Châu Âu chịu sức ép năng lượng, đẩy mạnh tìm nguồn cung thay thế

Giá dầu Brent đã vượt 100 USD/thùng và duy trì ở mức cao sau các vụ tấn công mới nhằm vào hoạt động vận tải biển quanh eo biển Hormuz, làm gia tăng sức ép đối với các nền kinh tế châu Âu vốn phụ thuộc lớn vào nguồn năng lượng nhập khẩu. Trong bối cảnh này, các nước châu Âu đang đẩy mạnh tìm kiếm nguồn cung thay thế, trong đó có khí đốt từ Đông Địa Trung Hải.

Người dân mua xăng tại trạm xăng ở Brussels, Bỉ. Ảnh: THX/TTXVN phát

Theo số liệu của Cơ quan Thống kê Liên minh châu Âu (Eurostat), EU nhập khẩu 471,3 triệu tấn dầu thô trong năm 2024, trong khi sản lượng trong khối chỉ đạt 15,5 triệu tấn, tương đương mức phụ thuộc dầu nhập khẩu 96,6%. Mỹ, Kazakhstan và Na Uy là 3 nhà cung cấp lớn nhất, trong khi các nước thuộc Hội đồng Hợp tác vùng Vịnh (GCC) chỉ chiếm khoảng 7% lượng dầu nhập khẩu của EU trong năm 2025.

Xét về tổng lượng dầu và các sản phẩm dầu mỏ nhập khẩu, Hà Lan đứng đầu với 138,3 triệu tấn trong năm 2024, tiếp đến là Đức 117,8 triệu tấn, Tây Ban Nha 85,8 triệu tấn, Pháp 82,4 triệu tấn, Italy 73,3 triệu tấn và Bỉ 56,7 triệu tấn. Tuy nhiên, Hà Lan là trung tâm năng lượng và trung chuyển lớn của châu Âu nên phần lớn lượng dầu nhập khẩu được tái xuất. Đức mới là nước có mức tiêu thụ dầu và sản phẩm dầu mỏ lớn nhất EU, chiếm 20,1% tổng tiêu thụ của khối, tiếp theo là Pháp 15,3%, Italy và Tây Ban Nha cùng 11,1%.

Trong bối cảnh đó, Ai Cập, Hy Lạp và Cyprus đang thúc đẩy kế hoạch đưa khí đốt khai thác từ mỏ Cronos ngoài khơi Cyprus vào thị trường châu Âu thông qua hạ tầng xuất khẩu LNG của Ai Cập. Tại hội nghị thượng đỉnh ba bên ngày 8/9 ở El Alamein, lãnh đạo ba nước kêu gọi đẩy nhanh việc kết nối các mỏ khí ngoài khơi Cyprus với hạ tầng của Ai Cập. Dự kiến Cyprus bắt đầu cung cấp khí từ năm 2028.

Theo kế hoạch, khí từ mỏ Cronos ngoài khơi Cyprus sẽ được đưa qua đường ống ngầm tới Ai Cập xử lý, sau đó tiếp tục vận chuyển tới cảng Damietta ở Ai Cập để hóa lỏng trước khi xuất khẩu bằng tàu. Eni cho biết việc tận dụng hạ tầng sẵn có sẽ giúp giảm chi phí và rút ngắn thời gian triển khai. Dự án dự kiến sản xuất lượng khí tương đương khoảng 2,8 triệu tấn LNG/năm; Eni và TotalEnergies mỗi bên sở hữu 50% dự án.

Hy Lạp có thể trở thành một cửa ngõ để đưa nguồn LNG này tới Đông Nam và Trung Âu. LNG có thể được tiếp nhận tại các cảng Revithoussa và Alexandroupolis, tái hóa khí rồi vận chuyển qua Hành lang dọc (Vertical Corridor) tới Bulgaria, Romania, Moldova và Ukraine. Tuy nhiên, đây chỉ là một trong những tuyến có thể được lựa chọn.

Cùng với khí đốt, Ai Cập, Hy Lạp và Cyprus cũng tái khẳng định ủng hộ dự án cáp điện ngầm GREGY, dự kiến truyền tải 3.000 MW điện tái tạo từ Ai Cập sang Hy Lạp. Những dự án này được kỳ vọng góp phần đa dạng hóa nguồn cung năng lượng cho châu Âu trong bối cảnh EU tiếp tục giảm phụ thuộc vào năng lượng của Nga và thị trường toàn cầu chịu tác động từ căng thẳng tại Trung Đông.

Theo Tòa Kiểm toán châu Âu, nỗ lực của EU nhằm chấm dứt phụ thuộc vào năng lượng Nga đang gặp trở ngại khi tình hình Trung Đông tiếp tục gây sức ép lên nguồn cung và giá năng lượng.