Cà phê đặc sản mở đường cho Arabica Sơn La vươn xa

Phát biểu trước tọa đàm, ông Nguyễn Thành Công, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Sơn La cho biết, địa phương chú trọng xây dựng vùng nguyên liệu cà phê theo các tiêu chuẩn quốc tế như RA, UTZ, 4C. Đồng thời, tỉnh phát triển các chuỗi liên kết giữa doanh nghiệp, hợp tác xã và người dân nhằm nâng cao chất lượng, hướng tới sản xuất cà phê bền vững.

Đến nay, Sơn La đã hình thành hơn 1.100 ha cà phê đặc sản cùng nhiều vùng sản xuất ứng dụng công nghệ cao. Thành công của cà phê Arabica Sơn La là kết quả của sự gắn kết chặt chẽ giữa người nông dân, doanh nghiệp, nhà khoa học, viện nghiên cứu và các trường đại học.

"Điều đó cho thấy cà phê Sơn La đã và đang phát triển đúng hướng, vươn tầm từ vùng đất Tây Bắc ra thị trường thế giới", ông Nguyễn Thành Công nhấn mạnh.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Sơn La cho biết thêm, hiện nhiều người vẫn chưa hình dung Sơn La là "thủ phủ" cà phê Arabica của Việt Nam. Tuy nhiên, với chất lượng ngày càng được nâng cao, cà phê Arabica Sơn La đã được xuất khẩu sang nhiều thị trường như Mỹ, Australia, New Zealand và đang mở rộng vào các thị trường có yêu cầu cao; trong đó có các quy định của châu Âu về chống mất rừng.

Sơn La kỳ vọng cộng đồng doanh nghiệp sẽ tiếp tục đồng hành cùng địa phương trong nghiên cứu, phát triển vùng nguyên liệu, công nghiệp chế biến và xây dựng thương hiệu, để cà phê Sơn La trở thành ngành hàng có vị thế vững chắc, đóng góp vào sự phát triển chung của đất nước.

Theo ông Dương Gia Định, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Sơn La, hiện toàn tỉnh có gần 34.000 ha cà phê, sản lượng năm 2025 đạt trên 40.000 tấn. Sản phẩm cà phê Sơn La đã được bảo hộ chỉ dẫn địa lý, khẳng định vị thế và giá trị trên thị trường.

Về chế biến và xây dựng thương hiệu, Sơn La hiện có 5 sản phẩm cà phê đạt chứng nhận OCOP; trong đó có 1 sản phẩm đạt OCOP 5 sao cấp quốc gia. Sau nhiều thập kỷ phát triển, cà phê không chỉ là cây trồng chủ lực mà còn trở thành niềm tự hào, là sản phẩm nông nghiệp tiêu biểu của tỉnh.

Từ thực tiễn đó, tỉnh xác định phát triển cà phê theo hướng bền vững và coi cà phê Arabica Sơn La là ngành hàng nông sản chiến lược, có giá trị kinh tế cao, tiềm năng lớn để xây dựng thương hiệu quốc gia và mở rộng xuất khẩu ra thị trường thế giới.

Sự chuyển mình của cà phê Sơn La được thể hiện rõ qua câu chuyện của Hợp tác xã Ara-Tay Coffee. Bà Cầm Thị Mòn, Giám đốc Hợp tác xã cho biết, đơn vị đã chuyển từ sản xuất cà phê đại trà sang cà phê đặc sản với yêu cầu rất cao về chất lượng nguyên liệu.

Theo bà Cầm Thị Mòn, hợp tác xã chỉ thu hái những quả cà phê chín 100%, được lựa chọn kỹ từng quả. Khi quả đạt độ đường mới đưa vào sơ chế. Nhờ vậy, cà phê giữ được hương thơm và vị ngọt tự nhiên của trái chín, giúp người thưởng thức cảm nhận rõ hương vị trái cây chín mọng đặc trưng của cà phê Arabica Sơn La.

Hiện hợp tác xã có hai dòng sản phẩm chính là Honey và Natural. Đây là những sản phẩm được sản xuất theo hướng cà phê đặc sản, chú trọng chất lượng và hương vị nên giá trị mang lại cao hơn nhiều so với cà phê thương phẩm thông thường.

Chia sẻ về sự thay đổi trong yêu cầu của thị trường, ông Vũ Việt Thắng, Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Phúc Sinh Sơn La cho biết, trước đây người mua chỉ quan tâm đến chất lượng ổn định, giao hàng đủ và giá cả cạnh tranh. Tuy nhiên, hiện nay truy xuất nguồn gốc và tính minh bạch trong toàn bộ chuỗi sản xuất đã trở thành yêu cầu bắt buộc.

Theo ông Thắng, chất lượng và độ ổn định của cà phê Sơn La hiện có thể cạnh tranh trực tiếp với các sản phẩm từ Colombia hay Brazil. Nhiều khách hàng quốc tế khi đến Sơn La đã mang theo các chuyên gia sinh học để kiểm tra trực tiếp tại vườn. Họ yêu cầu sự minh bạch và phát triển bền vững trong toàn bộ hệ sinh thái từ trồng trọt, thu mua, chế biến đến bảo quản và xuất khẩu.

"Lợi thế cạnh tranh hiện nay không còn nằm ở việc sản xuất nhiều hay bán rẻ, mà nằm ở việc tạo ra sản phẩm khác biệt. Trong thế giới cà phê đặc sản, người mua không chỉ hỏi về sản lượng mà quan trọng nhất là câu hỏi sản phẩm đó đến từ đâu", ông Vũ Việt Thắng chia sẻ.

Tại sự kiện, UBND tỉnh Sơn La cho biết, địa phương sẽ cử đại diện tham gia cuộc thi pha chế cà phê thủ công thế giới World Brewers Cup 2026 tại Bỉ. Đồng thời, tỉnh sẽ tổ chức Lễ hội Cà phê Sơn La lần thứ hai từ ngày 9 - 13/10/2026 nhằm tiếp tục quảng bá và nâng tầm thương hiệu cà phê Arabica Sơn La trên thị trường trong nước và quốc tế.