Cánh cửa lớn mở ra tiềm năng kinh tế biển Đà Nẵng

Vịnh Đà Nẵng đang chứng kiến một bước chuyển mình mới với việc dần hình thành một trung tâm phát triển đa lĩnh vực: cảng biển, logistics, thương mại tự do, tài chính quốc tế… Khi “cánh cửa” Liên Chiểu mở ra đại dương, một hệ thống "cửa biển” liên hoàn của miền Trung sẽ nối nhau mở rộng không gian phát triển to lớn.

Liên Chiểu – cửa ngõ hàng hải mới

Trong nhiều thập niên, cảng Tiên Sa tại vịnh Đà Nẵng giữ vai trò cửa ngõ hàng hải quan trọng của miền Trung. Nằm ở điểm cuối hành lang kinh tế Đông – Tây, cảng không chỉ phục vụ xuất nhập khẩu của Đà Nẵng mà còn là điểm trung chuyển hàng hóa cho các tỉnh miền Trung và Tây Nguyên. Cùng với quá trình hội nhập và phát triển kinh tế, Tiên Sa cũng trở thành điểm dừng của nhiều tuyến tàu container và tàu du lịch quốc tế.

Tuy nhiên, trong giai đoạn phát triển mới hiện nay, mô hình cảng hiện hữu dần bộc lộ giới hạn. Việc vừa tiếp nhận tàu hàng, tàu container, vừa phục vụ tàu du lịch khiến không gian khai thác ngày càng thu hẹp. Theo quy hoạch mới, Tiên Sa sẽ từng bước chuyển sang phục vụ tàu du lịch và dịch vụ cảng biển, trong khi hoạt động vận tải hàng hóa quy mô lớn được chuyển sang cảng Liên Chiểu.

Ở phía Bắc vịnh Đà Nẵng, dưới chân đèo Hải Vân, cảng Liên Chiểu đang được đầu tư như một dự án hạ tầng chiến lược của thành phố. Nghị quyết số 43-NQ/TW của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển thành phố Đà Nẵng đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 và Kết luận 79-KL/TW năm 2024 xác định Đà Nẵng tập trung phát triển ba trụ cột chính gồm du lịch, công nghiệp công nghệ cao và kinh tế biển; trong đó nhấn mạnh nhiệm vụ đẩy nhanh đầu tư các dự án động lực, trọng tâm là xây dựng cảng Liên Chiểu và mở rộng, chuyển đổi cảng Tiên Sa.

Theo quy hoạch được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt, cảng Liên Chiểu có quy mô khoảng 450 ha (bao gồm vùng đất và mặt nước), tổng mức đầu tư hơn 45.000 tỷ đồng; công suất dự kiến 50 triệu tấn hàng hóa mỗi năm, được định hướng trở thành cảng cửa ngõ quốc tế của khu vực duyên hải miền Trung. Đến năm 2030, khu bến này sẽ có 2–4 bến cảng đi vào hoạt động; trong đó hai bến khởi động đáp ứng sản lượng 7,5–11,9 triệu tấn/năm, 2 bến phát triển phù hợp với nhu cầu trung chuyển container quốc tế; đến năm 2050 phát triển tổng thể 22 bến cảng, gồm 8 bến container, 8 bến hàng lỏng – khí và 6 bến tổng hợp, hàng rời…

Phần hạ tầng dùng chung của cảng được Thủ tướng phê duyệt chủ trương đầu tư từ năm 2021, gồm các hạng mục kè chắn sóng, đê chắn sóng, luồng tàu và hệ thống hạ tầng kỹ thuật kết nối, có khả năng tiếp nhận tàu tổng hợp và tàu hàng rời đến 100.000 tấn, cùng tàu container 6.000–8.000 TEU trong giai đoạn đầu. Đến thời điểm này, nhiều hạng mục quan trọng đã hoàn thành; trong đó có đê chắn sóng dài khoảng 1,17 km và luồng tàu dài hơn 7 km, tạo nền tảng để triển khai hệ thống bến container trong giai đoạn tiếp theo. Khi hoàn thành toàn bộ các giai đoạn, cảng sẽ có 22 bến, trong đó 8 bến container có khả năng tiếp nhận tàu đến 18.000 TEU, với công suất dự kiến khoảng 50 triệu tấn hàng hóa mỗi năm.

Với quy mô này, Liên Chiểu không chỉ là một cảng biển mới của Đà Nẵng mà còn được kỳ vọng trở thành hạt nhân của hệ sinh thái logistics miền Trung, gắn với các trung tâm logistics, khu thương mại tự do và mạng lưới vận tải đa phương thức, góp phần mở rộng không gian phát triển kinh tế biển, thúc đẩy thương mại quốc tế và từng bước định hình vai trò của Đà Nẵng như một trung tâm logistics của khu vực miền Trung – Tây Nguyên.

Ông Lê Thành Hưng, Giám đốc Ban quản lý các dự án đầu tư cơ sở hạ tầng ưu tiên thành phố Đà Nẵng cho biết: “Việc đầu tư xây dựng cảng Liên Chiểu thể hiện tầm nhìn chiến lược lâu dài của Trung ương và thành phố Đà Nẵng, từng bước hình thành một cảng đặc biệt, cảng cửa ngõ quốc tế tại khu vực miền Trung, tham gia sâu vào chuỗi cung ứng vận tải biển toàn cầu và tạo động lực tăng trưởng bền vững cho thành phố cũng như toàn vùng”.

Ông Hưng thông tin, các bến container đầu tiên của cảng dự kiến sẽ được khởi công trong năm 2026 sau khi hoàn tất lựa chọn nhà đầu tư. Theo tiến độ hiện tại, hai bến đầu tiên có thể đi vào khai thác từ cuối năm 2028, giúp nâng cao năng lực thông quan hàng hóa, giảm chi phí logistics và tạo điều kiện thu hút thêm các tuyến vận tải container quốc tế vào khu vực miền Trung.

Không gian phát triển mới của kinh tế biển

Chủ tịch UBND thành phố Đà Nẵng Phạm Đức Ấn cho biết, thành phố đang tập trung triển khai các giải pháp thúc đẩy tăng trưởng kinh tế; trong đó ưu tiên đẩy nhanh các dự án hạ tầng chiến lược và thu hút đầu tư vào các lĩnh vực có giá trị gia tăng cao. Đặc biệt, Đà Nẵng đang tập trung triển khai hàng loạt dự án hạ tầng quy mô lớn, trong đó cảng Liên Chiểu được xác định là dự án then chốt nhằm mở rộng không gian phát triển kinh tế biển và nâng cao vai trò trung tâm logistics của khu vực.

Theo ông Phạm Đức Ấn, thành phố xác định chủ đề điều hành năm 2026 là phát huy hiệu quả mô hình chính quyền địa phương hai cấp, tận dụng các cơ chế chính sách đặc thù, thúc đẩy thu hút đầu tư và phát triển kinh tế gắn với bảo đảm an sinh xã hội.

Những tháng đầu năm, nhiều chỉ số kinh tế của thành phố ghi nhận mức tăng trưởng tích cực: chỉ số sản xuất công nghiệp tăng hơn 13%, kim ngạch xuất nhập khẩu đạt khoảng 1,5 tỷ USD, tăng hơn 21%, trong khi tổng thu ngân sách đạt hơn 12.000 tỷ đồng, tăng gần 24% so với cùng kỳ.

Mới đây, trong chuyến làm việc tại Đà Nẵng, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính yêu cầu Thành ủy, UBND thành phố xác định rõ nguồn lực để đưa thành phố bước vào giai đoạn phát triển mới.

Thủ tướng nhấn mạnh Đà Nẵng cần “khai thác tối đa tiềm năng khác biệt, cơ hội nổi trội và lợi thế cạnh tranh” để tạo bước phát triển đột phá trong giai đoạn mới, đồng thời phấn đấu đạt tốc độ tăng trưởng GRDP từ 11% trở lên trong năm 2026. Trong đó, chú trọng xây dựng cảng Liên Chiểu, hoàn thiện chính sách Trung tâm tài chính Quốc tế.

Bí thư Thành ủy Đà Nẵng Lê Ngọc Quang xác định: Đà Nẵng đang đứng trước cơ hội phát triển mới khi nhiều cơ chế, chính sách đặc thù được triển khai cùng với hàng loạt dự án hạ tầng quy mô lớn. Đà Nẵng sẽ tập trung các giải pháp phát huy tối đa lợi thế vị trí địa lý, hạ tầng và nguồn nhân lực để hình thành những động lực tăng trưởng mới, trong đó kinh tế biển và logistics giữ vai trò then chốt.

Khi cảng Liên Chiểu đi vào hoạt động, cùng với các cảng biển trong khu vực như Tiên Sa (Đà Nẵng), Chu Lai – Kỳ Hà (Đà Nẵng), Chân Mây (Huế), Dung Quất (Quảng Ngãi), cụm cảng Quy Nhơn (Gia Lai)…, hình thành một chuỗi cảng biển liên hoàn dọc dải ven biển miền Trung. Hệ thống này không chỉ nâng cao năng lực thông quan hàng hóa cho khu vực miền Trung – Tây Nguyên mà còn kết nối trực tiếp với hành lang kinh tế Đông – Tây, mở ra tuyến vận tải biển – logistics mới nối Việt Nam với Lào, Thái Lan và các nền kinh tế trong khu vực.

Thực tế, một số mắt xích trong chuỗi này đã bắt đầu phát huy hiệu quả. Tại cảng Chu Lai, nhiều tuyến vận tải container quốc tế đã được thiết lập, kết nối trực tiếp với các cảng lớn trong khu vực châu Á, góp phần mở rộng mạng lưới logistics và xuất nhập khẩu cho miền Trung – Tây Nguyên. Điều này cho thấy hệ thống cảng biển khu vực không chỉ nằm trên quy hoạch, mà đang từng bước vận hành như một hành lang logistics mới của miền Trung.

Trong trục phát triển mới, cảng Liên Chiểu chính là “cánh cửa lớn” để Đà Nẵng bước ra đại dương. Cùng với việc phát triển hệ thống cảng biển và logistics, Đà Nẵng cũng đang từng bước định hình Trung tâm tài chính quốc tế, tập trung vào các dịch vụ tài chính, đầu tư, fintech và quản lý tài sản, hướng tới phục vụ thị trường khu vực châu Á – Thái Bình Dương. Thành phố đang nỗ lực tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách để trung tâm này sớm phát huy vai trò động lực tăng trưởng mới.

Trong suốt chiều dài lịch sử, vịnh Đà Nẵng luôn gắn với những bước ngoặt lớn của đất nước. Từ xa xưa, nơi đây đã là cửa biển quan trọng của vùng Quảng Đà; là điểm đặt dịch trạm đầu tiên trên tuyến thiên lý Bắc – Nam của triều đình Huế, nơi các đoàn thuyền và sứ bộ qua lại giữa kinh đô và các vùng đất phương Nam. Năm 1858, tại vịnh biển này, liên quân Pháp – Tây Ban Nha đã nổ súng mở đầu cuộc xâm lược, biến vịnh Đà Nẵng thành điểm khởi đầu của một giai đoạn đầy biến động trong lịch sử dân tộc… Qua bao thăng trầm, hôm nay vịnh Đà Nẵng lại đứng trước một bước chuyển mình mới, mở ra những “cánh cửa biển” để Đà Nẵng và miền Trung kết nối với các tuyến thương mại toàn cầu, cùng đất nước vươn ra đại dương xanh.