ô tô và xe máy điện, đồng thời triển khai thêm 99 siêu trạm sạc có khả năng phục vụ cùng lúc tới 100 ô tô điện, rút ngắn thời gian sạc xuống khoảng 15 phút; đầu tư 150.000 tủ đổi pin trên cả nước, đặc biệt là chú trọng giai đoạn đầu ở Hà Nội và TP Hồ Chí Minh.

Đối với xe máy điện, hệ thống đổi pin công cộng được xem là giải pháp quan trọng nhằm nâng cao tính thuận tiện cho người sử dụng.

Theo chuyên gia ô tô – xe máy Thế Đạt, thị trường xe máy điện Việt Nam đang tăng trưởng rất nhanh và hiện đã vươn lên trở thành thị trường lớn thứ ba thế giới, chỉ sau Trung Quốc và Ấn Độ.

Chuyên gia này dự báo doanh số xe máy điện trong năm nay có thể đạt 1,2–1,3 triệu xe, tăng khoảng 150% so với năm ngoái. Tuy nhiên, cùng với sự phát triển của thị trường, bài toán hạ tầng sạc và nơi để xe vẫn là vấn đề khiến nhiều người dân băn khoăn.

"Nhiều chung cư hiện chưa cho đưa xe máy điện xuống hầm hoặc hạn chế sạc pin, khiến người dân còn e ngại khi chuyển đổi phương tiện. Vì vậy, cần có thêm chính sách khuyến khích như miễn lệ phí trước bạ, phí đăng ký, ưu tiên vị trí đỗ xe và phát triển mạnh hệ thống tủ đổi pin, trạm sạc công cộng để người dân sử dụng thuận tiện hơn", ông Thế Đạt nhận định.

* Chính sách và thị trường cùng thúc đẩy giao thông xanh

Không chỉ dừng ở bài toán hạ tầng, quá trình chuyển đổi sang xe điện tại Việt Nam đang được thúc đẩy đồng thời từ chính sách, doanh nghiệp và xu hướng tiêu dùng xanh.

Theo Bộ Công Thương, nhiều chính sách ưu đãi đã được triển khai nhằm hỗ trợ người dân và doanh nghiệp chuyển đổi phương tiện. Hiện người sử dụng xe điện được hưởng các ưu đãi về lệ phí trước bạ, thuế và một số chính sách hỗ trợ tín dụng xanh.

Trong khi đó, VinFast cho biết doanh nghiệp hiện triển khai nhiều chương trình hỗ trợ như mua xe trả góp, miễn phí sạc pin, miễn phí đổi pin và chương trình "thu xăng đổi điện".

Tuy vậy, với nhiều người tiêu dùng, hạ tầng sạc tại khu dân cư vẫn là yếu tố ảnh hưởng lớn đến quyết định mua xe điện. Anh Thế Anh, cư dân tại chung cư T&T Vĩnh Hưng (Hà Nội) cho biết, điều khiến anh lo lắng nhất hiện nay là khả năng sạc pin tại chung cư. "Hiện khu chung cư của tôi chỉ cho sạc xe đến khoảng 23h là ngắt điện nên việc sử dụng vẫn còn bất tiện. Tôi mong hạ tầng sạc tại các khu dân cư sẽ được quan tâm nhiều hơn. Vì vậy, khi chọn xe điện, tôi ưu tiên các mẫu có pin tháo rời để chủ động hơn trong quá trình sử dụng", anh Thế Anh chia sẻ.

Theo các chuyên gia, những băn khoăn của người tiêu dùng cho thấy việc phát triển xe điện không chỉ phụ thuộc vào giá bán hay chính sách ưu đãi, mà còn gắn chặt với khả năng đáp ứng của hệ thống hạ tầng đô thị.

Các chuyên gia nhận định, trong giai đoạn tới, tốc độ phát triển của thị trường xe điện sẽ phụ thuộc lớn vào khả năng hoàn thiện hạ tầng trạm sạc, tính đồng bộ của chính sách hỗ trợ và mức độ sẵn sàng của hệ thống năng lượng quốc gia.

Việc phát triển mạng lưới sạc công cộng rộng khắp, an toàn và thuận tiện sẽ là yếu tố quan trọng tạo niềm tin cho người tiêu dùng, đồng thời mở đường cho quá trình chuyển đổi giao thông xanh tại Việt Nam diễn ra nhanh hơn trong những năm tới.