Các nhà xuất khẩu của Anh đối mặt hàng trăm triệu bảng thuế carbon

Thị trường carbon của Anh, nơi đặt ra mức giá các nhà sản xuất lớn và các công ty năng lượng phải trả cho mỗi tấn carbon thải ra, sụp đổ sau khi chính phủ nước này giảm các chính sách xanh.

Giá khí thải của Anh giảm thấp hơn một nửa mức tương đương của EU trong những tháng gần đây, trong khi trước đó mức giá giữa hai thị trường gần ngang bằng.

Chế độ thuế carbon sắp tới của EU sẽ áp mức phạt các quốc gia có chi phí carbon thấp hơn đáng kể so với khối này. Do đó, giá khí thải của Anh giảm đồng nghĩa với việc các nhà xuất khẩu của Anh sang EU sẽ phải chịu thuế của EU khi thuế này có hiệu lực vào năm 2026.

Giá phát thải thấp hơn cũng có nghĩa là Kho bạc của Anh sẽ thu được ít hơn từ việc định giá carbon. Trên thực tế, điều này có nghĩa là thuế carbon của các công ty Anh sẽ chuyển từ London sang Brussels.

Trưởng bộ phận phân tích thuộc công ty tư vấn carbon Veyt, Marcus Ferdinand, cho biết ngành công nghiệp của Anh vẫn sẽ phải trả phí phát thải khi xuất khẩu sang EU, nhưng thay vì nộp vào Kho bạc, khoản thuế này sẽ được chuyển đến Brussels, nơi dành những khoản thu này để đầu tư thêm vào các ngành năng lượng tái tạo.

Từ ngày 1/10, các nhà xuất khẩu sang EU sẽ phải thông báo lượng khí thải carbon trong sản phẩm khi EU bắt đầu giai đoạn thử nghiệm đối với cơ chế điều chỉnh phát thải carbon xuyên biên giới (CBAM).

CBAM, cơ chế nhằm bảo vệ các ngành công nghiệp EU từ những quốc gia có quy định phát thải ít nghiêm ngặt hơn, quy định các quốc gia muốn xuất khẩu sang EU từ năm 2026 phải chứng minh có mức giá carbon tương đương EU hoặc phải trả tiền phạt để bù đắp khoản chênh lệch.

Phạm vi áp dụng của cơ chế này gồm các ngành sản xuất sắt, thép, xi măng, nhôm, phân bón, hydro và điện. Trong giai đoạn thử nghiệm, các nhà xuất khẩu chỉ phải thông báo lượng phát thải mà chưa phải trả thuế.

Tuần trước, một ngày sau khi Thủ tướng Sunak tuyên bố điều chỉnh các mục tiêu khí hậu như hoãn lệnh cấm ô tô chạy bằng xăng và dầu diesel, giá Hệ thống giao dịch khí thải Anh (UK ETS UK) giảm xuống thấp nhất cho đến nay, ở mức gần 33 bảng/tấn. UK ETS đạt mức cao nhất gần 100 bảng/tấn vào năm ngoái. Giá tương đương của EU ETS, đang giao dịch ở mức 71,1 bảng/tấn.

Ông Ferdinand cho biết tổng số tiền mà các nhà xuất khẩu Anh phải trả cho EU có thể tăng tới hàng trăm triệu bảng vào đầu thập kỷ tới, nếu có khoảng cách về giá carbon giữa hai thị trường.

Ngành năng lượng của Anh cảnh báo mặc dù ngành này tạo ra lượng khí thải thấp, xuất khẩu điện từ các nhà máy năng lượng Mặt Trời, gió và hạt nhân cũng sẽ phải chịu thuế nhập khẩu carbon.

Cơ quan Năng lượng Anh Energy UK cảnh báo, với hơn 40% lượng điện năng của Anh vẫn được sản xuất bằng khí đốt hoặc than, một phần thuế CBAM tương tự sẽ được áp dụng cho tất cả điện nhập khẩu từ Anh, do EU không thể dễ dàng phân biệt  điện nhập khẩu đến từ nguồn sạch hay bẩn.

Phó giám đốc Energy UK, Adam Berman, cho biết điều này thực sự là vấn đề lớn bởi các nhà máy điện gió của Anh- vốn có kế hoạch xuất khẩu phần lớn sản phẩm sang EU, có thể bị loại khỏi thị trường. Ông chỉ ra rằng các công ty Anh đang xuất khẩu sang thị trường lớn nhất của mình sẽ phải chịu một khoản thuế đáng kể, sẽ được đưa vào ngân sách EU trong khi trước đây khoản thuế này thuộc về kho bạc Anh.

CBAM sẽ được áp dụng theo từng giai đoạn từ năm 2026 và đạt mức tối đa vào năm 2034, khi các khoản trợ cấp phát thải miễn phí cho ngành công nghiệp ở EU kết thúc.

Các chuyên gia nhận định có thể UK ETS sẽ mạnh hơn EU ETS trong những năm tới khi các nhà sản xuất có thể được hưởng lợi từ giá carbon thấp hơn ở thị trường nội địa và xuất khẩu ngoài EU.

Nhưng vấn đề hiện nay khiến các đề xuất liên kết hai thị trường carbon Anh và EU, một giải pháp được phần lớn các ngành công nghiệp nặng và ngành năng lượng ủng hộ, trở thành thách thức.

Hồi tháng Ba, trước khi giá carbon của thị trường Anh sụt giảm, Văn phòng Trách nhiệm Ngân sách Anh dự báo doanh thu từ ETS của Anh sẽ đạt gần 37 tỷ bảng hoặc khoảng 6 tỷ bảng/năm trong giai đoạn 2022-2026, tăng từ mức chỉ 1 tỷ bảng trong giai đoạn 2021-2022. Tuy nhiên, giá UK ETS giảm một nửa đồng nghĩa doanh thu dự báo trong giai đoạn này có thể sẽ thấp hơn nhiều./.