Khởi động dự án thúc đẩy đầu tư xanh và chuyển dịch năng lượng

Ngày 27/1, tại Hà Nội, Vụ Tài chính - Kinh tế ngành (Bộ Tài chính) phối hợp cùng Ngân hàng Nhà nước, Đại sứ quán Đức, Tổ chức Hợp tác quốc tế Đức (GIZ) tổ chức lễ khởi động dự án chuyển dịch đầu tư theo hướng chuyển đổi xanh (SHIFT).

Phát biểu khai mạc, ông Chu Đức Lam, Vụ trưởng Vụ Tài chính - Kinh tế ngành cho biết, năm 2025, tốc độ tăng trưởng GDP đạt 8,02% đã tạo nên một dấu mốc quan trọng, mở ra tiềm năng mới, động năng mới và không gian phát triển mới cho đất nước trong giai đoạn phát triển tiếp theo. Mục tiêu tăng trưởng 2 con số dù đặt ra nhiều thách thức, song với quyết tâm cao của Chính phủ Việt Nam cùng sự đồng hành, hỗ trợ quý báu của cộng đồng quốc tế, chúng tôi tin tưởng mục tiêu này hoàn toàn có thể đạt được.

Theo ông Chu Đức Lam, trong bối cảnh đó, các định hướng lớn của giai đoạn phát triển mới đặt ra yêu cầu rất rõ ràng như: Tăng trưởng nhanh nhưng phải bền vững; tăng trưởng cao nhưng phải xanh hơn, thông minh hơn và bao trùm hơn; chủ động bắt nhịp xu thế chuyển đổi kép toàn cầu là chuyển đổi số và chuyển đổi xanh, hướng tới kinh tế tuần hoàn và phát thải ròng bằng không.

Ông Chu Đức Lam nhấn mạnh, đây vừa là thách thức lớn, vừa là cơ hội mang tính lịch sử để Việt Nam bứt phá, rút ngắn khoảng cách và tiến xa hơn trên con đường hiện đại hóa và phát triển thịnh vượng. Chúng ta đều nhận thức rõ, chuyển đổi xanh không chỉ là một khẩu hiệu, mà là một cuộc chuyển dịch toàn diện về mô hình tăng trưởng, công nghệ, cơ cấu năng lượng, cấu trúc đầu tư và phương thức huy động nguồn lực.

Trong số đó, lĩnh vực năng lượng giữ vai trò then chốt, mang tính quyết định đối với thành công của quá trình chuyển đổi xanh. Để quá trình này diễn ra thực chất và hiệu quả, đầu tư xanh và tài chính xanh cần được triển khai ở quy mô đủ lớn, đủ chiều sâu, đóng vai trò dẫn dắt thị trường và tạo đòn bẩy cho khu vực doanh nghiệp cũng như toàn bộ nền kinh tế.

Trong 5 năm tới, chỉ riêng các lĩnh vực như chuyển đổi năng lượng và chuyển đổi xanh trong ngành giao thông, nhu cầu đầu tư và tài chính xanh của Việt Nam đã lên tới hàng trăm tỷ đô la Mỹ. Đơn cử, Quy hoạch điện VIII điều chỉnh do Bộ Công Thương chủ trì xây dựng đã xác định nhu cầu vốn cho giai đoạn 2026 - 2030 vượt mức 100 tỷ USD, trong đó nguồn lực chủ yếu đến từ khu vực tư nhân và vốn đầu tư nước ngoài...

Để huy động được nguồn lực tài chính này, Việt Nam cần một hệ sinh thái chính sách đồng bộ và nhất quán, từ chiến lược huy động vốn, cơ chế khuyến khích - ưu đãi đến việc phát triển và vận hành hiệu quả các công cụ tài chính xanh. Đây cũng chính là tinh thần xuyên suốt trong các nỗ lực thúc đẩy đầu tư xanh và chuyển đổi năng lượng của Chính phủ Việt Nam.

Ông Chu Đức Lam cho biết, trong giai đoạn triển khai, Dự án SHIFT sẽ tập trung vào các trọng tâm hành động như: đề xuất các giải pháp huy động, quản lý và sử dụng hiệu quả các nguồn lực tài chính, kết hợp hài hòa giữa vốn trong nước và vốn quốc tế, phục vụ các dự án tăng trưởng xanh và chuyển đổi năng lượng; hỗ trợ thúc đẩy phát triển trái phiếu xanh, nghiên cứu và xây dựng các cơ chế kỹ thuật nhằm từng bước hình thành và vận hành thí điểm sàn giao dịch carbon trong nước; phát triển các sản phẩm tài chính xanh mới, tăng cường hỗ trợ kỹ thuật để thu hút dòng vốn đầu tư xanh; nâng cao năng lực cho khu vực tư nhân, thúc đẩy các mô hình kinh doanh xanh và ứng dụng các công nghệ chuyển đổi năng lượng sáng tạo.

Ông Chu Đức Lam cũng cho biết, chuyển đổi xanh không chỉ là khẩu hiệu mà là một cuộc chuyển dịch toàn diện về mô hình tăng trưởng, công nghệ, cơ cấu năng lượng, cấu trúc đầu tư và phương thức huy động nguồn lực; trong đó, lĩnh vực năng lượng giữ vai trò then chốt, mang tính quyết định đối với thành công của quá trình chuyển đổi xanh.

Để quá trình này diễn ra thực chất và hiệu quả, đầu tư xanh và tài chính xanh cần được triển khai ở quy mô đủ lớn, đủ chiều sâu, đóng vai trò dẫn dắt thị trường và tạo “đòn bẩy” cho khu vực doanh nghiệp cũng như toàn bộ nền kinh tế.

Giới thiệu chung về Dự án SHIFT, bà Trần Thị Quỳnh, Phó Vụ trưởng Vụ Tài chính - Kinh tế ngành cho biết, Dự án SHIFT được triển khai nhằm đóng góp trực tiếp vào việc thực hiện các định hướng phát triển quan trọng của Việt Nam, đặc biệt là Chiến lược Tăng trưởng xanh Quốc gia và cam kết phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050.

Trọng tâm ưu tiên của Dự án là hỗ trợ huy động nguồn vốn, đặc biệt vốn tư nhân cho các hoạt động đầu tư xanh, nhất là trong lĩnh vực năng lượng. Đây là lĩnh vực có nhu cầu vốn rất lớn và có vai trò then chốt đối với quá trình chuyển đổi của nền kinh tế.

Dự án SHIFT tập trung hỗ trợ đa dạng hóa các nguồn vốn và công cụ tài chính xanh. Việc phát triển các công cụ như tín dụng xanh, trái phiếu xanh và các nội dung liên quan đến thị trường carbon nhằm tạo thêm lựa chọn cho doanh nghiệp và các tổ chức tài chính khi tham gia đầu tư vào các lĩnh vực xanh.

Dự án cũng sẽ hỗ trợ nâng cao năng lực của doanh nghiệp và các tổ chức tài chính, để có thể chủ động và tự tin hơn trong việc triển khai và đầu tư vào các dự án xanh, đồng thời từng bước mở rộng các sản phẩm và dịch vụ tài chính xanh trên thị trường.

Ông David Ambadar, Cố vấn Trưởng dự án SHIFT cũng cho biết, về mục tiêu tổng quát là triển khai thực hiện các chính sách tài chính xanh và đầu tư xanh nhằm tăng cường hành động chống biến đổi khí hậu ở Việt Nam, đặc biệt là trong lĩnh vực năng lượng.

Về các lĩnh vực hoạt động chính, ông Ambadar cho biết, dự án SHIFT sẽ tăng cường cơ chế điều phối/ hợp tác liên bộ giữa Bộ Tài chính, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam và các bên liên quan; hỗ trợ triển khai chiến lược tăng trưởng xanh và hướng dẫn triển khai đầu tư công xanh trong các lĩnh vực ưu tiên; hỗ trợ thiết lập khung giám sát dòng đầu tư công xanh…

Theo Cố vấn Trưởng dự án SHIFT, dự án cũng tập trung hỗ trợ toàn diện cho lộ trình chuyển dịch năng lượng tại Việt Nam, kết hợp chặt chẽ giữa chính sách, tài chính và đánh giá tác động vĩ mô.

Cụ thể, hướng đến thúc đẩy chuyển dịch năng lượng thông qua các cơ chế khuyến khích đầu tư năng lượng xanh, trong đó nhấn mạnh việc chia sẻ kinh nghiệm quốc tế về huy động nguồn lực cho các dự án chuyển dịch năng lượng, đồng thời nghiên cứu, tư vấn các giải pháp thu hút đầu tư tư nhân vào năng lượng sạch phù hợp với bối cảnh thể chế và thực tiễn triển khai tại Việt Nam.