Phát triển đô thị vệ tinh là lộ trình tất yếu để Hà Nội "vươn cao"

Hà Nội đang trong giai đoạn phát triển nhanh về kinh tế - xã hội và đô thị. Tuy nhiên, khu vực nội đô với mật độ tập trung dân cư cao, số lượng lớn các trụ sở cơ quan, trường học, bệnh viện, doanh nghiệp... dẫn tới sự quá tải về hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội, ô nhiễm môi trường nghiêm trọng...

Nhiều cơ hội thuận lợi

Quy hoạch chung xây dựng Hà Nội đến năm 2030 và tầm nhìn đến năm 2050 đã xác định nhiệm vụ quan trọng trong phát triển không gian Thủ đô là “Thiết lập lại cấu trúc đô thị”.

Theo đó, Hà Nội sẽ phát triển theo mô hình chùm đô thị, gồm đô thị trung tâm, 5 đô thị vệ tinh, các thị trấn sinh thái được liên kết bằng hệ thống giao thông vành đai kết hợp các trục hướng tâm, liên kết với mạng lưới giao thông Hà Nội và quốc gia.

Năm đô thị vệ tinh: Hòa Lạc, Sơn Tây, Xuân Mai, Phú Xuyên và Sóc Sơn với các chức năng riêng biệt sẽ góp phần đáng kể vào việc giảm áp lực về dân cư, giảm sức ép cho khu vực nội đô, tạo động lực phát triển kinh tế trong vùng và khu vực lân cận, kiến tạo không gian kiến trúc cảnh quan hiện đại tại các cửa ngõ Thủ đô.

Tiến sĩ Lê Văn Hoạt, nguyên Phó Chủ tịch HĐND thành phố Hà Nội nhận định, Thủ đô hiện có nhiều cơ hội thuận lợi để phát triển đô thị vệ tinh. Chủ trương hạn chế phát triển trong khu vực nội đô bằng nhiều giải pháp đồng bộ sẽ tạo ra lực đẩy, thu hút dân cư và các cơ sở công nghiệp, dịch vụ ra ngoại ô, vào các đô thị vệ tinh.

Theo quy hoạch chung, đến năm 2030, khu vực nội đô khống chế tối đa dân số vào khoảng 950.000 - 1 triệu người và tập trung phát triển theo hướng hoàn thiện hệ thống cơ sở hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội, nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân; đồng thời ưu tiên tập trung phát triển mạnh các đô thị vệ tinh.

Trong 5 năm qua, UBND thành phố Hà Nội đã triển khai tích cực quy hoạch chung, các quy hoạch phân khu và quy hoạch chi tiết các đô thị vệ tinh, bước đầu đạt một số thành quả đáng kể.

Công cuộc xây dựng nông thôn mới diễn ra hiệu quả đã hạn chế được một phần luồng di dân và di chuyển lao động từ ngoại ô vào nội đô.

Bên cạnh đó, giao thông là vấn đề trọng yếu được Hà Nội vô cùng quan tâm. Một số trục giao thông quan trọng kết nối khu đô thị trung tâm với các vùng ngoại ô và đến các đô thị vệ tinh thời gian qua đã được xây dựng mới, cải tạo và nâng cấp.

Theo Quy hoạch Giao thông Vận tải Thủ đô đến năm 2030 tầm nhìn 2050, sẽ có 4 trục đường nối quan trọng được xây dựng, gồm: trục Tây Thăng Long (đoạn từ vành đai 4 tới Sơn Tây), trục Hồ Tây – Ba Vì (đoạn từ vành đai 4 tới Hòa Lạc), trục Hà Đông – Xuân Mai (đoạn từ vành đai 4 đến Xuân Mai), trục Ngọc Hồi - Phú Xuyên (đoạn từ vành đai 4 đến Phú Xuyên).

Các trục giao thông này sẽ kết nối các khu đô thị vệ tinh với đô thị trung tâm tạo điều kiện thuận lợi cho đô thị vệ tinh phát triển.

Tuy nhiên, quá trình phát triển đô thị vệ tinh đặt ra những thách thức không nhỏ như: Khả năng huy động vốn đầu tư trong và ngoài nước còn hạn chế; rào cản từ vấn đề phân bố dân cư, hợp lý hóa chỗ ở cho người lao động; việc kết nối các chương trình, kế hoạch riêng của từng ngành, lĩnh vực, khu vực vào một kế hoạch tổng thể để triển khai đồng bộ quản lý còn yếu nên hiệu quả đạt được chưa cao...

Việc triển khai sớm và hiệu quả phát triển các đô thị vệ tinh đang là vấn đề cấp bách và có ý nghĩa nhiều mặt đối với Thủ đô. Vì vậy, Hà Nội cần tìm kiếm nhanh chóng những giải pháp tích cực để thúc đẩy quá trình phát triển đô thị vệ tinh.

Giải pháp phát triển hiệu quả

Đứng trước yêu cầu phát triển đô thị vệ tinh theo hướng bền vững, Hà Nội cần triển khai hiệu quả kế hoạch đặt ra. Tại Hội thảo “Cơ hội và giải pháp thúc đẩy phát triển đô thị vệ tinh thành phố Hà Nội” do Viện nghiên cứu phát triển Kinh tế - Xã hội Hà Nội tổ chức ngày 23/12, các nhà khoa học, chuyên gia đã đề xuất nhiều giải pháp thiết thực về lộ trình, giải pháp phát triển đô thị vệ tinh trong bối cảnh đô thị hóa hiện nay.

Tiến sĩ Nguyễn Hồng Sơn, Viện trưởng Viện Nghiên cứu phát triển Kinh tế - Xã hội Hà Nội nhấn mạnh, đầu tiên cần thống nhất nhận thức về vai trò của đô thị vệ tinh trong phát triển kinh tế - xã hội Thủ đô, từ đó đổi mới điều chỉnh cơ cấu đầu tư, ưu tiên các nguồn lực cho phát triển đô thị vệ tinh.

Trong đó, đẩy mạnh phát triển cơ cấu hạ tầng giao thông, kết nối khu vực đô thị trung tâm đến các đô thị vệ tinh, kết nối liên vùng và với các tỉnh khác. Thành phố cần tiếp tục xây dựng hoàn thiện các mô hình quản lý đô thị vệ tinh, triển khai quyết liệt các cơ chế chính sách đặc thù để phát triển.

Theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Lê Thu Hoa, Trưởng khoa Môi trường và Đô Thị, Đại học Kinh tế Quốc dân, đảm bảo nguồn vốn đầu tư cho các đô thị vệ tinh là vấn đề thiết yếu. Cụ thể, phải đa dạng hóa các hình thức huy động vốn và sử dụng hợp lý vốn trên cơ sở công khai minh bạch.

Coi vốn đầu tư xã hội là quyết định doanh nghiệp và dân doanh làm chủ thể và tạo mọi điều kiện để phát triển đồng hành cùng doanh nghiệp. Mặt khác, cần áp dụng những thành tựu công nghệ giúp cho quá trình trao đổi thông tin, phối hợp thực hiện giữa các cơ quan chính quyền hiệu quả hơn...

Đô thị vệ tinh là nơi tập trung nhiều khu công nghiệp, cụm doanh nghiệp, các làng nghề thủ công. Vì vậy, thu hút lao động làm việc ở đô thị vệ tinh là vấn đề cần thiết.

Tiến sĩ Vũ Thúy Anh, Viện Nghiên cứu phát triển Kinh tế - Xã hội Hà Nội cho biết, để có đủ nguồn lao động đáp ứng nhu cầu thực tế, cần đẩy mạnh công tác đào tạo phát triển nguồn nhân lực; khuyến khích người lao động bằng chế độ lương thưởng, sử dụng và đề bạt cán bộ hợp lý.

Đồng thời, tập trung hoàn thiện bộ máy quản lý, đổi mới phương pháp quản lý, nâng cao năng lực, hiệu lực và hiệu quả quản lý nguồn nhân lực...

Bên cạnh đó, để giảm áp lực cho hạ tầng nội đô, cần có chính sách thu hút dân cư từ khu vực nội đô đến các đô thị vệ tinh.

Thạc sĩ Nguyễn Ngọc Thịnh, Viện nghiên cứu phát triển Kinh tế - Xã hội Hà Nội đưa ra các giải pháp khai thác tiềm năng của mỗi đô thị vệ tinh theo chức năng đặc thù riêng nhằm tạo nhiều cơ hội việc làm, nhà ở, dịch vụ, đáp ứng nhu cầu sống tốt hơn, thu hút dân cư hiệu quả.

Cụ thể, đối với đô thị Hòa Lạc, cần tận dụng các lợi thế tự nhiên như thúc đẩy du lịch núi Ba Vì, sông Tích, hồ Đồng Mô... để tạo việc làm phục vụ ngành du lịch.

Đẩy nhanh tiến độ xây dựng hoàn thiện Khu công nghệ cao Hòa Lạc, cùng với đó là ưu tiên xây dựng nhà ở và các công trình công cộng, giải quyết nhu cầu chỗ ở cho đại bộ phận dân cư tại chỗ cũng như dân nhập cư.

Tiến sĩ Nguyễn Quang, Giám đốc Chương trình định cư con người Liên Hợp quốc chia sẻ, môi trường sống chất lượng cao và thông minh là yêu cầu quan trọng để thu hút nhân dân cũng như các doanh nghiệp quan tâm đến các đô thị vệ tinh.

Vì vậy, Hà Nội cần xây dựng các chương trình, kế hoạch phát triển hợp lý để thu hút ngày càng nhiều người dân đến sống và làm việc tại các đô thị vệ tinh, tạo điều kiện để doanh nghiệp gắn bó lâu dài với địa phương.

Xây dựng và phát triển các đô thị vệ tinh Hà Nội là công việc vừa quan trọng, vừa cấp bách, đòi hỏi phải có một kế hoạch tổng thể vừa đồng bộ vừa tích cực, một hệ thống cơ chế chính sách phù hợp và đủ sức hấp dẫn.

Để làm được điều này, rất cần sự đồng lòng nhất trí, cùng chung tay góp sức của nhân dân và các cấp chính quyền Hà Nội, để Thủ đô ngày càng phát triển giàu đẹp./.