Sự kiện quốc tế nổi bật tuần qua

Tòa án Hiến pháp Thái Lan bãi nhiệm Thủ tướng Paetongtan Shinawatra

Ngày 29/8/2025, Tòa án Hiến pháp Thái Lan chính thức bãi nhiệm Thủ tướng Paetongtarn Shinawatra do vi phạm đạo đức.

Bà Paetongtarn Shinawatra đã bị cáo buộc vi phạm đạo đức nghiêm trọng sau khi đoạn ghi âm cuộc trò chuyện điện thoại giữa bà Paetongtarn và Chủ tịch Thượng viện Campuchia Hun Sen bị rò rỉ. Tòa án tuyên bố bà Paetongtarn đã tỏ ra nhượng bộ một cách vô điều kiện, mà không cân nhắc đến an ninh quốc gia của Thái Lan, do đó đặt lợi ích cá nhân lên trên lợi ích quốc gia. Với phán quyết này, bà Paetongtarn sẽ bị phế truất chức vụ Thủ tướng, nội các của bà cũng phải giải tán để mở đường cho một cuộc bầu chọn thủ tướng và thành lập nội các mới trong thời gian tới.

Sau phán quyết phế truất Thủ tướng Paetongtarn Shinawatra của Tòa án Hiến pháp, đảng Bhumjaithai (Tự hào Thái Lan) tuyên bố đã đồng ý thỏa thuận với đảng Nhân dân (PP) đối lập chính - đảng hiện nắm giữ số ghế lớn nhất tại Hạ viện, để thành lập chính phủ mới. Đây sẽ là một chính quyền ngắn hạn có nhiệm vụ giải quyết các vấn đề cấp bách về an ninh quốc gia, kinh tế và xã hội.

Nhật Bản-Hàn Quốc nhất trí tăng cường quan hệ hướng tới tương lai trong giai đoạn mới

Ngày 23 và 24/8/2025, Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae Myung thăm Nhật Bản và hội đàm với Thủ tướng Ishiba Shigeru. Đây là chuyến thăm Nhật Bản lần đầu tiên của Tổng thống Lee Jae Myung kể từ khi ông nhậm chức hồi tháng 6/2025, và là cuộc gặp trực tiếp lần thứ hai giữa ông Lee Jae Myung và ông Ishiba Shigeru.

Tại cuộc gặp, hai bên cam kết tăng cường mối quan hệ hướng tới tương lai, trên nền tảng được thiết lập khi bình thường hóa quan hệ song phương vào năm 1965.

Theo thoả thuận, hai bên tiếp tục thực hiện thường xuyên các chuyến thăm lẫn nhau của lãnh đạo hai nước; nhấn mạnh tầm quan trọng của hợp tác 3 bên gồm Mỹ, Nhật Bản và Hàn Quốc, đồng thời tái khẳng định cam kết hướng tới hòa bình lâu dài và phi hạt nhân hóa Bán đảo Triều Tiên; tăng cường hợp tác trong các công nghệ tiên tiến, nhất trí áp mức thuế đối ứng 15% với hàng hóa nhập khẩu từ Mỹ; nhất trí thành lập một cơ quan tham vấn cấp chuyên viên để giải quyết các thách thức xã hội mà cả hai nước đang phải đối mặt…

Những kết quả đạt được từ chuyến thăm trên sẽ mở ra triển vọng làm sâu sắc hơn quan hệ Hàn Quốc-Nhật Bản trong thời gian tới.

Hàn Quốc-Mỹ thúc đẩy quan hệ đồng minh

Tiếp nối sau chuyến thăm Nhật Bản, từ ngày 24 đến 26/8/2025, Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae Myung thăm Mỹ và hội đàm với Tổng thống Mỹ Donald Trump. Đây là chuyến thăm Mỹ đầu tiên của Tổng thống Lee Jae Myung kể từ khi ông nhậm chức vào tháng 6/2025 và là cuộc tiếp xúc trực tiếp đầu tiên giữa hai nhà lãnh đạo.

Tại cuộc hội đàm, hai bên nhất trí hiện đại hóa liên minh Hàn-Mỹ, phù hợp với môi trường an ninh đang thay đổi và mở ra một chương mới; tái khẳng định cam kết đối với việc phi hạt nhân hóa Bán đảo Triều Tiên; nhấn mạnh tầm quan trọng của việc phối hợp ba bên với Nhật Bản trong việc ứng phó với các bất ổn trên Bán đảo Triều Tiên và đảm bảo sự ổn định ở Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương; nhất trí duy trì thỏa thuận thương mại đạt được hồi tháng 7/2025, theo đó, Mỹ giảm thuế suất từ 25% xuống 15% để đổi lấy cam kết đầu tư 350 tỷ USD từ Hàn Quốc.

Hai bên ký 11 Biên bản ghi nhớ (MOU) về hợp tác song phương trong nhiều lĩnh vực công nghiệp chủ chốt, từ đóng tàu, năng lượng hạt nhân và hàng không đến khí thiên nhiên hóa lỏng (LNG) và các khoáng sản quan trọng…

Chuyến thăm Mỹ và Nhật Bản của Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae Myung đã định hình quan hệ song phương Hàn-Mỹ và Hàn-Nhật, đồng thời mở ra triển vọng mới cho tam giác hợp tác Hàn-Mỹ-Nhật trong bối cảnh cạnh tranh địa chính trị ngày càng gay gắt.

HĐBA LHQ ra tuyên bố chung kêu gọi ngừng bắn ngay lập tức, vô điều kiện tại Gaza

Ngày 27/8/2025, tổng cộng 14/15 quốc gia thành viên HĐBA LHQ ra tuyên bố chung xác định nạn đói tại Dải Gaza là một “cuộc khủng hoảng do con người gây ra”, đồng thời cảnh báo việc sử dụng nạn đói như vũ khí chiến tranh là hành động bị cấm theo luật nhân đạo quốc tế.

Trong tuyên bố chung, các thành viên HĐBA LHQ, ngoại trừ Mỹ, kêu gọi ngừng bắn ngay lập tức, vô điều kiện và vĩnh viễn tại Dải Gaza; trả tự do cho toàn bộ con tin bị Phong trào Hồi giáo Hamas và các nhóm khác bắt giữ; tăng mạnh viện trợ nhân đạo trên toàn vùng lãnh thổ này, đồng thời yêu cầu Israel dỡ bỏ ngay lập tức và vô điều kiện mọi hạn chế đối với việc phân phối viện trợ.

Trong khi đó, cùng ngày, bất chấp những áp lực ngày càng tăng từ cộng đồng quốc tế, Israel khẳng định sẽ không chấm dứt chiến dịch quân sự ở Gaza cho đến khi đạt được mục tiêu loại bỏ hoàn toàn Hamas. Trong một tuyên bố, Đại sứ Israel tại Mỹ Yechiel Leiter cho biết mặc dù đang xem xét các phương án ngừng bắn, bao gồm cả thỏa thuận một phần, nhưng Israel sẽ chỉ kết thúc chiến dịch quân sự khi Hamas đầu hàng hoặc bị loại bỏ.

Thổ Nhĩ Kỳ chính thức triển khai hệ thống phòng không "Vòm Thép"

Ngày 27/8/2025, Thổ Nhĩ Kỳ chính thức đưa vào vận hành hệ thống phòng không "Vòm Thép" (Steel Dome) đầu tiên, đánh dấu một bước ngoặt quan trọng trong việc tăng cường năng lực phòng thủ quốc gia.

Dự án "Vòm Thép" được khởi động vào tháng 8/2024, là một phần trong kế hoạch xây dựng hệ thống phòng không đa tầng của Thổ Nhĩ Kỳ và được phát triển dựa trên ý tưởng từ hệ thống Vòm Sắt của Israel. Hệ thống này được thiết kế với khả năng phát hiện và đánh chặn các mối đe dọa trên không, nhằm bảo vệ không phận quốc gia trước những thách thức an ninh trong khu vực. Tổng thống Erdogan nhấn mạnh việc triển khai "Vòm Thép" là một bước tiến chiến lược trong bối cảnh khu vực đang chứng kiến xung đột ngày một gia tăng.

Cùng ngày, Thổ Nhĩ Kỳ cũng khánh thành một cơ sở công nghệ quốc phòng mới, với tổng vốn đầu tư 1,5 tỷ USD. Đây được xem là khoản đầu tư lớn nhất trong lịch sử ngành công nghiệp quốc phòng Thổ Nhĩ Kỳ, thể hiện tham vọng không chỉ trở thành một cường quốc quân sự khu vực mà còn vươn tầm ảnh hưởng toàn cầu trong lĩnh vực phòng thủ.

Tổng thống Mỹ D. Trump thông báo sa thải Thống đốc Fed

Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 25/8/2025 thông báo sa thải Thống đốc Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) bà Lisa Cook, viện dẫn cáo buộc bà có sai phạm liên quan đến hồ sơ thế chấp. Động thái này cho thấy Tổng thống Trump tiếp tục gia tăng áp lực đối với Fed – cơ quan vốn duy trì độc lập với Nhà Trắng.

Bà Lisa Cook tuyên bố khẳng định sẽ đệ đơn kiện Tổng thống Donald Trump nhằm ngăn chặn nỗ lực sa thải bà, đồng thời cho rằng Tổng thống không có quyền cách chức bà vì những cáo buộc gian lận thế chấp chưa được chứng minh.

Theo Đạo luật Dự trữ Liên bang năm 1913 - đạo luật thành lập Fed, Tổng thống Mỹ không có thẩm quyền trực tiếp sa thải các Thống đốc Fed. Cụ thể, luật quy định rằng 7 Thống đốc Fed, do Tổng thống bổ nhiệm và được Thượng viện phê chuẩn, chỉ có thể bị cách chức vì “lý do chính đáng” - được hiểu là hành vi sai trái, chứ không phải bất đồng về chính sách.

Trong khi đó, giới đầu tư nhận định, với tăng trưởng kinh tế khả quan và áp lực chính trị ngày càng lớn, Fed nhiều khả năng sẽ bắt đầu chu kỳ giảm lãi suất trong tháng 9 và tiến hành dần dần trong nửa đầu năm 2026.

Cháy rừng kỷ lục thiêu rụi hơn 1 triệu ha đất của EU

Theo dữ liệu từ Hệ thống Thông tin Cháy rừng châu Âu (EFFIS), tính đến ngày 26/8/2025, đã có 1.028.000 triệu ha rừng tại EU đã bị cháy rụi kể từ đầu năm đến nay. Trong đó, Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha là hai quốc gia bị ảnh hưởng nặng nề nhất và cùng nhau chiếm khoảng 2/3 diện tích rừng bị cháy của cả EU. Đây là diện tích rừng bị cháy nhiều nhất tính theo năm kể từ khi hệ thống trên bắt đầu thu thập số liệu thống kê chính thức vào năm 2006.

EFFIS cũng ước tính các đám cháy rừng tại EU trong năm nay đã thải ra khoảng 38 triệu tấn carbon dioxide (CO2), cao hơn  cùng kỳ của tất cả các năm trước, và nếu tình trạng cháy rừng vẫn tiếp diễn, năm nay EU có thể sẽ có tổng lượng khí thải do cháy rừng vượt mức kỷ lục 41 triệu tấn.

Biến đổi khí hậu được cho là một trong những nguyên nhân gây gia tăng nắng nóng và hạn hán, khiến cháy rừng dễ xảy ra hơn và với mức độ khốc liệt hơn, mặc dù các biện pháp phòng ngừa như dọn sạch thảm thực vật khô đã phần nào góp phần vào việc hạn chế cháy rừng.