Căng thẳng leo thang đẩy giá dầu tăng mạnh

Thị trường hàng hóa nguyên liệu thế giới khép lại tuần giao dịch vừa qua từ ngày 20-26/10 với sắc xanh áp đảo, khi dòng tiền đầu tư quay lại mạnh mẽ vào nhóm năng lượng và nông sản. Chỉ số MXV-Index đóng cửa tăng hơn 3% lên 2.316 điểm - vùng giá cao nhất trong hơn 4 tháng qua.​

Theo Sở Giao dịch Hàng hóa Việt Nam (MXV), thị trường năng lượng khép lại tuần giao dịch vừa qua với sắc xanh bao phủ cả 5 mặt hàng trong nhóm. Giá hai mặt dầu thô thế giới cùng tăng vọt hơn 7,5%, lên 61,5 USD/thùng với dầu WTI và 65,9 USD/thùng với dầu Brent.

Địa chính trị nóng trở lại là yếu tố chính thúc đẩy đà tăng. Ngày 21/10, giới đầu tư xôn xao trước thông tin cuộc gặp dự kiến giữa Tổng thống Mỹ Donald Trump và người đồng cấp Nga Vladimir Putin tại Budapest (Hungary) bị hoãn sau cuộc điện đàm giữa hai Ngoại trưởng.

Ngay hôm sau, ông Trump xác nhận việc này, đồng thời công bố các biện pháp trừng phạt mới nhằm vào hai tập đoàn dầu khí lớn của Nga là Lukoil và Rosneft. Động thái khiến thị trường lo ngại nguồn cung dầu từ Nga - quốc gia xuất khẩu lớn thứ hai thế giới có thể bị gián đoạn.

Trung Quốc và Ấn Độ, hai khách hàng lớn của Nga, được cho là đang xem xét tạm ngừng nhập khẩu dầu thô qua đường biển, buộc họ phải tìm nguồn thay thế. Đến ngày 23/10, nhiều nhà máy lọc dầu quốc doanh tại Trung Quốc và Ấn Độ được cho là đã cân nhắc tạm dừng nhập khẩu dầu thô Nga qua đường biển, khiến giá dầu thế giới tiếp tục tăng mạnh, thêm 6-7,5% chỉ trong ba phiên cuối tuần.

Bên cạnh yếu tố nguồn cung, tâm lý thị trường cũng được hỗ trợ sau cuộc đàm phán thương mại cấp cao giữa Mỹ và Trung Quốc diễn ra cuối tuần tại Kuala Lumpur (Malaysia), với sự tham dự của Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent và Phó Thủ tướng Trung Quốc Hà Lập Phong.

Giới đầu tư kỳ vọng cuộc đối thoại này có thể giúp hạ nhiệt căng thẳng, mở ra triển vọng hợp tác kinh tế và khơi thông dòng chảy thương mại giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới.

Cuộc gặp tại Malaysia cũng được xem là bước đệm quan trọng cho hội nghị giữa Tổng thống Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình, dự kiến tổ chức vào cuối tháng tại Seoul (Hàn Quốc), bên lề Hội nghị Thượng đỉnh APEC. Ông Trump bày tỏ hy vọng hai bên sẽ đạt được một thỏa thuận “công bằng và thực chất”, góp phần củng cố niềm tin vào triển vọng nhu cầu năng lượng toàn cầu.

Ở trong nước, dù giá dầu thế giới tăng mạnh, Liên Bộ Công Thương - Tài chính vẫn điều chỉnh giảm giá bán lẻ xăng dầu trong kỳ điều hành chiều 24/10, với mức giảm 1-3% cho cả 5 mặt hàng. Dầu diesel giảm mạnh nhất, 538 đồng/lít (tương đương 2,92%), đưa giá bán xuống dưới 18.000 đồng/lít.

Giá xăng E5 RON92 và RON95 cũng hạ nhẹ, lần lượt 176 và 177 đồng/lít. Liên Bộ tiếp tục không trích lập và không chi Quỹ Bình ổn giá, đồng thời giữ khoảng cách giá hai loại xăng ở mức hợp lý nhằm khuyến khích sử dụng nhiên liệu sinh học theo định hướng của Chính phủ.

Không nằm ngoài xu hướng phục hồi chung của thị trường hàng hóa, nhóm nông sản cũng ghi nhận diễn biến khởi sắc trong tuần vừa qua. Đáng chú ý, giá lúa mì CBOT tăng 1,74% lên mức 188,31 USD/tấn, khi các yếu tố cơ bản và kỹ thuật song hành hỗ trợ trong bối cảnh thị trường gia tăng lo ngại về rủi ro địa chính trị.

Trong ngắn hạn, các phiên đấu thầu nhập khẩu quy mô lớn trở thành động lực quan trọng thúc đẩy giá. Algeria được ghi nhận đã mua khoảng 600.000 tấn lúa mì với giá 258,5 USD/tấn C&F, qua đó kích hoạt lực mua lan tỏa từ thương nhân châu Âu và làm giảm áp lực bán trên sàn kỳ hạn. Tin đồn Trung Quốc tìm mua lúa mì từ EU và Argentina càng tiếp thêm động lực, khiến giá tăng mạnh do dòng tiền đầu cơ dịch chuyển trở lại.

Diễn biến này càng trở nên rõ nét khi các quỹ đầu cơ và nhà đầu tư phi thương mại đồng loạt mua bù vị thế sau giai đoạn bán ròng kéo dài trên hai sàn Euronext và Chicago, tạo hiệu ứng “cover short” - một yếu tố kỹ thuật quan trọng giúp khuếch đại đà tăng trong ngắn hạn.

Về thông tin, việc chính phủ Mỹ tạm ngừng hoạt động một phần từ đầu tháng 10 khiến thị trường thiếu các báo cáo mùa vụ chính thức từ Bộ Nông nghiệp Mỹ (USDA). Sự thiếu minh bạch dữ liệu làm gia tăng tâm lý đầu cơ ngắn hạn, khiến giá dễ bị tác động bởi tin đồn thương mại.

Cùng lúc, các lệnh trừng phạt mới của Mỹ nhằm vào hai tập đoàn dầu khí lớn của Nga làm dấy lên lo ngại gián đoạn logistics khu vực Biển Đen - tuyến đường vận chuyển then chốt của ngũ cốc toàn cầu, từ đó gián tiếp hỗ trợ giá lúa mì.

Tuy nhiên, các yếu tố cung ứng toàn cầu vẫn đang tạo sức ép dài hạn lên giá. Hội đồng Ngũ cốc Quốc tế (IGC) mới đây nâng dự báo sản lượng lúa mì thế giới niên vụ 2025-2026 lên kỷ lục 827 triệu tấn, nhờ kỳ vọng sản lượng tăng tại Nga, Argentina và Mỹ. Riêng Nga đã thu hoạch khoảng 135 triệu tấn ngũ cốc, trong đó lúa mì đạt 93,5 triệu tấn - mức cao hiếm có, được các tổ chức như IKAR xác nhận.

Đáng chú ý, đồng peso Argentina mất giá mạnh khiến lúa mì nước này trở thành loại rẻ nhất thế giới, dao động quanh 204-210 USD/tấn FOB. Điều này có thể hạn chế dư địa tăng giá trong trung hạn, song lại khiến thị trường biến động mạnh khi các nhà nhập khẩu phải cân nhắc giữa giá rẻ và yếu tố logistics, chất lượng hàng giao.