Bộ trưởng Công Thương: Thiếu xăng dầu cục bộ là điều đáng tiếc, bất thường

Trong thảo luận ở tổ và Hội trường về kết quả thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2022, một số vấn đề thuộc trách nhiệm ngành Công Thương đã được các đại biểu Quốc hội đề cập, trong đó có tình hình cung ứng xăng dầu trên phạm vi cả nước, đặc biệt là tại Thành phố Hồ Chí Minh và một số tỉnh phía Nam.

Sáng 28/10, Tư lệnh ngành Công Thương Nguyễn Hồng Diên đã làm rõ các nội dung này.

* Lấp lỗ hổng, lược bỏ sự chồng chéo về quản lý, điều hành

Đặc biệt, tại thời điểm đầu tháng 10, cả nước còn tới 3 triệu m3 khối xăng dầu. Kể cả dự trữ thương mại, sản xuất của các nhà máy trong nước và nhập khẩu trong kỳ của 34 doanh nghiệp đầu mối thì đủ nguồn cung cho đến gần hết tháng 11/2022, chưa kể các nhà máy sản xuất tiếp, các doanh nghiệp nhập khẩu tiếp theo kế hoạch.

“Ngoài nguyên nhân khách quan của thế giới là đứt gãy nguồn cung, khủng hoảng năng lượng, lạm phát tăng cao, giá dao động trong biên độ lớn, tỷ giá ngoại tệ thay đổi hàng giờ, thì nguyên nhân chủ quan trong nước, theo chúng tôi đó là, các doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu rất khó tiếp cận với vốn và bảo lãnh tín dụng của ngân hàng, room đã hẹp, điều kiện vay thanh khoản lại khó khăn, tỷ giá ngoại tệ để nhập khẩu hàng thay đổi liên tục, biên độ giá dao động lớn vì thế rủi ro rất cao cho các doanh nghiệp”, Bộ trưởng Nguyễn Hồng Diên nói.

Ông cho rằng, trong bối cảnh khan hàng, nhiều chi phí phát sinh, nhiều định mức lỗi thời, nhưng chưa được cập nhật kịp thời, đầy đủ, chưa được phản ánh trong công thức tính giá cơ sở xăng dầu nên doanh nghiệp càng làm, càng lỗ và trong cơ chế thị trường, không ai ngoài quy luật cung cầu, quy luật giá trị và mục tiêu lợi nhuận quyết định được hành động của doanh nghiệp. Doanh nghiệp đầu mối, thương nhân phân phối đã không tự cứu được mình để làm ăn có lãi, thì cũng không thể có chiết khấu cho đại lý, cửa hàng bán lẻ, nên đã tạo ra sự đứt gãy nhất thời, cục bộ ở khâu bán lẻ một số nơi.

Bộ trưởng Công Thương nêu một nguyên nhân nữa là trong tháng 9 và đầu tháng 10, thiên tai, bão lũ xảy ra trên biển và nhiều vùng, miền của cả nước, làm chậm các chuyến tàu, xe chở xăng dầu về cung ứng cho các đơn vị bán lẻ. Mặt khác, cũng trong thời điểm này, các lực lượng chức năng cả Trung ương và địa phương đấu tranh triệt phá thành công một số vụ buôn lậu, làm giả xăng dầu với số lượng lớn đến hàng chục ngàn mét khối, nên ít nhiều cũng đã ảnh hưởng tới phân phối, kinh doanh xăng dầu trên một số địa bàn.

Bên cạnh đó, Thành phố Hồ Chí Minh và các tỉnh phía Nam là nơi có rất nhiều thương nhân phân phối. Theo thống kê, có 146/332 thương nhân phân phối của cả nước, chiếm 44% nằm ở khu vực này. Qua khảo sát của ngành Công Thương, nhiều thương nhân phân phối đã ký hợp đồng mua hàng của nhiều doanh nghiệp đầu mối, nhưng không mua hàng thường xuyên. Vì thế, doanh nghiệp đầu mối không thể chủ động nguồn hàng trong kỳ cho hệ thống của mình.

“Khi khan hàng, các thương nhân phân phối quay lại mua hàng để phân phối cho hệ thống bán lẻ của mình đương nhiên sẽ không còn cơ hội, và vì thế cũng khiến đứt gãy ở một số nơi”, Bộ trưởng cho hay.

Để kịp thời khắc phục tình trạng trên, thời gian tới, Bộ Công Thương sẽ tham mưu cho cấp có thẩm quyền phối hợp chặt chẽ với các ngành, cơ quan chức năng và chính quyền các địa phương chỉ đạo, hướng dẫn các doanh nghiệp đầu mối, thương nhân phân phối, chia sẻ nguồn cung trong dự trữ thương mại của mình để kịp thời chi viện cho những địa bàn cần ứng cứu. Mặt khác, tiếp tục động viên, phân giao chỉ tiêu bổ sung cho các doanh nghiệp sản xuất, doanh nghiệp đầu mối để tăng sản lượng sản xuất và nhập khẩu, bảo đảm nguồn cung ra thị trường trong mọi tình huống. Phối hợp với các lực lượng chức năng, cơ quan và chính quyền các địa phương tăng cường kiểm tra, giám sát của toàn hệ thống kinh doanh xăng dầu.

“Kiên quyết xử lý nghiêm các vi phạm, kể cả phải rút giấy phép vĩnh viễn đối với các doanh nghiệp kinh doanh khi vi phạm nhiều lần, bảo đảm lưu thông thông suốt, duy trì hệ thống một cách hợp lý”, Nguyễn Hồng Diên nhấn mạnh.

Theo Bộ trưởng, Bộ Công Thương sẽ phối hợp với Ngân hàng Nhà nước kịp thời tháo gỡ khó khăn cho các doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu về tiếp cận nguồn vốn bảo lãnh tín dụng. Đây được xem là điều kiện tiên quyết để các doanh nghiệp xăng dầu có thể tồn tại, phát huy vai trò quan trọng của mình trong cung ứng cho xã hội mặt hàng đặc biệt này. Hiện doanh nghiệp đang rất cần nới trần vay, ưu đãi về lãi suất, chia sẻ và hỗ trợ về điều kiện thanh khoản thì mới có thể duy trì được hoạt động.

Để doanh nghiệp xăng dầu không lỗ, hoặc có lỗ thì cũng trong khả năng chịu được ở thời điểm thị trường xăng dầu có nhiều dị biệt, Bộ Công Thương sẽ tiếp tục phối hợp với các bộ, ngành chức năng tham mưu cho Quốc hội, Chính phủ cùng các cơ quan chức năng, tiếp tục sử dụng công cụ thuế, phí, Quỹ bình ổn xăng dầu và chính sách an sinh khi cần thiết để điều hành giá bán lẻ xăng dầu phù hợp với biến động giá thế giới, đáp ứng mục tiêu ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát, ổn định an sinh xã hội. Đặc biệt, Bộ trưởng cho rằng, cần khẩn trương rà soát, cập nhật, phản ánh định mức, chi phí định mức, chi phí tạo nguồn, chi phí phát sinh thực tế vào công thức tính giá cơ sở để các hoạt động tạo nguồn, cung ứng, phân phối xăng dầu diễn ra một cách thuận lợi và lành mạnh.

Một giải pháp khác được Bộ trưởng đưa ra là tiếp tục triển khai phần mềm quản lý, phân phối kinh doanh xăng dầu thống nhất, trực tiếp từ Bộ Công Thương đến các doanh nghiệp sản xuất, doanh nghiệp đầu mối và thương nhân phân phối và từ chính quyền các tỉnh, thành phố đến 17.000 đại lý, cửa hàng bán lẻ trong cả nước, nhằm bảo đảm tính khách quan, chính xác, minh bạch, kịp thời trong quản lý. Khẩn trương triển khai việc rà soát, đề xuất cấp có thẩm quyền sửa đổi, bổ sung, hoàn thiện các cơ chế, chính sách quản lý trong lĩnh vực sản xuất, kinh doanh và dự trữ xăng dầu nhằm kịp thời lấp đầy các lỗ hổng, lược bỏ sự chồng chéo về quản lý, điều hành của các chủ thể trong quy định hiện hành theo chỉ đạo của Quốc hội và Chính phủ./.