Kinh tế Trung Quốc vững đà giữa biến động Trung Đông

Nền kinh tế Trung Quốc đang cho thấy khả năng chống chịu đáng chú ý trong bối cảnh xung đột tại Trung Đông leo thang, dù những rủi ro đối với tăng trưởng của nền kinh tế lớn thứ hai thế giới vẫn hiện hữu nếu tình hình bất ổn kéo dài.

Trong tháng 3/2026, nền kinh tế phụ thuộc nhiều vào xuất khẩu của Trung Quốc đã ghi nhận sự cải thiện khi hoạt động sản xuất và dịch vụ đồng loạt tăng trưởng trở lại. Đáng chú ý, đây là tháng đầu tiên trong năm nay hoạt động xuất khẩu ghi nhận đà tăng trưởng, giữa bối cảnh nhu cầu đối với các sản phẩm liên quan đến trí tuệ nhân tạo (AI) tiếp tục gia tăng. Cùng với đó, thị trường chứng khoán Trung Quốc cũng diễn biến tích cực hơn so với nhiều thị trường lớn khác kể từ khi Mỹ và Israel (Ix-ra-en) tiến hành các hoạt động quân sự nhằm vào Iran hồi cuối tháng 2/2026.

So với mức giảm khoảng 10% của các chỉ số chứng khoán tại Hàn Quốc, Nhật Bản và Ấn Độ, thị trường Trung Quốc chỉ giảm khoảng 5,5% trong cùng giai đoạn. Diễn biến này cho thấy cổ phiếu Trung Quốc đang dần được xem là điểm đến tương đối an toàn trong bối cảnh biến động toàn cầu gia tăng. Một số tổ chức tài chính quốc tế, trong đó có Goldman Sachs, cũng đánh giá thị trường Trung Quốc có khả năng chống chịu tốt hơn trước các cú sốc từ giá năng lượng.

Động lực quan trọng giúp Trung Quốc duy trì ổn định là chiến lược tăng cường “sức đề kháng” cho nền kinh tế. Trong nhiều năm qua, chính phủ nước này đã đẩy mạnh tích trữ dầu mỏ, thúc đẩy phát triển năng lượng tái tạo và đa dạng hóa thị trường xuất khẩu. Ngoài các sản phẩm công nghệ cao, Trung Quốc còn mở rộng xuất khẩu sang các thị trường như Ấn Độ, Đông Nam Á và Liên minh châu Âu, qua đó đạt thặng dư thương mại kỷ lục trong năm 2025.

Giá năng lượng tăng cao do xung đột cũng mang lại một số tác động tích cực nhất định đối với kinh tế Trung Quốc. Áp lực chi phí đã góp phần đưa chuỗi giảm phát kéo dài của nước này tiến gần tới hồi kết, trong khi thúc đẩy nhu cầu đối với các sản phẩm tiết kiệm năng lượng, đặc biệt là xe điện. Các doanh nghiệp Trung Quốc trong lĩnh vực này đang hưởng lợi rõ nét, với doanh số tại thị trường nước ngoài tăng mạnh. Tiêu biểu, hãng sản xuất ô tô điện BYD ghi nhận doanh số quốc tế đạt mức cao nhất trong ba tháng vào tháng 3/2026 và kỳ vọng xuất khẩu sẽ tiếp tục tăng trong thời gian tới.

Hoạt động sản xuất của Trung Quốc trong tháng 3/2026 đã tăng trưởng với tốc độ nhanh nhất trong một năm qua, mang lại một tín hiệu tích cực cho nền kinh tế lớn thứ hai thế giới trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu căng thẳng và thị trường năng lượng nhiều biến động.

Theo dữ liệu do Cục Thống kê Quốc gia Trung Quốc (NBS) công bố ngày 31/3, Chỉ số nhà quản trị mua hàng (PMI) cho lĩnh vực sản xuất đã tăng từ mức 49,0 của tháng 2/2026 lên 50,4 trong tháng 3. Con số này vượt mốc 50 - ranh giới phân định giữa tăng trưởng và suy giảm, đồng thời cao hơn mức dự báo 50,1 của giới phân tích. Trước đó, chỉ số PMI sản xuất của Trung Quốc chủ yếu nằm trong vùng suy giảm trong phần lớn năm 2025 và hai tháng đầu năm 2026.

Đáng chú ý, các chỉ số phụ về sản lượng và đơn đặt hàng mới đều vượt qua mốc 51. Chỉ số đơn đặt hàng xuất khẩu mới cũng cải thiện từ mức 45 của tháng 2 lên 49,1. Tương tự, chỉ số PMI phi sản xuất (bao gồm dịch vụ và xây dựng) đã tăng từ 49,5 lên 50,1 trong cùng giai đoạn báo cáo.

NBS cho biết sự phục hồi này tiếp nối đà tăng trưởng hoạt động kinh tế vượt kỳ vọng trong hai tháng đầu năm, chủ yếu nhờ chi tiêu mùa lễ hội cùng khởi sắc trong đầu tư bất động sản và cơ sở hạ tầng dưới sự hỗ trợ từ các chính sách của chính phủ. Ngoài ra, xuất khẩu hàng hóa tiếp tục là động lực tăng trưởng quan trọng cho kinh tế Trung Quốc nhờ nhu cầu ổn định đối với thiết bị điện tử và chất bán dẫn trên toàn cầu.

Tuy nhiên, nền kinh tế Trung Quốc vẫn phải đối mặt với những rủi ro từ cuộc xung đột tại Trung Đông. Tình trạng gián đoạn chuỗi cung ứng và biến động trên thị trường năng lượng đang đe dọa đến năng lực xuất khẩu của nước này, đồng thời thu hẹp biên lợi nhuận vốn đã khá mỏng của các doanh nghiệp sản xuất.

Kết quả khảo sát mới nhất phản ánh rất rõ áp lực này. Chỉ số phụ về giá mua nguyên liệu thô trong tháng 3 đã tăng vọt lên 63,9 khi giá cả hàng hóa leo thang và các công ty đẩy nhanh tiến độ thu mua. Hiệp hội các nhà sản xuất ô tô Trung Quốc cảnh báo hoạt động xuất khẩu xe trong tháng 3 có thể bị ảnh hưởng, khi Trung Đông là thị trường chiếm khoảng 20% lượng xe xuất khẩu của nước này trong năm ngoái.

Các dấu hiệu rủi ro cũng đã bắt đầu xuất hiện. Lượng hàng hóa vận chuyển qua các cảng Trung Quốc có xu hướng giảm, phản ánh sự gián đoạn trong chuỗi cung ứng toàn cầu. Nhiều doanh nghiệp nhỏ, đặc biệt là các nhà máy phụ thuộc vào dầu mỏ làm nguyên liệu đầu vào, đang chịu áp lực chi phí gia tăng. Hoạt động sản xuất của nhóm doanh nghiệp xuất khẩu quy mô nhỏ cũng chậm lại trong tháng 3/2026.

Các chuyên gia cảnh báo, nếu giá năng lượng duy trì ở mức cao và tình trạng gián đoạn vận tải kéo dài, áp lực đối với nền kinh tế Trung Quốc sẽ gia tăng trong những tháng tới. Ông Hao Hong, Giám đốc đầu tư của công ty quản lý tài sản Lotus Asset Management, nhận định Trung Quốc đã chống chịu tốt hơn so với nhiều nền kinh tế trong khu vực, song khó có thể tránh khỏi tác động nếu xung đột tiếp diễn.

Trong bối cảnh đó, Chính phủ Trung Quốc đang thể hiện vai trò tích cực hơn trong các nỗ lực ngoại giao nhằm hạ nhiệt căng thẳng. Tuần này, Trung Quốc cùng Pakistan (Pa-ki-xtan) đã đưa ra đề xuất chung kêu gọi khôi phục hòa bình và đảm bảo an toàn hàng hải tại eo biển Hormuz – tuyến vận tải năng lượng quan trọng của thế giới.

Giới quan sát cho rằng, với việc nền kinh tế phụ thuộc đáng kể vào xuất khẩu – đóng góp khoảng 1/3 tăng trưởng trong năm ngoái – Trung Quốc có nhiều động lực để thúc đẩy ổn định thương mại toàn cầu. Tuy nhiên, trong bối cảnh xung đột chưa có dấu hiệu sớm kết thúc, triển vọng tăng trưởng của nền kinh tế lớn thứ hai thế giới vẫn đối mặt với không ít thách thức.