Áp lực chồng chất cho thị trường lương thực thế giới nếu Nga siết chặt nguồn cung phân bón

* Làm sao để “hóa giải” những rủi ro đã được nhìn thấy trước?

Trước khi xảy ra cuộc khủng hoảng tại Ukraine, nông dân trên khắp thế giới đã phải vật lộn để tìm kiếm đủ nguồn cung phân bón, khiến một số loại đã tăng giá hơn gấp đôi vào năm ngoái.

Ngoài ra, giá khí đốt tự nhiên cao hơn cũng đã cản trở hoạt động sản xuất amoniac cần thiết cho phân bón nitơ, bên cạnh những yếu tố như tình trạng mất điện tại các nhà máy phân bón Trung Quốc và cơn bão Ida ở Mỹ làm giảm sản lượng toàn cầu.

Trong bối cảnh đó, các nhà phân tích trong ngành cho biết căng thẳng ở Ukraine và các lệnh trừng phạt đối với Nga đã khiến tình hình trở nên tồi tệ hơn, làm tăng triển vọng về một cuộc khủng hoảng nguồn cung toàn cầu kéo dài, với hậu quả là lạm phát và nạn đói trên thế giới.

Mặc dù vậy, Josh Linville, chuyên gia phân tích về phân bón của hãng nghiên cứu StoneX, cho rằng những rủi ro ở một mức độ nào đó đã được phản ánh vào giá. Cụ thể, giá urê giao tháng 4/2022 được giao dịch ở mức 795 USD/tấn tại New Orleans vào ngày 4/3, tăng 22% so với mức giao dịch hồi đầu tuần. Trong khi đó, giá giấy ure cũng tăng lên 50 USD/tấn.

Chuyên gia Linville nói: "Điều đó cho thấy gần đây thị trường dường như đã lường trước những biến động này".

Đầu tuần, Bộ trưởng Nông nghiệp Mỹ Tom Vilsack đã cảnh báo các nhà cung cấp phân bón không lợi dụng những căng thẳng địa chính trị đang xảy ra để làm tăng giá phân bón lên vượt quá mức được quy định bởi các nguyên tắc cơ bản về cung và cầu. Tuy nhiên, Viện Phân bón Mỹ đã phản bác lại thông tin này và khẳng định các công ty thành viên của viện không làm như vậy.

Viện này cho hay: “Quy mô và cách thức gây ảnh hưởng của căng thẳng Nga-Ukraine đối với thị trường phân bón toàn cầu vốn đã ‘eo hẹp’ là chưa rõ nhưng có một điều chắc chắn là thị trường, vốn đã trải qua nhiều thách thức trong 18 tháng qua, sẽ tiếp tục phải đối mặt với nhiều áp lực”.

Chuyên gia Linville cho biết, sau Nga, Trung Quốc là quốc gia cung cấp đến 10% lượng urê và khoảng 1/3 lượng phốt phát xuất khẩu trên toàn cầu. Tuy nhiên, nước này đã cấm xuất khẩu cả hai mặt hàng trên cho đến cuối tháng Sáu năm nay. Giám đốc điều hành của CF Industries Tony Will gần đây đã phát biểu tại một hội nghị trong ngành rằng lượng tồn kho phân bón đang ở mức "thấp chưa từng thấy".

Nga và Trung Quốc cung cấp khoảng 1/4 lượng urê và 1/2 lượng phốt phát xuất khẩu của thế giới. Ông Linville nói: “Nếu Trung Quốc tiếp tục đứng ngoài, thị trường sẽ bị tổn thương”, bởi giá phân bón đã ở mức cao ngất trời trước khi xảy ra căng thẳng Nga-Ukraine.

Trong khi đó, Giám đốc điều hành tạm thời của công ty phân bón Nutrien của Canada (Ca-na-đa) Ken Seitz cho biết, công ty đã dự đoán về sự gián đoạn kéo dài đối với nguồn cung kali của Nga vài ngày trước khi thông báo từ nước này được đưa ra.

Ông phát biểu trong một hội nghị giới đầu tư của công ty tài chính BMO Capital Markets rằng Nutrien đang cân nhắc rất kỹ về cách thức triển khai các công cụ khai thác cũng như mở rộng mặt bằng để cải thiện nguồn cung./.