Cách doanh nghiệp tại Trung Quốc “sống chung" với thuế quan

Trong bối cảnh quan hệ thương mại Mỹ - Trung đầy biến động dưới thời Tổng thống Donald Trump, Agilian Technology – một doanh nghiệp điện tử có doanh thu 30 triệu USD mỗi năm tại Đông Huản – đã trở thành minh chứng điển hình cho nỗ lực sinh tồn của các nhà sản xuất. Bằng sự linh hoạt giữa chiến lược "phòng thủ" và "tấn công", Agilian không chỉ vượt qua giai đoạn đóng băng đơn hàng mà còn khẳng định vị thế khó thay thế của chuỗi cung ứng Trung Quốc.

Sóng gió bắt đầu vào năm 2024 khi các khách hàng của Agilian, lo ngại trước sự thăng tiến của ông Trump trong các cuộc thăm dò, đã ồ ạt chuyển hàng sang các nhà kho ở Bắc Mỹ khiến chi phí lưu kho tăng vọt. Sau khi ông Trump tái đắc cử, áp lực càng đè nặng khi các mức thuế quan liên tục được điều chỉnh. Đỉnh điểm là vào ngày 2/4/2025, thuế xuất khẩu từ Trung Quốc tăng thêm 34 điểm phần trăm, đẩy tổng mức thuế của cả hai bên lên trên 100%.

Phó Chủ tịch Agilian, ông Renaud Anjoran, mô tả giai đoạn này là một "thảm họa" khi hàng loạt khách hàng hoảng loạn hủy đơn, khiến hàng hóa chất đống trong nhà máy rộng 12.000 m2. Công ty này sản xuất sản phẩm chủ yếu cho các thương hiệu phương Tây. Giám đốc điều hành Fabien Gaussorgues cho biết kim ngạch xuất khẩu sang Mỹ của công ty đã sụt giảm 20% trong năm 2025, phản ánh tình trạng chung của nhiều nhà sản xuất phụ thuộc vào thị trường này.

Để xoa dịu khách hàng, Agilian đã phải ráo riết tìm kiếm các phương án sản xuất ngoài Trung Quốc. Tuy nhiên, hành trình này không hề dễ dàng. Tại Ấn Độ, dù đã thành lập pháp nhân nhưng Agilian gặp phải sự phản đối từ khách hàng do tiến độ chậm và thủ tục hải quan phức tạp. Ông Gaussorgues thừa nhận rằng việc thiết lập một công ty chính thức tại đây phải mất tới một năm.

Tại Malaysia (Ma-lai-xi-a), Agilian đã chọn hợp tác với một nhà máy ở Penang. Dẫu vậy, đội ngũ sản xuất sớm nhận ra rằng tại đây, mọi thứ đều diễn ra chậm hơn rất nhiều so với tại Trung Quốc. Thậm chí, khi dự án tại Ấn Độ chưa kịp hoàn thiện, họ lại tiếp tục hứng chịu cú sốc khi ông Trump tăng thuế 50% đối với quốc gia này vào tháng 8/2025 để gây áp lực chính trị.

Bất chấp những trở ngại, ông Renaud Anjoran, Phó Chủ tịch của Agilian, vẫn khẳng định quyết tâm trở thành nhà sản xuất đa quốc gia. Theo ban lãnh đạo Agilian, các cơ sở tại Ấn Độ và Malaysia được duy trì như một "gói bảo hiểm" để đối phó với những đợt bùng phát căng thẳng trong tương lai.

Dù nỗ lực dịch chuyển, Agilian nhận thấy Trung Quốc vẫn là một địa điểm khó có thể thay thế. Sự kết hợp giữa chi phí thấp và chất lượng ngày càng cao của linh kiện Trung Quốc đã khiến cơ sở tại Đông Huản trở nên không thể thiếu.

Số liệu thực tế đã chứng minh sức sống của ngành sản xuất này. Sau thỏa thuận giữa Mỹ và Trung Quốc vào tháng 5/2025 giúp gỡ bỏ hầu hết thuế quan, Agilian đã ghi nhận nửa cuối năm 2025 là giai đoạn bận rộn nhất lịch sử với số giờ sản xuất tăng 29% so với nửa đầu năm. Nhận định về thực trạng này, chuyên gia Nick Marro từ EIU cho rằng các lệnh trừng phạt của ông Trump không làm chệch hướng đà tăng trưởng của sản xuất Trung Quốc mà chỉ dẫn đến việc tái cấu trúc các liên kết thương mại. Thặng dư thương mại kỷ lục 1.200 tỷ USD của Trung Quốc trong năm 2025 là minh chứng rõ nhất cho nhận định trên.

Tuy nhiên, trước thềm chuyến thăm Trung Quốc của ông Trump dự kiến vào tháng 5/2026, các chuyên gia vẫn giữ thái độ thận trọng. Ông Gaussorgues kỳ vọng doanh thu của Agilian tăng trưởng 30% trong 3 năm tới, dù thừa nhận nỗi lo sợ về những biến số địa chính trị khó lường từ chính sách của Mỹ có thể một lần nữa gây cản trở hành trình phát triển của doanh nghiệp.