Thế giới trong xu hướng nới lỏng tiền tệ và giảm lãi suất

Ngân hàng trung ương Trung Quốc (PBoC) đang cố gắng để ổn định đồng NDT. Ảnh: THX/TTXVN

Theo giới phân tích, sự biến động của thị trường và mối lo ngại về việc Bắc Kinh có thể phá giá tiếp đồng NDT đã khiến Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) tạm hoãn việc tăng lãi suất tiếp theo và buộc các ngân hàng trung ương khác như Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB), Ngân hàng trung ương Canada, Australia … có thể phải áp dụng các chính sách linh hoạt mới.

Nhiều chuyên gia cho rằng chính sách phá giá mạnh đồng NDT là nguy cơ lớn nhất đối với nền kinh tế toàn cầu hiện nay. Ngân hàng trung ương Trung Quốc (PBoC) đang cố gắng để ổn định đồng NDT, trong bối cảnh thị trường Trung Quốc và thế giới đã chịu nhiều biến động tiêu cực kể từ đầu năm 2016 và thế giới đang lo ngại về nguy cơ “hạ cánh cứng” của kinh tế Trung Quốc.

Phản ứng với tình trạng bất ổn của khu vực tài chính thế giới, ECB đã đề cập đến khả năng tiếp tục cắt giảm lãi suất trong cuộc họp các thống đốc vào tháng 3/2016 (hiện lãi suất tiền gửi của các ngân hàng tại ECB đã là âm 0,3%); Ngân hàng trung ương Anh (BoE) cũng đã đưa ra những tín hiệu sẽ không có việc tăng lãi suất trong các quyết định sắp tới.

Chính sách lãi suất âm của Ngân hàng trung ương Nhật Bản (BoJ) được thực thi lần đầu tiên tại “xứ hoa anh đào” từ ngày 16/2, với hy vọng có thể hỗ trợ nền kinh tế hiện đang đối mặt với mối nguy giảm phát và tăng trưởng sa sút trong bối cảnh triển vọng kinh tế toàn cầu ảm đạm.

Cuối tháng 1/2016, BoJ đã thông báo sẽ áp dụng mức lãi suất âm 0,1% đối với một phần các khoản tiền của các định chế tài chính gửi tại Ngân hàng trung ương Nhật Bản, trong một nỗ lực nhằm thúc đẩy hoạt động cho vay và khuyến khích doanh nghiệp cũng như người dân tăng cường chi tiêu và đầu tư.

Trước mắt, mức lãi suất âm 0,1% sẽ được áp dụng đối với khoảng 10.000 tỷ yen (88 tỷ USD), tương đương 4% tổng số tiền gửi trong các tài khoản ngân hàng. Con số này được dự báo sẽ thay đổi trong thời gian tới nhưng sẽ được giữ ở mức từ 10.000-30.000 tỷ yen.

Ngoài ra, BOJ sẽ tiếp tục áp dụng lãi suất 0,1% đối với 210.000 tỷ yen được lũy tiến tới năm 2015 thông qua hoạt động mua trái phiếu chính phủ theo chính sách nới lỏng tiền tệ. Mức lãi suất 0% cũng sẽ được áp dụng đối với 40.000 tỷ yen tiền dự trữ bắt buộc cũng như các khoản tiền cấp cho các thể chế tài chính theo chương trình của BoJ thúc đẩy cho vay-đầu tư vào các lĩnh vực tăng trưởng và các dự án phục hồi sau thiên tai.

ECB sẽ tiếp tục nới lỏng chính sách tiền tệ. Ảnh: THX/TTXVN.

Dư luận trên thị trường tiền tệ cho rằng lãi suất củaECB sẽ giảm xuống âm 0,5% trong năm nay. Các ngân hàng trung ương Australia, Canada và Thụy Điển cũng nhấn mạnh những rủi ro của thời điểm hiện nay và để ngỏ khả năng nới lỏng tiền tệ hơn nữa.

Chỉ có Fed là trường hợp ngoại lệ, vừa ra quyết định tăng lãi suất tháng 12/2015, là có thể đưa ra quyết định tăng lãi suất trong năm 2016. Nhưng dư luận cho rằng bối cảnh hiện nay sẽ khiến Fed có thể chỉ đưa ra quyết định tăng một đến hai lần (0,25% mỗi lần) thay vì khoảng bốn lần như dự đoán của thị trường vào thời điểm cuối năm 2015.

Vấn đề là mỗi quyết định và thông báo của Fed sẽ đều có tác động và ảnh hưởng mạnh đến thị trường toàn cầu. Sự kỳ vọng đã thay đổi nhanh chóng và làm tăng biến động đối với các thị trường.

Thách thức đối với các ngân hàng trung ương trên toàn cầu là dư địa để can thiệp không còn nhiều bởi đa số các nước phát triển đã trong một môi trường lãi suất 0%, nhiều nước áp dụng lãi suất âm và không có sự phối hợp hiệu quả giữa các ngân hàng trung ương trong việc đưa ra các chính sách tiền tệ.

Các hiệu ứng của chương trình nới lỏng định lượng đang giảm, trong khi tỷ lệ lãi suất âm cao tạo ra rủi ro đối với sự ổn định tài chính (do tác động của việc lợi nhuận của các ngân hàng sụt giảm và sự hình thành bong bóng giá tài sản).

Sự giảm giá của đồng tiền, một "kênh truyền dẫn" lớn đối với hầu hết các ngân hàng trung ương, cũng có giới hạn của nó. Quá nhiều nước áp dụng chính sách này có thể biến thành chiến tranh tiền tệ với những hệ lụy không nhỏ. Tác động kinh tế của một đồng USD, hay đồng yen hoặc đồng euro yếu hơn là tương đối thấp bởi đây là những ngoại tệ mạnh, có độ tin tưởng lớn đối với nhà đầu tư.

Nhưng việc phá giá các đồng tiền khác, đặc biệt là đồng NDT sẽ tạo ra sự bất ổn lớn trên các thị trường và niềm tin của nhà đầu tư. Ngoài ra, chính sách nới lỏng định lượng không giải quyết được vấn đề của tình trạng nợ quá cao, trong khi chính tỉ lệ nợ cao lại ngăn cản tăng trưởng và gây ra vấn đề đối với lạm phát.

Tuy vậy, các ngân hàng trung ương vẫn buộc phải hành động theo chức năng của mình, và xu hướng hiện nay vẫn là nới lỏng định lượng và hạ lãi suất.