Năm học 2025-2026: Đánh giá toàn diện Chương trình giáo dục phổ thông 2018

Chương trình giáo dục phổ thông 2018 bắt đầu được triển khai từ năm 2020 đến nay đã hoàn thành chu kỳ đầu tiên. Năm học 2025–2026, Bộ Giáo dục và Đào tạo sẽ tiến hành đánh giá toàn diện chương trình này nhằm làm rõ mức độ đạt được về phát triển phẩm chất, năng lực học sinh; chỉ ra ưu điểm, hạn chế, nguyên nhân và đề ra giải pháp điều chỉnh, bảo đảm chương trình thực chất, hiệu quả, bền vững.

*Đánh giá khách quan, điều chỉnh kịp thời

Theo Bộ Giáo dục và Đào tạo, lứa học sinh đầu tiên tốt nghiệp theo Chương trình giáo dục phổ thông 2018 cho thấy nhiều điểm tích cực. Học sinh được trải nghiệm đa dạng hoạt động, bộc lộ sở trường, lựa chọn môn học gắn định hướng nghề nghiệp, tiếp cận tri thức toàn diện nhờ các môn tích hợp. Tuy nhiên, quá trình thực hiện chương trình thời gian qua cũng bộc lộ một số bất cập. Cụ thể, ở cấp Trung học Phổ thông, việc lựa chọn môn học bị giới hạn bởi giáo viên, phòng học; ở cấp Trung học Cơ sở, dạy môn tích hợp gặp khó do năng lực giáo viên và học liệu chưa đồng đều.

Để khắc phục vấn đề này, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hành Công văn số 4555/BGDĐT-GDPT ngày 5/8/2025 yêu cầu trường Trung học Phổ thông công khai kế hoạch tổ chức dạy học các môn lựa chọn, phối hợp liên trường để mở rộng cơ hội cho học sinh; hỗ trợ học sinh khi cần điều chỉnh lựa chọn môn học. Với Trung học Cơ sở, tiếp tục bồi dưỡng giáo viên dạy tích hợp, biên soạn học liệu minh họa, triển khai mô hình cụm giáo viên hỗ trợ nhau, nhằm nâng cao chất lượng và tạo hứng thú học tập.

Trong năm học 2025–2026, Bộ sẽ tiến hành đánh giá toàn diện chương trình. Công tác đánh giá tập trung vào cơ sở vật chất, thiết bị dạy học, đội ngũ giáo viên và cán bộ quản lý, chất lượng tập huấn, tính phù hợp của sách giáo khoa, hiệu quả đổi mới phương pháp, kiểm tra đánh giá; đồng thời, xem xét việc dạy học lựa chọn ở Trung học Phổ thông và hoạt động hướng nghiệp từ Trung học Cơ sở để bảo đảm quyền lựa chọn thực chất của học sinh. Bộ cũng phối hợp với các bộ, ngành, địa phương, chuyên gia trong và ngoài nước để khảo sát, nghiên cứu, đánh giá toàn diện.

Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Nguyễn Kim Sơn nhấn mạnh: Định hướng xuyên suốt là kiên định mục tiêu đã được Đảng, Quốc hội xác định, đó là phát triển toàn diện phẩm chất, năng lực học sinh, gắn với yêu cầu đào tạo nhân lực cho giai đoạn mới. Tinh thần là nhìn thẳng sự thật, đánh giá khách quan, điều chỉnh kịp thời, tất cả vì học sinh.

Một điểm đáng lưu ý, mới đây, Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết số 71-NQ/TW về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo. Trong đó, đối với giáo dục phổ thông, Bộ Chính trị yêu cầu rà soát, đánh giá việc triển khai Chương trình giáo dục phổ thông; bảo đảm cung cấp một bộ sách giáo khoa thống nhất toàn quốc, phấn đấu tới năm 2030 cung cấp miễn phí sách giáo khoa cho tất cả học sinh; đồng thời, thực hiện đồng bộ các giải pháp để khắc phục tình trạng dạy thêm, học thêm tràn lan.

Bà Nguyễn Thị Việt Nga, Phó Trưởng đoàn đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách khóa XV thành phố Hải Phòng, Ủy viên Ủy ban Văn hóa Giáo dục của Quốc hội cho rằng: Sau thời gian triển khai “một chương trình, nhiều bộ sách giáo khoa”, chúng ta đã có những trải nghiệm và rút ra nhiều bài học quý báu. Tuy nhiên, mô hình này cũng bộc lộ bất cập, nhất là sự chênh lệch, thiếu thống nhất trong thực tiễn giảng dạy. Nghị quyết 71 đưa ra giải pháp “một bộ sách thống nhất toàn quốc” chính là nhằm khắc phục tình trạng đó, đồng thời vẫn bảo đảm sự linh hoạt thông qua các phần mở để địa phương, nhà trường bổ sung nội dung phù hợp. Nói cách khác, đây không phải là sự phủ định, mà là sự kế thừa và điều chỉnh, để mô hình sách giáo khoa phù hợp hơn với thực tiễn và yêu cầu phát triển hiện nay.

Theo bà Nguyễn Thị Việt Nga, ngành Giáo dục cần tập trung vào ba chữ “chất lượng”: Chất lượng chương trình và sách giáo khoa, bảo đảm khoa học, hiện đại, gắn với thực tiễn; Chất lượng đội ngũ giáo viên để họ thực sự trở thành “linh hồn” của đổi mới; Chất lượng quản trị giáo dục, nghĩa là phải minh bạch, hiệu quả, chống bệnh thành tích và đặc biệt là lấy học sinh làm trung tâm.

Đối với việc quản lí dạy thêm, học thêm, Bộ Giáo dục và Đào tạo tiếp tục kiên trì quan điểm “học thêm có thể đem lại sự củng cố kiến thức, nhưng ít đem lại giá trị cho sự phát triển con người”. Những hệ lụy sâu xa của tình trạng dạy thêm, học thêm tràn lan đòi hỏi phải tiếp tục quyết liệt chấn chỉnh. Năm học 2025-2026, Bộ sẽ tiếp tục chỉ đạo, đôn đốc các địa phương ban hành quy định quản lí dạy thêm, học thêm nhằm tăng cường trách nhiệm của chính quyền, đồng thời yêu cầu các cơ sở giáo dục thực hiện hiệu quả Chương trình giáo dục phổ thông.

*Thí điểm thi tốt nghiệp Trung học Phổ thông trên máy tính

Đối với việc tổ chức kỳ thi tốt nghiệp Trung học Phổ thông, Bộ giáo dục và Đào tạo khẳng định: Trong giai đoạn hiện nay, đây là kỳ thi cấp quốc gia duy nhất với mọi học sinh để đánh giá đầu ra của Trung học Phổ thông, có thang đo đánh giá chung trên cả nước. Do đó, cần duy trì việc tổ chức kỳ thi để đánh giá mức độ đạt chuẩn giáo dục phổ thông, cung cấp dữ liệu quốc gia cho việc nghiên cứu, xây dựng, điều chỉnh chính sách giáo dục chung. Đồng thời, đánh giá được chất lượng giáo dục của các vùng miền trên phạm vi cả nước. Kết quả kỳ thi là đầu ra của bậc phổ thông, là nguồn thông tin tham khảo cho các cơ sở giáo dục đại học, cơ sở giáo dục nghề nghiệp tổ chức tuyển sinh.

Để chuẩn bị cho việc thí điểm thi tốt nghiệp Trung học Phổ thông trên máy tính từ năm 2027 theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, Bộ Giáo dục và Đào tạo đang tập trung triển khai một số công việc trọng tâm như: xây dựng Đề án tổ chức Kỳ thi tốt nghiệp Trung học Phổ thông trên máy tính, trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt trong năm 2026; huy động chuyên gia xây dựng ngân hàng câu hỏi thi chuẩn hóa (dự kiến áp dụng từ năm 2027) và xây dựng quy trình, quy chế tổ chức thi trên máy tính, tổ chức chức tập huấn, hội thảo trên toàn quốc; tiếp tục phối hợp với Ban Cơ yếu Chính phủ trong việc chuyển, nhận đề thi và các khâu bảo mật khác liên quan.

Hiện Bộ Giáo dục và Đào tạo đang chuẩn bị hệ thống phần mềm tổ chức thi trên máy và thử nghiệm việc thi trên máy tại các địa phương. Dự kiến, ngay trong năm học này, Bộ sẽ triển khai thử nghiệm thi trên máy cho hơn 100.000 học sinh.

Hình thức thi mới tương tự kỳ thi đánh giá năng lực: Mỗi thí sinh một đề riêng, làm trực tiếp trên máy tính và biết điểm ngay sau khi nộp bài. Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Phạm Ngọc Thưởng nhận định: Thi trên máy tính sẽ không cần quá nhiều nhân lực tham gia phục vụ kỳ thi như hiện nay, giúp giảm chi phí và nâng cao hiệu quả tổ chức. Việc triển khai thi tốt nghiệp trên máy tính được kỳ vọng sẽ giúp kỳ thi trở nên công bằng hơn, minh bạch hơn, đồng thời tiết kiệm nguồn lực và hiện đại hóa giáo dục trong thời kỳ chuyển đổi số.

Bên cạnh đó, nhằm thúc đẩy năng lực số của giáo viên, cán bộ quản lý và học sinh trong bối cảnh hiện nay, Bộ đã ban hành Khung năng lực số cho người học với 6 nhóm năng lực cốt lõi và chuẩn bị ban hành Chiến lược chuyển đổi trí tuệ nhân tạo (AI) trong giáo dục. Mục tiêu của Chiến lược là ứng dụng AI một cách tổng thể, có trách nhiệm, hướng tới nền giáo dục số hiện đại, linh hoạt và công bằng.

Bộ cũng sẽ triển khai Đề án bồi dưỡng năng lực số, năng lực AI cho đội ngũ nhà giáo, đồng thời nghiên cứu, cập nhật nội dung AI trong Chương trình giáo dục phổ thông.

Thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, ngành Giáo dục cũng đang xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia, phát triển nền tảng quản trị, đẩy mạnh dạy học và kiểm tra trực tuyến, thúc đẩy hệ sinh thái AI trong giáo dục. Đây sẽ là môi trường thực tiễn quan trọng giúp giáo viên và học sinh phát triển năng lực số một cách thực chất và hiệu quả.