Về chợ Viềng “mua lộc” đầu năm

Không đơn thuần là nơi trao đổi hàng hóa, chợ Viềng còn lưu giữ những giá trị văn hóa truyền thống của cư dân vùng nông nghiệp, nơi mọi người tìm đến để “mua may, bán rủi”, cầu tài lộc, bình an trong những ngày đầu năm mới.

Trong không khí tưng bừng của những ngày đầu Xuân, ngay từ chiều 23/2 (mùng 7 tháng Giêng), dòng người từ khắp nơi lại nô nức đổ về phiên chợ đặc biệt mỗi năm chỉ họp một lần để lựa chọn cho mình một món đồ ưng ý nhất, một khởi đầu thuận lợi cho năm mới.

Được ví như một “triển lãm” thu nhỏ về thành tựu kinh tế - xã hội, chợ Viềng quy tụ hàng trăm mặt hàng phong phú, từ đặc sản vùng miền đến sản phẩm tinh hoa của những làng nghề truyền thống có bề dày hàng trăm năm lịch sử.

Những gian hàng đồ cổ, đồ giả cổ, hoa, cây cảnh tại chợ Viềng luôn là điểm nhấn thu hút đông đảo khách tham quan, lựa chọn.

Anh Nguyễn Văn Thành, du khách đến từ tỉnh Hưng Yên chia sẻ, năm nào anh và người thân cũng thu xếp thời gian về chợ Viềng du Xuân, chọn mua một món đồ lấy may đầu năm. Năm nay, anh chọn một cây sanh cảnh bởi dáng thế đẹp, dễ chăm sóc và đang được thị trường ưa chuộng. Theo quan niệm dân gian, cây sanh với tán lá xanh tốt, sức sống mạnh mẽ tượng trưng cho sự trường tồn, sung túc và tài lộc viên mãn.

Gắn liền với truyền thống canh tác lúa nước của cư dân đồng bằng sông Hồng, chợ Viềng luôn hiện diện những gian hàng nông cụ quen thuộc như dao, liềm, cuốc, xẻng, thúng, mủng, đơm, đó… Đây không chỉ là hàng hóa phục vụ sản xuất mà còn mang ý nghĩa biểu trưng cho một nền văn minh nông nghiệp lâu đời. Mặc dù diện tích đất nông nghiệp ngày càng thu hẹp, song các vật dụng này vẫn được người dân tìm mua, thể hiện sự trân trọng đối với lao động sản xuất và niềm tin vào một năm mới đủ đầy.

Ông Trần Xuân Việt, xã Ý Yên chia sẻ, gia đình ông  đang canh tác khoảng 3 sào lúa (1 sào = 360m2). Dù sản xuất hiện nay đã cơ giới hóa từ khâu làm đất đến thu hoạch, song đến với chợ Viềng, ông vẫn muốn mua một lưỡi liềm mang về. Theo ông, chiếc liềm không chỉ là công cụ làm cỏ khi ra đồng mà còn là biểu tượng của nghề nông truyền thống, là niềm tin gửi gắm cho một năm mới mưa thuận gió hòa, mùa màng tươi tốt.

Khác với nhiều phiên chợ thông thường, ngoài một số gian của tiểu thương tại chợ, còn lại chủ yếu do người dân địa phương tự mang nông sản, sản vật do gia đình làm ra đến bày bán. Quan niệm “đi chợ cầu may” khiến người bán không quá lời lãi; người mua cũng cởi mở, vui vẻ trong từng cuộc giao dịch.

Theo ông Nguyễn Văn Dũng, chủ gian hàng cây cảnh, năm nay ông mang gần 100 cây si, sanh đến bày bán. Mở hàng từ chiều mùng 6 tháng Giêng, đến nay ông đã tiêu thụ được khoảng 50% số lượng. Ông kỳ vọng đến trưa hôm sau sẽ bán hết số cây còn lại, khởi đầu năm mới thuận lợi.

Câu ca “Chợ Viềng năm có một phiên/Để cho trai gái tốn tiền trầu cau” vẫn được người dân nhắc lại mỗi độ Xuân về như một minh chứng cho sức sống bền bỉ của phiên chợ truyền thống. Do đó, càng về đêm, đường vào khu vực chợ Viềng từ xã Hiển Khánh kéo dài khoảng 6km đến xã Vụ Bản đã chật cứng các loại phương tiện, người dân phải nhích từng bước để tiến vào khu vực họp chợ.

Những năm gần đây, giao thông đi lại thuận tiện nên nhiều du khách ở các tỉnh xa như: Hà Nội, Hải Phòng, Quảng Ninh, Thanh Hóa, Hưng Yên… có thể dễ dàng đi chợ Viềng trong ngày.

Sau khi hợp nhất, chính quyền địa phương 2 cấp đi vào hoạt động, tỉnh Ninh Bình có 3 chợ Viềng nổi tiếng gồm: chợ Viềng xã Hiển Khánh, chợ Viềng xã Vụ Bản (thuộc huyện Vụ Bản trước đây) và chợ Viềng xã Nam Trực (huyện Nam Trực).

Chợ Viềng Nam Trực là nơi có chùa Đại Bi thờ Thiền sư Từ Đạo Hạnh, còn chợ Viềng Vụ Bản là nơi có quần thể di tích Phủ Dầy thờ Thánh mẫu Liễu Hạnh, một biểu tượng trong "Tứ bất tử" thuộc tín ngưỡng dân gian Việt Nam. Vì thế, phiên chợ không chỉ mang ý nghĩa giao thương đầu Xuân mà còn là hành trình tâm linh, nơi người dân và du khách hướng về giá trị truyền thống, cầu mong một năm mới an lành, hanh thông.

Theo ông Nguyễn Tuấn Anh, Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Hiển Khánh, việc tổ chức chợ Viềng nhằm thúc đẩy giao lưu văn hóa, phát triển mạnh mẽ về thương mại, du lịch; đáp ứng nhu cầu mua bán, du Xuân, cầu may của nhân dân và của du khách thập phương nhân dịp đầu Xuân mới.

Để bảo đảm an ninh trật tự, Ban tổ chức đã lên phương án tổ chức phân luồng giao thông; kiểm tra, giám sát, ngăn chặn các hoạt động mê tín dị đoan tại chợ và các khu di tích; đặc biệt là ngăn chặn tình trạng người ăn xin, trộm cắp và các hoạt động chèo kéo khách.