Nhật Bản siết chặt quy định dự trữ gạo

Đáng chú ý, đạo luật mới đã loại bỏ các điều khoản về "điều chỉnh sản lượng", vốn bị coi là hệ quả của chính sách cắt giảm diện tích trồng lúa kéo dài nhiều năm qua.

Điểm nhấn quan trọng nhất của luật sửa đổi là việc bắt buộc các công ty tư nhân lớn phải duy trì kho dự trữ nhằm cung ứng nhanh cho thị trường bán lẻ ngay khi xảy ra tình trạng thiếu hụt. Chính phủ Nhật Bản xác định mức dự trữ gạo quốc gia an toàn là 1 triệu tấn, trong đó khối công ty tư nhân sẽ phải chịu trách nhiệm bảo đảm khoảng 200.000 tấn.

Quốc hội cũng ban hành một nghị quyết bổ sung yêu cầu phân bổ các cơ sở lưu trữ gạo đồng đều hơn trên toàn quốc. Trước đây, việc tập trung quá nhiều kho chứa ở khu vực miền Đông Nhật Bản đã dẫn đến tình trạng chậm trễ chuỗi cung ứng cho khu vực miền Tây.

Nhằm ngăn chặn các cuộc khủng hoảng thiếu hụt trong tương lai, chính phủ yêu cầu người trồng lúa phải thường xuyên báo cáo lượng hàng tồn kho và giá giao dịch. Giới chức cũng mở rộng phạm vi áp dụng quy định này đối với nhiều doanh nghiệp thực phẩm khác, thay vì chỉ giới hạn ở các đơn vị bán buôn và vận chuyển.

Sự điều chỉnh này đánh dấu một bước ngoặt lớn so với cam kết thúc đẩy sản lượng nhằm bình ổn giá mà cựu Thủ tướng Shigeru Ishiba đưa ra cách đây chưa đầy một năm. Tuy nhiên, giới phê bình cho rằng trên thực tế, nội các của đương kim Thủ tướng Sanae Takaichi đang ngầm duy trì chính sách kiểm soát sản lượng nhằm bảo vệ lợi ích cho nông dân.

Trả lời phỏng vấn hãng tin Kyodo hồi tháng trước trước những ý kiến trái chiều, Bộ trưởng Nông, Lâm, Ngư nghiệp Norikazu Suzuki thẳng thắn nhận định: "Nếu chúng ta chỉ tập trung tăng nguồn cung, giá cả trên thị trường sẽ phải chịu áp lực sụt giảm". Mặc dù vậy, ông Suzuki khẳng định Nhật Bản vẫn có thể mở rộng tổng sản lượng lúa gạo bằng cách kích thích nhu cầu tiêu thụ bột gạo, các sản phẩm chế biến và đẩy mạnh xuất khẩu.

Chiến lược tái thiết lập chính sách lương thực quốc gia được giới chức Nhật Bản đẩy mạnh sau cuộc khủng hoảng thiếu gạo bùng phát vào mùa hè năm 2024, từng đẩy giá mặt hàng thiết yếu này tăng vọt. Thời điểm đó, chính phủ đã phải xả bán phần lớn kho dự trữ khẩn cấp để can thiệp thị trường.

Hồi tháng 5/2026, một sách trắng của chính phủ đã chính thức thừa nhận giới chức từng đánh giá quá cao nguồn cung và phản ứng chậm chạp trong việc xả kho dự trữ.