Chủ động bảo vệ thương hiệu trước nạn hàng giả trên môi trường số

Ngày 22/8 tại TP. Hồ Chí Minh, Trung tâm Phát triển sở hữu trí tuệ phối hợp Viện Chống gian lận thương mại và hàng giả tổ chức tọa đàm “Doanh nhân và cuộc chiến chống gian lận thương mại và hàng giả trên môi trường số”, nhằm chia sẻ những giải pháp giúp doanh nghiệp chủ động bảo vệ thương hiệu, tài sản trí tuệ và quyền lợi người tiêu dùng.

Tại tọa đàm, nhiều doanh nghiệp cho biết hàng giả, hàng nhái đang gây thiệt hại không chỉ về doanh thu mà còn làm suy giảm uy tín thương hiệu và niềm tin của khách hàng. Đáng chú ý, cùng với sự phát triển của thương mại điện tử và mạng xã hội, phương thức vi phạm ngày càng nhanh, khó nhận diện và khó thu thập chứng cứ.

Ông Võ Thừa Thiên, Giám đốc điều hành, nhà sáng lập thương hiệu Bếp Chú Bảy cho biết, doanh nghiệp chuyên sản xuất, phân phối các sản phẩm mắm chế biến và hiện cung cấp hàng cho một số hệ thống siêu thị. Sau khoảng 3 năm hoạt động, đặc biệt trong một năm trở lại đây, sản phẩm của doanh nghiệp bắt đầu xuất hiện hàng nhái trên thị trường. Việc hàng nhái xuất hiện tràn lan với giá thấp, buộc doanh nghiệp phải chuyển từ kênh truyền thống sang kênh hiện đại để giảm rủi ro.

“Ngay từ ngày đầu, doanh nghiệp đã đăng ký nhãn hiệu, có đầy đủ chứng từ về nguồn gốc, kiểm nghiệm và công bố sản phẩm. Nhưng khi hàng nhái xuất hiện và bán với giá thấp hơn rất nhiều thì mình không thể cạnh tranh”, ông Thiên nói.

Trong khi đó, ông Trần Văn Tư, Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty cổ phần Hoàng Anh Agritech cho hay, doanh nghiệp sản xuất phân bón và các chế phẩm sinh học phục vụ nông nghiệp. Ngay từ khi thành lập, doanh nghiệp đã đăng ký bảo hộ thương hiệu, logo, tên doanh nghiệp, slogan và các sản phẩm tại cơ quan sở hữu trí tuệ.

Tuy nhiên, khi sản phẩm vừa tung ra thị trường, đã xuất hiện những sản phẩm có kiểu dáng, mẫu mã gần giống để bán cho nông dân.

“Doanh nghiệp phải sản xuất sản phẩm chất lượng, uy tín và chủ động bảo hộ thương hiệu để tránh hàng gian, hàng giả, đồng thời cũng hướng dẫn cho người dân để nhận biết sản phẩm có nguồn gốc, chất lượng rõ ràng”, ông Tư chia sẻ.

Theo Thạc sĩ Nguyễn Thanh Bình, Phó Chủ tịch Hội Sáng chế Việt Nam, nguyên Giám đốc Trung tâm Phát triển tài sản trí tuệ, Cục Sở hữu trí tuệ, phương thức vi phạm trên môi trường số đang thay đổi rất nhanh, trong khi cách thức phát hiện và xử lý truyền thống khó theo kịp.

Các đối tượng có thể mở gian hàng, tài khoản livestream, tên miền mới hoặc chuyển sang các nền tảng xuyên biên giới khi một tài khoản bị phát hiện, khiến việc xác định chủ thể và thu thập chứng cứ trở nên khó khăn. Do đó, doanh nghiệp cần chuyển từ tư duy “truy đuổi vi phạm” sang “làm chủ dữ liệu”, số hóa toàn bộ quy trình từ phát hiện, xác lập chứng cứ, xử lý đến phòng ngừa.

Theo đó, công nghệ có thể được sử dụng để tự động quét các sàn thương mại điện tử, website, mạng xã hội, livestream, nhận diện sản phẩm nghi vấn dựa trên từ khóa, hình ảnh, mức giá bất thường và các dấu hiệu nhận diện do chính chủ thể quyền cung cấp.

“Trong môi trường thương mại điện tử, các giải pháp truy vết, tìm kiếm, phát hiện hàng hóa vi phạm phải sử dụng công nghệ, chạy bằng thuật toán, phải số hóa tất cả các khâu, từ phát hiện, chứng cứ đến xử lý và phòng ngừa, thì mới mang lại hiệu quả trong cuộc chiến này”, ông Bình nhấn mạnh.

Từ góc độ cơ quan quản lý, ông Trần Giang Khuê, Trưởng Văn phòng đại diện miền Nam, Cục Sở hữu trí tuệ, cho rằng trong bối cảnh phần lớn hoạt động mua bán, tiếp thị và tương tác với người tiêu dùng đang dịch chuyển lên môi trường số, doanh nghiệp cũng phải đẩy mạnh chuyển đổi số, đi đôi với việc nhận diện, quản trị và khai thác giá trị tài sản trí tuệ.

Bên cạnh đó, doanh nghiệp cần đăng ký quyền sở hữu trí tuệ sớm, thay vì chỉ công bố sản phẩm hoặc thương hiệu trên mạng xã hội, để có cơ sở pháp lý rõ ràng hơn khi yêu cầu cơ quan chức năng xử lý khi phát hiện hành vi xâm phạm.

“Doanh nghiệp phải chủ động rà soát, chủ động phòng ngừa, chủ động đăng ký, chủ động trên môi trường số, chủ động theo dõi đối thủ cạnh tranh và phối hợp với cơ quan thực thi. Việc bảo hộ tài sản trí tuệ cần được tính đến ngay từ chiến lược mở rộng thị trường”, ông Khuê nói.

Tiến sĩ Bùi Văn Quyền, Viện trưởng Viện Chống gian lận thương mại và hàng giả cho rằng, cuộc chiến chống hàng giả trên môi trường số cần sự phối hợp của nhiều bên, trong đó doanh nghiệp phải giữ vai trò chủ động, bởi doanh nghiệp hiểu rõ nhất sản phẩm của mình, từ kiểu dáng, mẫu mã đến những đặc điểm nhận diện hàng thật. Doanh nghiệp cần thường xuyên theo dõi thị trường, phát hiện dấu hiệu bất thường và cung cấp thông tin, chứng cứ cho cơ quan chức năng.

“Đối với doanh nghiệp luôn luôn phải sáng tạo, đăng ký và chủ động bảo vệ tài sản trí tuệ, trong đó, việc đăng ký quyền cần được thực hiện sớm ngay khi doanh nghiệp có sản phẩm, sáng chế, kiểu dáng hoặc thương hiệu mới. Sau khi được pháp luật thừa nhận, doanh nghiệp tiếp tục phải chủ động giám sát, phát hiện và phối hợp xử lý khi quyền bị xâm phạm”, Tiến sĩ Bùi Văn Quyền chia sẻ.

Các ý kiến tại tọa đàm cuãng cho rằng cơ quan nhà nước cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách, tăng cường kết nối dữ liệu và nâng cao năng lực của lực lượng thực thi trong môi trường số. Khi doanh nghiệp, cơ quan quản lý và các lực lượng thực thi cùng sử dụng dữ liệu và công cụ công nghệ, việc phát hiện và xử lý vi phạm sẽ hiệu quả hơn.

Từ thực tế doanh nghiệp, ông Trần Kim Tiền, Tổng Giám đốc Công ty TNHH Vinaway Global nêu rõ, thiệt hại lớn nhất khi bị làm giả, làm nhái không chỉ là doanh thu mà là mất niềm tin của khách hàng. Do đó, ông Tiền cho rằng doanh nghiệp cần minh bạch hơn về nguồn gốc, chất lượng và quá trình phân phối để người tiêu dùng có thể nhận biết đâu là sản phẩm chính hãng, đồng thời phải tự nâng cao năng lực bảo vệ thương hiệu của mình trong kinh doanh.

Tại sự kiện, ban tổ chức đã vinh danh 50 doanh nghiệp, doanh nhân đạt chứng nhận Sao vàng doanh nhân Đất Việt, nhờ hoạt động kinh doanh minh bạch, chủ động trong bảo vệ thương hiệu sản phẩm trên thị trường, tích cực tham gia vào cuộc chiến chống hàng giả. Sự vinh danh này sẽ tiếp thêm động lực để doanh nghiệp củng cố niềm tin cho người tiêu dùng, tiếp tục theo đuổi mục tiêu kinh doanh bền vững, chủ động chống hàng giả, gian lận thương mại trên thị trường.