Chính phủ Italy thông qua hai dự luật quản lý toàn diện AI

Ngân hàng trung ương Italy. Ảnh: Central Banking

Theo phóng viên TTXVN tại Rome, ngày 10/6, chính phủ Italy đã thông qua hai dự thảo luật nhằm đưa vào áp dụng trong nước Quy định Trí tuệ nhân tạo của Liên minh châu Âu (EU AI Act), đánh dấu bước tiến quan trọng trong việc xây dựng khuôn khổ quản lý toàn diện đối với công nghệ AI.

Theo chính phủ Italy, dự thảo quy định mới được thiết kế nhằm cân bằng giữa thúc đẩy đổi mới sáng tạo và bảo vệ các quyền cơ bản của công dân, đồng thời thiết lập cơ chế giám sát, trách nhiệm và chế tài rõ ràng đối với hoạt động phát triển, triển khai và sử dụng AI.

Trong cơ cấu quản trị mới, Cơ quan An ninh mạng quốc gia (ACN) được giao nhiệm vụ giám sát thị trường AI và làm đầu mối liên lạc duy nhất với EU. Cơ quan Kỹ thuật số Italy (AgID) sẽ phụ trách đánh giá và giám sát các tổ chức chứng nhận sự phù hợp của các hệ thống AI.

Đối với lĩnh vực tài chính và bảo hiểm, công tác giám sát sẽ do Ngân hàng trung ương Italy (Banca d'Italia), Cơ quan Giám sát thị trường chứng khoán (CONSOB) và Cơ quan Giám sát bảo hiểm (IVASS) đảm nhiệm.

Khung pháp lý mới quy định các mức xử phạt nghiêm khắc tương tự EU AI Act. Doanh nghiệp sử dụng những hình thức AI bị cấm hoặc vi phạm nghiêm trọng có thể đối mặt với mức phạt lên tới 35 triệu euro hoặc 7% doanh thu toàn cầu hằng năm.

Bên cạnh đó, Italy cũng sẽ thành lập “Không gian thử nghiệm AI” (AI Sandbox), tạo điều kiện để doanh nghiệp và các công ty khởi nghiệp thử nghiệm các hệ thống AI trong môi trường được kiểm soát trước khi đưa ra thị trường.

Một nội dung đáng chú ý khác là quy định bảo vệ người lao động trong quá trình ứng dụng AI. Theo dự thảo, các quyết định liên quan đến tuyển dụng, kỷ luật hoặc chấm dứt hợp đồng lao động không được phép dựa hoàn toàn vào hệ thống tự động.

Mọi quyết định ảnh hưởng trực tiếp đến người lao động bắt buộc phải có sự giám sát của con người, và các quyết định sa thải vi phạm nguyên tắc này sẽ bị coi là vô hiệu.

Chính phủ Italy cũng đẩy mạnh chiến lược nâng cao năng lực AI thông qua các chương trình đào tạo dành cho học sinh, giáo viên, nhân viên hành chính công, đội ngũ tư pháp và y tế. Các cơ sở giáo dục được khuyến khích tích hợp AI vào giảng dạy nhằm phát triển các kỹ năng STEAM (Khoa học-Công nghệ-Kỹ thuật-Nghệ thuật-Toán học) và thúc đẩy tư duy sáng tạo. Để triển khai chương trình, chính phủ đã phân bổ 100 triệu euro từ ngân sách quốc gia.

Dự thảo luật thứ hai tập trung vào việc sử dụng AI trong thực thi pháp luật và tư pháp. Theo đó, công nghệ nhận diện sinh trắc học từ xa theo thời gian thực tại nơi công cộng chỉ được sử dụng trong những trường hợp đặc biệt như chống khủng bố, tìm kiếm người mất tích hoặc điều tra các tội phạm nghiêm trọng, đồng thời phải có sự phê chuẩn của cơ quan tư pháp.

Italy cũng cấm hoàn toàn việc xây dựng cơ sở dữ liệu nhận diện khuôn mặt thông qua hoạt động thu thập hình ảnh hàng loạt từ Internet hoặc hệ thống camera giám sát.

Ngoài ra, dự thảo còn thiết lập tội danh mới liên quan đến an ninh mạng và AI. Những cá nhân hoặc tổ chức không áp dụng đầy đủ biện pháp bảo mật đối với hệ thống AI rủi ro cao, gây nguy hiểm đến tính mạng con người, có thể bị phạt tù từ 1 đến 5 năm. Thậm chí, mức phạt có thể tăng lên 10 năm tù nếu hành vi gây nguy cơ đối với an ninh quốc gia.

Mặc dù hai dự thảo trên còn cần phải được Quốc hội xem xét trước khi chính thức thông qua, giới chuyên gia cho rằng Italy đã đặt nền móng quan trọng cho một hệ thống quản trị AI lấy con người làm trung tâm, tăng cường trách nhiệm giải trình, bảo vệ quyền riêng tư và bảo đảm AI được phát triển theo hướng an toàn, minh bạch và có kiểm soát.