Nguyên nhân nào khiến dịch tả lợn châu Phi có chiều hướng gia tăng?

Sáng 23/7, tại Hà Nội, Bộ Nông nghiệp và Môi trường tổ chức Hội nghị phòng, chống bệnh dịch tả lợn châu Phi và quản lý kiểm soát giết mổ đảm bảo an toàn dịch bệnh, an toàn thực phẩm.

Tại hội nghị, ông Phan Quang Minh - Phó Cục trưởng Cục Chăn nuôi và Thú y (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) cho biết, nguyên nhân khiến bệnh dịch tả lợn châu Phi có chiều hướng gia tăng chủ yếu do tái phát các ổ dịch cũ, phát sinh ở loại hình chăn nuôi quy mô nhỏ (bình quân 50 - 60 con/ổ dịch) tại các hộ gia đình có điều kiện chăn nuôi không đảm bảo an toàn sinh học; chăn nuôi nhỏ lẻ còn khá phổ biến, chiếm tỷ lệ cao, không bảo đảm an toàn sinh học… Nguy cơ dịch bệnh tiếp tục phát sinh và lây lan trong thời gian tới là rất cao. 

Bên cạnh đó, hiện tượng người chăn nuôi giấu dịch, khi đàn vật nuôi có dấu hiệu nghi mắc bệnh thường không thông báo cho chuyên môn thú y, chính quyền địa phương để được hỗ trợ điều trị, xử lý mà bán chạy lợn, vứt xác ra môi trường làm dịch bệnh lây lan rộng.

Ông Tạ Văn Tường, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường thành phố Hà Nội cho biết, Hà Nội là trung tâm tiêu thụ và trung chuyển hàng hóa lớn của khu vực phía Bắc và cả nước, với hệ thống hạ tầng giao thông phát triển mạnh mẽ. Nhiều tuyến đường giao thông chính được mở rộng, tạo điều kiện thuận lợi cho việc lưu thông hàng hóa.

Tuy nhiên, điều này cũng dẫn đến bất cập trong kiểm tra, kiểm soát vận chuyển động vật và sản phẩm động vật. Các phương tiện có thể dễ dàng lựa chọn tuyến đường vòng để né tránh các chốt kiểm dịch. Đặc biệt đối với các lô hàng không có giấy chứng nhận kiểm dịch hoặc không rõ nguồn gốc.

Thêm vào đó, Luật Thú y hiện hành đã bãi bỏ quy định về kiểm dịch nội tỉnh, nên việc vận chuyển động vật và sản phẩm động vật trong phạm vi thành phố không còn phải thực hiện kiểm dịch bắt buộc. Đây chính là kẽ hở khiến công tác truy xuất, kiểm soát nguồn gốc động vật và sản phẩm động vật gặp nhiều khó khăn, tiềm ẩn nguy cơ phát sinh và lây lan dịch bệnh.

Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội đề xuất Bộ Nông nghiệp và Môi trường nghiên cứu, trình cấp có thẩm quyền xem xét hoàn thiện cơ chế tổ chức bộ máy ngành thú y theo hướng thống nhất từ Trung ương đến cơ sở, phù hợp với mô hình chính quyền đô thị hai cấp hiện nay.

Đồng thời, có chính sách hỗ trợ, đào tạo và duy trì đội ngũ nhân viên thú y cơ sở bảo đảm ổn định, chuyên môn hóa, gắn bó lâu dài với công tác phòng, chống dịch bệnh tại địa phương. bổ sung quy định của Luật Thú y theo hướng trao quyền cho các địa phương được chủ động tổ chức kiểm soát lưu thông nội tỉnh đối với động vật và sản phẩm động vật nhằm tăng cường giám sát dịch bệnh. Đề nghị Bộ ban hành cơ chế phối hợp liên ngành để kiểm tra, giám sát hiệu quả hoạt động giết mổ, vận chuyển, tiêu thụ động vật và sản phẩm động vật (kết nối giữa ngành nông nghiệp, y tế, công thương và công an).

Theo Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Phùng Đức Tiến, hiện nay, thời tiết biến đổi thất thường, đặc biệt bước vào mùa mưa, bão tại các tỉnh miền Bắc, kết hợp với hiện tượng người nuôi, vận chuyển thiếu ý thức vứt xác lợn bệnh xuống sông, kênh mương... làm phát tán virus dịch tả lợn châu Phi theo dòng nước, gây ô nhiễm môi trường.

Hoạt động giết mổ động vật còn chưa được kiểm soát triệt để, một số cơ sở giết mổ vi phạm pháp luật thú y, vẫn thu gom, giết mổ gia súc mắc bệnh, nghi mắc bệnh. Bên cạnh đó, còn lúng túng trong việc công bố dịch cấp xã do mới được phân cấp về cấp xã; chưa tổ chức tuyên truyền thường xuyên, liên tục về các quy định hỗ trợ khắc phục dịch bệnh động vật.

Lực lượng thú y địa phương, đặc biệt là thú y cấp xã rất mỏng, địa bàn rộng nên công tác giám sát, phát hiện, xử lý ổ dịch tại một số địa phương chưa được kịp thời (nhiều tỉnh không bố trí nhân viên thú y cấp xã, có tỉnh không thực hiện công tác kiểm soát giết mổ động vật). Việc áp dụng chế tài xử phạt các hành vi vi phạm pháp luật trong phòng chống dịch bệnh phải thực hiện một cách thường xuyên, nghiêm khắc hơn.

Cũng theo Thứ trưởng Phùng Đức Tiến, đến nay Việt Nam có 3 loại vaccine dịch tả lợn châu Phi được cấp Giấy chứng nhận lưu hành tại Việt Nam. Các doanh nghiệp đã sản xuất và cung ứng ra thị trường 7,8 triệu liều vaccine phòng bệnh dịch tả lợn châu Phi. Vaccine dịch tả lợn châu Phi được ví như lá chắn thép cho ngành chăn nuôi trước nguy cơ dịch bệnh.

Tuy nhiên, Thứ trưởng Phùng Đức Tiến đặt vấn đề, vì sao người dân vẫn chưa mặn mà trong việc tiêm phòng. Cần mổ xẻ rõ nguyên nhân và tìm cách tháo gỡ vấn đề này? Phải chăng, nhiều người nuôi vẫn chủ quan không tiêm phòng cho đàn vật nuôi, còn tâm lý ỷ lại, trông chờ vào sự hỗ trợ vắc xin của nhà nước. Công tác truyền thông về vaccine chưa được đẩy mạnh?