Biến thể Ebola hiếm gây lo ngại dịch lan rộng

Nhân viên y tế làm việc tại trung tâm điều trị Ebola ở Bulape, CHDC Congo. Ảnh: THX/TTXVN

Biến thể này từng chỉ xuất hiện vài lần kể từ khi được phát hiện lần đầu vào năm 2007. Theo các cơ quan y tế châu Phi, ổ dịch bùng phát tại tỉnh Ituri ở miền Đông Congo và nhanh chóng lan sang một số khu vực lân cận.

Tính đến thời điểm hiện tại, đã có tổng cộng 336 ca nghi nhiễm và 88 ca tử vong. Hầu hết trường hợp tập trung tại Congo, trong khi một số ca được phát hiện tại Uganda.

Khác với chủng Zaire thường chiếm ưu thế trong các đợt bùng phát dịch Ebola trước đây tại Congo, Bundibugyo là một biến thể hiếm và ít được nghiên cứu hơn. Đây mới chỉ là lần thứ ba biến thể này được ghi nhận gây dịch lớn, sau các đợt bùng phát năm 2007–2008 tại Uganda và năm 2012 tại Congo.

Trong lần đầu tiên được phát hiện gây dịch bệnh tại huyện Bundibugyo (Uganda) trong năm 2007-2008, đã có 37 người tử vong trong tổng số 149 ca mắc. Trong đợt bùng phát vào năm 2012, Congo ghi nhận 57 ca mắc, trong đó có 29 ca tử vong. Các chuyên gia cho rằng dữ liệu lâm sàng còn hạn chế khiến khả năng dự báo và điều trị trở nên khó khăn hơn so với các chủng Ebola phổ biến.

Ebola còn gọi là sốt xuất huyết Ebola, là căn bệnh do virus gây ra, có thể gây chết người. Có tất cả 5 chủng virus Ebola, trong đó có 4 chủng có thể gây tác động nghiêm trọng tới con người. Khi virus Ebola đi vào cơ thể sẽ làm tổn thương hệ miễn dịch và các cơ quan khác, giảm khả năng đông máu, khiến cơ thể chảy máu (xuất huyết) nghiêm trọng, khó có thể kiểm soát được.

Bệnh virus Ebola đặc biệt nguy hiểm với tỷ lệ tử vong cao từ 50 đến 90%.

Virus lây từ động vật hoang dã sang người, sau đó lan truyền trong cộng đồng thông qua tiếp xúc trực tiếp với dịch cơ thể như máu, nôn, hoặc qua các bề mặt và vật dụng nhiễm virus.

Giới chuyên gia y tế cảnh báo, yếu tố khiến đợt bùng phát lần này đặc biệt đáng lo ngại là sự kết hợp giữa chủng hiếm gặp Bundibugyo và điều kiện địa lý phức tạp tại vùng Ituri - khu vực hẻo lánh, giao thông hạn chế và nằm cách thủ đô Kinshasa hơn 1.000 km.

Ngoài ra, tình hình an ninh bất ổn tại một số khu vực miền Đông Congo cũng làm gián đoạn công tác truy vết tiếp xúc, khiến việc khoanh vùng dịch gặp nhiều thách thức. Việc di chuyển qua lại giữa các khu vực biên giới với Uganda và Nam Sudan càng làm gia tăng nguy cơ lây lan xuyên quốc gia.

Các chuyên gia nhấn mạnh do chưa có vaccine hoặc thuốc đặc trị được phê duyệt cho biến thể Bundibugyo, công tác kiểm soát chủ yếu dựa vào giám sát dịch tễ, cách ly ca nghi nhiễm và truy vết người tiếp xúc. Điều này khiến năng lực ứng phó phụ thuộc lớn vào điều kiện hạ tầng y tế và nguồn lực tại chỗ.

WHO và Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh châu Phi đã triển khai các biện pháp hỗ trợ khẩn cấp, bao gồm tăng cường giám sát, thiết lập khu cách ly, kiểm soát biên giới và huy động nguồn lực quốc tế. Tuy nhiên, giới chức y tế thừa nhận thách thức lớn nhất vẫn là hạn chế về logistics và tốc độ cung ứng vật tư y tế tại các khu vực bị ảnh hưởng.