Kinh tế quý I tạo nền tảng cho mục tiêu tăng trưởng 2 con số

Quý I/2026, khép lại với nhiều điểm sáng của kinh tế Việt Nam, đặc biệt ở xuất nhập khẩu và sản xuất công nghiệp. Những tín hiệu này không chỉ củng cố niềm tin thị trường mà còn tạo nền tảng quan trọng để hướng tới mục tiêu tăng trưởng hai con số trong năm nay.

Trao đổi với phóng viên, TS. Nguyễn Quốc Việt, chuyên gia Chính sách công, Trường Đại học Kinh tế - Đại học Quốc gia Hà Nội cho rằng, nhìn vào bức tranh kinh tế quý I/2026 có thể thấy, các động lực tăng trưởng truyền thống như: thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài, thu ngân sách nhà nước, đầu tư công, xuất nhập khẩu và doanh nghiệp thành lập mới… vẫn được duy trì tích cực.

Trong đó, những điểm nhấn quan trọng nhất trong bức tranh kinh tế Việt Nam trong năm 2026 đó là xuất nhập khẩu tăng trưởng tích cực. Theo số liệu từ Bộ Tài chính, lũy kế từ đầu năm 2026 tới giữa tháng 3/2026, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu đạt hơn 197 tỷ USD, tăng 20,8%, tương đương 33,92 tỷ USD so với cùng kỳ năm ngoái. Trong đó, kim ngạch xuất khẩu đạt 96,8 tỷ USD, tăng 17% so với cùng kỳ, nhập khẩu đạt 100,3 tỷ USD, tăng 24,5% so với cùng kỳ năm ngoái.

Theo đó, hoạt động thương mại được dự báo đang tăng tốc theo chu kỳ sản xuất; trong đó, xuất khẩu giữ được nhịp tăng trưởng tích cực trên 17%, trong khi nhập khẩu mở rộng mạnh để phục vụ đơn hàng và chuỗi cung ứng những tháng tới.

Bên cạnh xuất nhập khẩu, sản xuất công nghiệp trong những tháng đầu năm cũng được đánh giá tăng trưởng tích cực. Bên cạnh đó, khoảng 80% dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) mới tập trung vào lĩnh vực công nghiệp chế biến, chế tạo, điều này đáp ứng mục tiêu của Việt Nam là nâng cao chất lượng công nghiệp chế biến, chế tạo, tạo công ăn việc làm và dịch chuyển cơ cấu kinh tế theo hướng bền vững hơn, đóng góp trực tiếp vào tăng trưởng và chuyển đổi mô hình tăng trưởng theo chiều sâu.

Tại một số địa phương, tình hình sản xuất công nghiệp 3 tháng đầu năm tiếp tuy trì tích cực, điển hình như: tại TP. Hồ Chí Minh, theo đánh giá của ông Nguyễn Minh Quang, Phó Trưởng phòng, Phòng Thống kê Công nghiệp và Xây dựng (Thống kê TP. Hồ Chí Minh), trong ngắn hạn, tác động từ căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông đến sản xuất công nghiệp thành phố chưa lớn. Do đó, sản xuất công nghiệp trong tháng 3/2026 vẫn có xu hướng tăng và tính chung quý I/2026 chỉ số IIP của thành phố nhiều khả năng tiếp tục duy trì mức tăng khá, dao động khoảng 10-11% so với cùng kỳ.

Tại Hà Nội, theo đánh giá của Thống kê thành phố, sản xuất công nghiệp của Hà Nội vẫn đà tăng trưởng, nổi bật là công nghiệp chế biến chế tạo. Tính chung quý I/2026, tăng trưởng công nghiệp của Hà Nội vẫn được đánh giá tích cực.

Cùng với đó, doanh nghiệp gia nhập thị trường tăng mạnh, tuy nhiên, bức tranh đảo chiều nhưng chưa thực sự bền vững. Quý l/2026 ghi nhận sự cải thiện đáng kể trong dòng chảy doanh nghiệp. Số doanh nghiệp thành lập mới tăng rất cao so với cùng kỳ năm trước. Số doanh nghiệp rút lui chỉ còn tương đương khoảng 95% số doanh nghiệp gia nhập, đảo chiều so với hai tháng đầu năm, nhưng sức khỏe thực chất của khu vực doanh nghiệp vẫn chưa đủ vững để bảo đảm một chu kỳ phục hồi bền vững.

Nổi bật, kết thúc quý I năm 2026, tình hình thực hiện dự toán ngân sách nhà nước ghi nhận những kết quả tích cực khi tổng thu ước hoàn thành 32,4% dự toán. Theo báo cáo của Bộ Tài chính, lũy kế thu ngân sách nhà nước quý I ước đạt 820 nghìn tỷ đồng, bằng 32,4% dự toán và tăng 10,2% so với cùng kỳ năm 2025. Điểm sáng lớn nhất là nguồn thu nội địa với 738,6 nghìn tỷ đồng, hoàn thành 33,6% dự toán và tăng 12,2% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, thu từ 3 khu vực kinh tế (doanh nghiệp nhà nước, doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài và kinh tế ngoài quốc doanh) đóng góp tới 407,9 nghìn tỷ đồng, hoàn thành 40% dự toán và tăng 25,8% so với cùng kỳ.

Dấu ấn trong bức tranh tăng trưởng kinh tế quý I/2026 còn được ghi nhận bởi lượng khách du lịch quốc tế đến Việt Namtăng mạnh. Tại Hà Nội, theo báo cáo của Sở Du lịch Hà Nội, 3 tháng đầu năm Hà Nội đón hơn 8,8 triệu lượt khách; trong đó, khách quốc tế đạt 2,4 triệu lượt. Riêng tháng 3, tổng lượng khách du lịch đến Hà Nội đạt trên 3 triệu lượt, tăng gần 16% so với cùng kỳ năm trước, doanh thu du lịch ước đạt gần 37.000 tỷ đồng.

Với những tín hiệu trên, theo TS. Nguyễn Quốc Việt, động lực tăng trưởng kinh tế của Việt Nam đến từ hoạt động đối ngoại đối ngoại, xuất nhập khẩu và sản xuất công nghiệp. Đây là những động lực tăng trưởng quan trọng nhất trong bức tranh kinh tế Việt Nam những tháng đầu năm.

Từ bức tranh kinh tế 3 tháng năm 2026, các chuyên gia kinh tế cho rằng, nội lực tăng trưởng kinh tế Việt Nam vẫn khá tích cực, nội lực này được nối tiếp đà tăng trưởng của năm 2025 và những nỗ lực của Chính phủ, các bộ, ngành, địa phương trong hoàn thành mục tiêu tăng trưởng. Trên thực tế, nhiều tổ chức quốc tế, tổ chức kinh tế thế giới và khu vực đánh giá Việt Nam nằm trong số các quốc gia có tăng trưởng cao nhất trong khu vực châu Á, Thái Bình Dương.

Thời gian gần đây, nhiều tổ chức quốc tế cũng nâng dự báo tăng trưởng của Việt Nam, Văn phòng nghiên cứu kinh tế vĩ mô ASEAN+3 (AMRO) đã nâng dự báo tăng trưởng GDP của Việt Nam năm 2026 ở mức 7,6% (thay vì 6,5% hồi tháng 9), mức cao nhất ASEAN+3.

Động lực tăng trưởng chính đến từ sự hồi phục toàn diện của dòng vốn FDI và hoạt động xuất khẩu công nghệ cao. Bên cạnh đó, các chính sách hỗ trợ kinh tế tư nhân và nỗ lực đẩy mạnh hạ tầng chiến lược đã bắt đầu tạo ra không gian phát triển mới cho các doanh nghiệp trong nước. Trước đó, Ngân hàng UOB (Singapore) cũng nâng dự báo tăng trưởng 2026 của Việt Nam từ 7% lên 7,5% nhờ nền tảng sản xuất và xuất khẩu vững vàng cuối năm 2025.