Bộ Giáo dục và Đào tạo: Câu hỏi nghị luận xã hội trong đề văn là nhằm phân hóa thí sinh

Chiều 12/6, tại cuộc họp báo thông tin nhanh về công tác tổ chức Kỳ thi tốt nghiệp Trung học Phổ thông năm 2026, đại diện lãnh đạo các Vụ, Cục của Bộ Giáo dục và Đào tạo cùng các đơn vị liên quan đã giải đáp nhiều câu hỏi về đề thi, việc tổ chức chấm thi tự luận, phòng chống gian lận công nghệ cao trong kỳ thi, việc tổ chức thi tốt nghiệp Trung học Phổ thông trên máy tính từ năm 2030.

*Câu hỏi nghị luận xã hội được chấm 2 điểm

Trước thắc mắc về việc Đề thi "đưa ra những nhân vật có tầm ảnh hưởng trong phát minh công nghệ góp phần thay đổi thế giới và yêu cầu thí sinh viết 1 đoạn văn nghị luận (khoảng 200 chữ) trả lời câu hỏi: "Làm thế nào để có những Steven Jobs Việt Nam? ", ông Nguyễn Ngọc Hà, Phó Cục trưởng Cục Quản lý chất lượng (Bộ Giáo dục và Đào tạo) cho biết: Công tác đề thi luôn là một trong những nhiệm vụ trọng tâm được lãnh đạo Bộ chỉ đạo sát sao, cụ thể. Việc ra đề phải đảm bảo tính công bằng giữa các vùng miền, ở tất cả các môn thi, bài thi. Đối với môn Ngữ văn, năm nay có nhiều ý kiến liên quan tới câu hỏi trong phần nghị luận xã hội. Đây là nội dung nhằm phân hóa học sinh và điều khác biệt so với năm trước đó là nội dung nghị luận xã hội trong đề thi năm 2025 là 4 điểm nhưng năm nay, phần này chỉ đặt 2 điểm. Nghị luận xã hội là phần đánh giá khả năng hiểu biết, lập luận của học sinh, yêu cầu kết hợp cả hiểu biết của học sinh với phần nội dung đã được cung cấp trong ngữ liệu của phần đọc hiểu phía trước.

Trong đề thi không hỏi về những thông tin chi tiết, ghi nhớ máy móc, tiểu sử của nhân vật được nhắc đến. “Steve Jobs Việt Nam” được đặt trong ngoặc kép, đây là một phép ẩn dụ trong văn học và cũng là một nội dung để kiểm tra, đánh giá. Ba nhân vật được nhắc tới đều là những biểu tượng về công nghệ đương đại.

Ông Nguyễn Ngọc Hà cũng chia sẻ: Môn Ngữ văn vừa có tính chất khoa học nhưng lại có tính nghệ thuật. Với môn Ngữ văn, một số câu hỏi có tính mở. Chương trình giáo dục phổ thông 2006, quá trình kiểm tra đánh giá môn Ngữ văn xoay quanh hơn 10 tác phẩm nên học sinh học theo các bài văn mẫu kinh điển. Đôi khi, học sinh viết rất hay nhưng đâu đó đã có mẫu như vậy, từ đó làm hạn chế khả năng sáng tạo của học sinh cũng như khả năng cảm thụ. Đối với Chương trình giáo dục phổ thông 2018, môn Ngữ văn có sự khác biệt rất lớn, ngoài một số tác phẩm được quy định thì sử dụng nhiều ngữ liệu ngoài sách giáo khoa. Ví dụ như tác phẩm của Nguyễn Đình Thi được đưa vào đề thi Ngữ văn năm nay hay nội dung nghị luận xã hội được đưa vào mang thông điệp về vấn đề đổi mới, đột phá khoa học công nghệ của đất nước.

Chia sẻ về điểm đặc biệt trong chấm thi tự luận năm nay, ông Nguyễn Ngọc Hà cho biết: Đây là năm đầu tiên chấm thi môn Ngữ văn bằng rubric (hay còn gọi là thang đánh giá tiêu chí) - là một công cụ chấm điểm liệt kê các tiêu chí cụ thể và mô tả mức độ đạt được cho từng nhiệm vụ, bài tập hay dự án. Bộ Giáo dục Đào tạo đã triển khai tập huấn cho giáo viên toàn quốc, đây là cách thức chấm để đảm công bằng hơn, giảm tính chủ quan trong quá trình chấm.

Với môn Tiếng Anh, thông tin ghi nhận ban đầu là đề thi đã “dễ thở” hơn so với năm 2025. Đây cũng là vấn đề được Ban chỉ đạo thi quốc gia lưu ý ngay từ đầu, để đảm bảo công bằng cho các thí sinh ở các vùng miền khác nhau, dùng để xét tốt nghiệp và có tính phân hoá để xét tuyển đại học.

Đáp án chính thức của các môn thi, bài thi sẽ được Bộ Giáo dục và Đào tạo công bố từ 5-7 ngày sau kỳ thi, để chờ tất cả 34 tỉnh, thành phố quét hết toàn bộ dữ liệu về bài thi trắc nghiệm vào hệ thống.

*Chưa phát hiện lộ, lọt đề thi trên mạng internet

Thượng tá Lê Quang Hiển, Phó trưởng phòng An ninh, Y tế, Giáo dục, Cục An ninh chính trị nội bộ (A03), Bộ Công an cho biết: Năm nay, nhiều Hội đồng thi sử dụng thiết bị quét an ninh cầm tay ở tất cả điểm thi hoặc thí điểm tại các điểm thi có nguy cơ cao. Việc triển khai có hiệu quả tốt, bảo đảm an toàn cho kỳ thi, các thí sinh đã được kiểm tra tại các điểm thi này đều không vi phạm quy chế do sử dụng điện thoại di động hoặc thiết bị công nghệ cao. Quá trình triển khai không ảnh hưởng đến thời gian làm bài và không gây áp lực cho thí sinh, nhận được sự đồng tình, ủng hộ của thí sinh, phụ huynh và dư luận.

Với 69 thí sinh mang điện thoại vào phòng thi, các cơ quan chức năng đã phối hợp nhịp nhàng để làm rõ mức độ vi phạm của thí sinh, xử lý theo quy định. Đến thời điểm hiện tại, chưa phát hiện thông tin lộ, lọt đề thi trên mạng internet như một số năm trước đây.

* Tổ chức thi tốt nghiệp trên máy tính từ năm 2030

Trao đổi về lộ trình tổ chức thi tốt nghiệp Trung học Phổ thông trên máy tính, ông Huỳnh Văn Chương, Cục trưởng Cục Quản lý chất lượng (Bộ Giáo dục và Đào tạo) cho biết: Khi công bố phương án thi tốt nghiệp theo Chương trình giáo dục phổ thông 2018 từ năm 2023, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã công bố về lộ trình để chuyển một số môn thi trên giấy sang thi trên máy tính.

Hiện nay, Cục Quản lý chất lượng đang triển khai một số công việc cụ thể cho lộ trình thí điểm từ năm 2027 đến 2029, sau đó sẽ có triển khai đánh giá, nếu thuận lợi, đồng bộ thì Bộ Giáo dục và Đào tạo sẽ có báo cáo với Chính phủ để triển khai đồng loạt vào năm 2030. Để chuẩn bị cho việc thi trên máy tính, Bộ đang tập trung để xây dựng ngân hàng câu hỏi thi, đây là công việc lớn nhất. Tiếp đó là việc xây dựng hệ thống phần mềm hỗ trợ cho việc thi trên máy tính, đặc biệt là tính toán vấn đề an ninh an toàn, bảo mật đề thi cũng như sự hỗ trợ của nhiều đơn vị khác.

Việc điều tra, khảo sát, đánh giá toàn bộ hiện trạng và điều kiện máy tính, cơ sở vật chất của 34 tỉnh, thành phố cũng rất quan trọng, đặc biệt là vùng sâu, vùng xa, vùng khó khăn. Hiện nay,Bộ đã triển khai thử nghiệm ở một số địa phương, có cả vùng sau, vùng xa khu vực miền núi phía Bắc, Tây Nguyên, miền Trung và miền Nam, sau đó sẽ hoàn thiện Đề án để trình Thủ tướng Chính phủ trong thời gian tới.