Căng thẳng biên giới Thái Lan–Campuchia: Những tác động đến nền kinh tế

Theo báo Bangkok Post, tranh chấp đang diễn ra giữa Thái Lan và Campuchia có tác động tối thiểu đến hoạt động kinh tế giữa hai nước, nhưng bản chất không chắc chắn của cuộc tranh chấp đã tạo ra cảm giác bất an trong cộng đồng doanh nghiệp và cá nhân.

Một số doanh nghiệp Thái Lan cho biết họ sẽ tiếp tục đầu tư vào Campuchia, nơi mà họ có thể dễ dàng thích nghi với những điều kiện thay đổi. Nhiều doanh nghiệp cho biết, họ đã lên kế hoạch theo dõi tình hình và nếu căng thẳng tiếp tục mà không có giải pháp mang tính xây dựng, họ có thể xem xét lại các chiến lược kinh doanh của mình.

Mối đe dọa kinh tế

Ông Sompop Manarungsan, Chủ tịch Viện Quản lý Panyapiwat bày tỏ lo ngại về tác động của các tranh chấp biên giới đối với nền kinh tế Thái Lan. Ông nói: “Vấn đề biên giới có thể trở nên trầm trọng hơn và ảnh hưởng đến nền kinh tế”. Theo ông, nền kinh tế Thái Lan chịu ảnh hưởng lớn từ thương mại quốc tế, vì một số sản phẩm của nước này được sản xuất để xuất khẩu. Với áp lực từ các cuộc xung đột địa chính trị toàn cầu, những trở ngại đối với thương mại biên giới có thể ảnh hưởng đến tăng trưởng kinh tế.

Ông Sompop phân tích, khoảng 1 triệu công nhân Campuchia đang làm việc tại Thái Lan, bao gồm cả công nhân đã đăng ký và chưa đăng ký. Nếu những công nhân đó quyết định trở về nhà như lời thúc giục của cựu Thủ tướng Campuchia Hun Sen, họ có thể được thay thế bằng lao động từ các quốc gia láng giềng.

Đánh giá về những ảnh hưởng từ căng thẳng biên giới đối với hoạt động kinh tế của doanh nghiệp Thái Lan, chuyên gia Yunyong Thaicharoen - nhà kinh tế trưởng và Giám đốc phát triển bền vững tại Đơn vị tình báo kinh tế của Ngân hàng thương mại Siam (SCB) – nhận định thương mại biên giới và du lịch sẽ là hai lĩnh vực bị ảnh hưởng nhiều nhất. Ông phân tích: “Quy mô của tác động phụ thuộc vào thời gian xung đột biên giới kéo dài, nhưng có khả năng là không đáng kể. Ngoài thương mại biên giới và việc di chuyển của người dân giữa hai nước, kế hoạch của khách du lịch từ các quốc gia khác có thể bị ảnh hưởng nếu tình hình leo thang hoặc kéo dài một thời gian”.

Thông tin từ công ty môi giới chứng khoán Asia Plus Securities (ASPS) cho biết, tranh chấp biên giới vẫn chưa rõ ràng sau cuộc họp của Ủy ban biên giới hỗn hợp Thái Lan-Campuchia (JBC) để thảo luận về biên giới dài 800 km và xoa dịu căng thẳng. Thái Lan dự kiến sẽ tổ chức cuộc họp tiếp theo của JBC vào tháng 9/2025 và Campuchia đã yêu cầu Tòa án Công lý Quốc tế ra phán quyết về 4 khu vực biên giới đang tranh chấp. ASPS nhận định xung đột có thể tiếp tục và leo thang bất cứ lúc nào, ảnh hưởng xấu đến Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) của Thái Lan.

Ngành chăm sóc sức khỏe đối mặt với rủi ro tối thiểu vì hầu hết bệnh nhân Campuchia tại các bệnh viện Thái Lan đều sử dụng dịch vụ hàng không để đến Thái Lan và có sức mua cao, công ty môi giới này lưu ý. Tranh chấp ở biên giới Thái Lan - Campuchia sẽ không ảnh hưởng đáng kể đến doanh thu của các bệnh viện Thái Lan và có thể được bù đắp bằng bệnh nhân từ các quốc gia khác.

Những lời kêu gọi người lao động Campuchia trở về nước dự kiến sẽ có tác động tối thiểu đến lĩnh vực bất động sản nhà ở của Thái Lan, vì hầu hết công nhân xây dựng trong phân khúc này đến từ Myanmar và thị trường đang hạ nhiệt.

Ông Issara Boonyoung, Chủ tịch Ủy ban phát triển bất động sản tại Phòng Thương mại Thái Lan cho biết 80-90% lực lượng lao động nước ngoài tại các công trường xây dựng nhà ở là công dân Myanmar, phần còn lại đến từ Lào và Campuchia. Ông nói, tác động có thể rõ rệt hơn ở khu vực phía Đông, gần biên giới Campuchia. Các nhà phát triển ở khu vực đó có thể cần chuẩn bị các kế hoạch dự phòng nếu xảy ra tình trạng di cư trên diện rộng. Tuy vậy, việc lao động Campuchia trở về nước khó có thể làm gián đoạn lĩnh vực nhà ở, vốn đang chậm lại. “Với ít dự án đang triển khai hơn, lực lượng lao động hiện tại có thể đáp ứng được nhu cầu”, ông Issara chia sẻ.

Trong khi đó, ông Sutee Ketsiri, Giám đốc điều hành của công ty xây dựng nhà ở Built to Build Group, cho biết nhiều công nhân Campuchia ở Bangkok không muốn trở về nhà, họ thích ở lại Thái Lan, nơi có mức lương và cơ hội việc làm cao hơn. Ông cũng cho rằng lời kêu gọi công nhân Campuchia trở về nhà sẽ không kéo dài.

ASPS cho biết, có 16.000 công nhân xây dựng người Campuchia ở Thái Lan, chủ yếu là công nhân bán lành nghề hoặc công nhân có tay nghề thấp. “Nếu không có công nhân xây dựng Campuchia, các dự án xây dựng trên khắp Thái Lan cả công và tư sẽ bị ảnh hưởng”, ASPS bình luận.

Các liên kết thay thế

Một nguồn tin từ nhà điều hành viễn thông yêu cầu giấu tên cho biết, các nhà khai thác viễn thông lớn của Thái Lan dự kiến sẽ phải chịu một khoản lỗ nhỏ do Campuchia ngắt kết nối mạng của họ sau tranh chấp biên giới. Nguồn tin ước tính các nhà khai thác viễn thông lớn chỉ kiếm được vài triệu baht doanh thu hàng tháng từ việc cung cấp dịch vụ cho khách hàng Thái Lan có trụ sở tại Campuchia trước khi ngắt kết nối và các nhà khai thác Thái Lan có liên kết kênh thuê riêng quốc tế (IPLC) với các đối tác Campuchia của họ.

Các nhà khai thác viễn thông Campuchia gần đây đã ngắt kết nối một số liên kết này, làm gián đoạn dịch vụ của các nhà khai thác Thái Lan tại Campuchia. Việc ngắt kết nối cũng ảnh hưởng đến khách hàng của các nhà khai thác viễn thông Thái Lan ở các quốc gia khác sử dụng dịch vụ thông qua liên kết IPLC với Campuchia.

Theo Ủy ban Phát thanh và Viễn thông Quốc gia, có 14 công ty Thái Lan được cấp phép có điểm kết nối mạng ở nước ngoài nằm tại biên giới Thái Lan - Campuchia, bao gồm NT, Advanced Wireless Network, True Move H Universal Communication, True Internet Corporation và Công ty Phát điện Thái Lan (EGAT).

Rủi ro đối với các sản phẩm của Thái Lan

“Tôi không chắc chắn về hướng đi của tình hình này”, ông Pun Paniangvait, Tổng Giám đốc của Thai President Foods, nhà sản xuất mỳ ăn liền Mama cho biết. Ông Pun nói rằng nếu bất kỳ hạn chế biên giới nào được đưa ra ngăn cản việc xuất khẩu sản phẩm từ Thái Lan, điều này sẽ ảnh hưởng đến tất cả các công ty xuất khẩu sang Campuchia, không chỉ riêng Mama.

Vào tháng 5/2025, ông Pun cho biết ông nhận thấy xuất khẩu sang Campuchia tăng lên, đây có thể là dấu hiệu của việc tích trữ. Doanh số bán ra thị trường Campuchia chiếm 6% tổng doanh số của công ty.

Thai President Foods đang di dời nhà máy của mình tại Phnom Penh đến một địa điểm mới để mở rộng sản xuất. Kế hoạch vẫn đi đúng hướng, với các hoạt động tại địa điểm mới dự kiến sẽ bắt đầu vào năm tới, ông cho biết. Ông Pun cho biết ông nhận thấy xu hướng ở Campuchia là thúc đẩy tiêu thụ các sản phẩm sản xuất tại địa phương. Theo ông, sự thay đổi này là bình thường, nhưng hành vi của người tiêu dùng cần có thời gian để thay đổi.

Thương mại biên giới bị ảnh hưởng

Theo Phòng Thương mại Thái Lan, căng thẳng kéo dài giữa Thái Lan và Campuchia sẽ tác động đáng kể đến niềm tin kinh doanh ở cả hai nước. Ông Jiraphant Asvatanakul, Phó Chủ tịch Phòng thương mại cho biết tình hình đã ảnh hưởng đến các nhà cung cấp độc lập của Thái Lan và Campuchia tại các chợ biên giới.

Ông nói, với các trạm kiểm soát biên giới hoạt động trong thời gian ngắn hơn, các thương nhân đang phải chịu áp lực phải lập kế hoạch cẩn thận cho hoạt động bán hàng của mình. Điều này có nghĩa là họ phải tích trữ sản phẩm trước và sắp xếp hậu cần để vận chuyển hàng hóa trước khi các trạm kiểm soát đóng cửa. Phòng Thương mại lưu ý rằng những hành động này có thể làm tăng chi phí và gây bất tiện cho những người lao động qua biên giới hàng ngày, những người lo lắng về sinh kế của mình.

Về trung hạn, những thách thức này có khả năng làm giảm niềm tin của các doanh nghiệp ở cả hai bên biên giới. Các Phòng Thương mại Thái Lan ở các tỉnh biên giới đang thích nghi với những thay đổi này, ông Jiraphant cho biết. Về lâu dài, xung đột có thể làm gián đoạn sự hợp tác giữa các Phòng Thương mại Thái Lan và Campuchia liên quan đến các kế hoạch nâng cao khối lượng thương mại bằng cách xuất khẩu hàng hóa Thái Lan qua Phnom Penh đến Thành phố Hồ Chí Minh tại Việt Nam. Từ đó, các sản phẩm của Thái Lan sẽ được vận chuyển đến Nhật Bản, Hàn Quốc và miền Nam Trung Quốc.

Theo Cục Ngoại thương thuộc Bộ Thương mại Thái Lan, thương mại biên giới với Campuchia đạt 15,3 tỷ baht (460 triệu USD) vào tháng 4/2025, tăng 16,5% so với cùng kỳ năm ngoái. Xuất khẩu của Thái Lan tăng 11,1% lên 12,1 tỷ baht, trong khi nhập khẩu tăng 43,1% lên 3,21 tỷ. Trong giai đoạn từ tháng 1 đến tháng 4/2025, thương mại biên giới tăng 12,4% so với cùng kỳ năm ngoái lên 67,1 tỷ baht.

Visit Limlurcha, Chủ tịch Hiệp hội thương mại thực phẩm tương lai Thái Lan, cho biết nếu tranh chấp chưa được giải quyết, sẽ có sự gián đoạn đáng kể trong dòng chảy hàng hóa giữa hai nước. Ông phân tích các sản phẩm nông nghiệp, thực phẩm chế biến, vật liệu xây dựng và hàng tiêu dùng xuất khẩu từ Thái Lan sang Campuchia sẽ phải đối mặt với sự chậm trễ tại các trạm kiểm soát biên giới, có khả năng dẫn đến mất doanh thu hoặc tăng chi phí khi các nhà sản xuất tìm kiếm các tuyến vận chuyển thay thế. Tuy nhiên, nếu xung đột chỉ kéo dài trong thời gian ngắn và có thể kiểm soát được, tác động có thể chỉ giới hạn ở các vấn đề hậu cần và sự sụt giảm tạm thời trong niềm tin đầu tư.

Tác động đối với du lịch

“Tôi hy vọng tình hình sẽ không leo thang”, đầu bếp kiêm chủ nhà hàng người Thái Thitid Tassanakajohn, còn được gọi là Chef Ton, cho biết. Ông tin rằng các phương tiện truyền thông thường đưa tin về tình hình có vẻ nghiêm trọng hơn thực tế. Nếu cụm từ “Thái Lan đang có chiến tranh” lan truyền mà không có xung đột thực sự, nó có thể gây tổn hại nghiêm trọng đến hình ảnh của đất nước, ông Thitid bình luận.