Chủ động nguồn nước bảo vệ sản xuất nông nghiệp Vĩnh Long

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Vĩnh Long Châu Văn Hòa (bên phải) khảo sát Trạm bơm Kênh 3 tháng 2 (xã Hùng Hòa). Ảnh: Thanh Hòa - TTXVN

Ngày 11/3, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Vĩnh Long Châu Văn Hòa cùng lãnh đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Vĩnh Long, các đơn vị liên quan khảo sát hệ thống thủy lợi, các công trình, dự án phục vụ phòng, chống hạn, mặn, bảo vệ diện tích sản xuất nông nghiệp trên địa bàn tỉnh.

Tại buổi khảo sát, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Vĩnh Long Lê Quang Răng cho biết, hiện nay tình hình xâm nhập mặn trên các nhánh sông chính ở khu vực ở mức thấp hơn so với cùng kỳ năm 2025. Trong tuần từ ngày 2 - 9/3/2026, trên nhánh sông Cổ Chiên, tại vàm Trà Vinh (cách cửa biển khoảng 36 km) độ mặn dao động từ 0,8‰ đến 5,3‰; tại vàm Láng Thé (cách cửa biển khoảng 40 km) từ 0,4‰ đến 3,8‰; tại vàm Đức Mỹ (cách cửa biển khoảng 50 km) từ 0,1‰ đến 3,1‰. Trên nhánh sông Hậu, tại vàm Cầu Quan (cách cửa biển khoảng 40 km) độ mặn dao động từ 0,6‰ đến 4,2‰.

Các công trình thủy lợi trên địa bàn tỉnh được vận hành linh hoạt để chủ động lấy nước phục vụ sản xuất. Trên nhánh sông Cổ Chiên, cống Láng Thé mở một cửa lấy nước từ ngày 8–9/3, cống Cái Hóp vận hành từ một đến hai cửa trong thời gian từ ngày 6 - 9/3. Trên nhánh sông Hậu, cống Rạch Rum mở hai cửa lấy nước từ ngày 7–9/3; cống Bông Bót vận hành hai cửa trong suốt tuần để bổ sung nguồn nước cho nội đồng.

Đoàn khảo sát khu vực ấp Trà Sất C, xã Long Hiệp (Vĩnh Long) để đầu tư cồng điều tiết nước phục vụ sản xuất người dân. Ảnh: Thanh Hòa - TTXVN

Theo bản tin báo cáo an ninh nguồn nước mùa kiệt tại Đồng bằng sông Cửu Long từ lưu vực sông Mekong của Viện Khoa học thủy lợi miền Nam, kết quả phân tích và dự báo nguồn nước cho thấy hiện tượng ENSO trung tính tiếp tục duy trì trong thời gian tới; tiềm năng nguồn nước về Đồng bằng sông Cửu Long trong tháng 3/2026 được đánh giá ở mức bằng hoặc cao hơn trung bình nhiều năm. Tuy nhiên, xâm nhập mặn được dự báo có thể vào sâu nhất trong đợt triều cường cuối tháng 3 (từ ngày 18–22/3), với ranh mặn 4g/l có khả năng xuất hiện ở khoảng 41–55 km tính từ cửa sông, song cơ bản vẫn được kiểm soát nhờ hệ thống công trình thủy lợi trên địa bàn.

Theo ông Lê Quang Răng, vụ lúa Đông Xuân trên địa bàn tỉnh Trà Vinh (cũ) đã xuống giống hơn 61.000 ha; đến nay xâm nhập mặn chưa ảnh hưởng đến sản xuất nông nghiệp, lúa sinh trưởng và phát triển tốt, mực nước trong nội đồng cơ bản đáp ứng nhu cầu sản xuất.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Vĩnh Long Châu Văn Hòa yêu cầu các đơn vị chuyên môn tiếp tục theo dõi chặt chẽ diễn biến nguồn nước, vận hành hiệu quả hệ thống công trình thủy lợi và chủ động các phương án điều tiết nước nhằm đảm bảo phục vụ sản xuất nông nghiệp.

Cùng ngày, Đoàn đến khảo sát thực tế hệ thống thủy lợi phục vụ sản xuất lúa tại cánh đồng Bắc Giồng, xã Long Hiệp. Khu vực này thuộc các ấp Ba Trạch A, Ba Trạch B và Trà Sất C có 77 hộ dân tham gia Đề án phát triển bền vững một triệu héc-ta chuyên canh lúa chất lượng cao và phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh vùng Đồng bằng sông Cửu Long đến năm 2030, với diện tích đăng ký gần 60 ha.

Đoàn khảo sát khu vực cánh đồng Bắc Giồng, ấp Trà Sất C, xã Long Hiệp (Vĩnh Long) để đầu tư cống điều tiết nước phục vụ sản xuất lúa cho người dân. Ảnh: Thanh Hòa - TTXVN

Tại đây, hệ thống thủy lợi hiện nay chủ yếu cấp, thoát nước chung, chưa có hệ thống điều tiết nội đồng nên việc quản lý nguồn nước còn gặp nhiều khó khăn. Nhiều khu vực có cao độ mặt ruộng thấp hơn mực nước kênh vào mùa mưa, trong khi mùa khô lại thiếu nước, buộc nông dân phải tự bơm cấp, thoát nước, làm tăng chi phí sản xuất.

Theo Chủ tịch UBND xã Long Hiệp Nguyễn Khánh Hòa, khu vực cánh đồng Bắc Giồng hiện có hơn 260 ha đất sản xuất lúa 3 vụ/năm. Do cao độ mặt ruộng giữa các khu vực không đồng đều, nên việc cấp, thoát nước gặp nhiều khó khăn. Cụ thể, khu vực ấp Ba Trạch A và Ba Trạch B có khoảng 195 ha đất trồng lúa với cao độ mặt ruộng từ +0,2 m đến +0,4 m, thấp hơn mực nước kênh vào mùa mưa từ 0,3–0,4 m nên thường xuyên phải bơm thoát nước nội đồng. Trong khi đó, khu vực ấp Trà Sất C có khoảng 70 ha đất sản xuất lúa với cao độ mặt ruộng không đồng đều; vào mùa khô một số nơi cao hơn mực nước kênh từ 0,2–0,3 m, còn mùa mưa lại thấp hơn từ 0,3–0,4 m, gây khó khăn cho việc điều tiết nước phục vụ sản xuất. Vì vậy, trong các vụ lúa Thu Đông và Đông Xuân, nông dân phải tự bố trí máy bơm để bơm thoát nước hoặc bơm cấp nước phục vụ sản xuất.

Ông Nguyễn Khánh Hòa cho biết thêm, tình trạng các hộ dân tự bơm cấp, thoát nước riêng lẻ đã kéo dài nhiều năm, thiếu đồng bộ, hiệu quả điều tiết nước thấp, làm tăng chi phí sản xuất và ảnh hưởng đến năng suất, chất lượng lúa. Do đó, địa phương kiến nghị tỉnh đầu tư hệ thống trạm bơm điện cấp, thoát nước kết hợp cống điều tiết nội đồng nhằm phục vụ sản xuất ổn định cho khu vực cánh đồng Bắc Giồng.

Đoàn khảo sát khu vực thường xuyên bị ngập úng ở ấp Ba Trạch B, xã Long Hiệp (Vĩnh Long) để xem xét đầu tư trạm bơm thoát nước mặt ruộng cùng hệ thống cống điều tiết nội đồng. Ảnh: Thanh Hòa - TTXVN

Sở Nông nghiệp và Môi trường cũng đề xuất tỉnh xem xét bổ sung dự án đầu tư hệ thống trạm bơm điện cấp, thoát nước phục vụ sản xuất lúa tại cánh đồng Bắc Giồng vào kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026–2030, với tổng kinh phí khoảng 24 tỷ đồng. Trong đó, khu vực ấp Ba Trạch A và Ba Trạch B dự kiến đầu tư trạm bơm thoát nước mặt ruộng cùng hệ thống cống điều tiết nội đồng với kinh phí khoảng 15 tỷ đồng; khu vực ấp Trà Sất C đầu tư 2 trạm bơm điện cấp, thoát nước kết hợp hệ thống cống điều tiết và nhựa hóa bờ kênh dài khoảng 1,5 km với kinh phí khoảng 9 tỷ đồng.

Qua khảo sát, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Châu Văn Hòa yêu cầu các đơn vị chuyên môn tiếp tục rà soát hiện trạng hệ thống thủy lợi, chủ động phương án điều tiết nguồn nước, đồng thời nghiên cứu tham mưu UBND tỉnh đầu tư các công trình cần thiết nhằm bảo đảm phục vụ sản xuất nông nghiệp ổn định, thích ứng với biến đổi khí hậu. Đối với đề xuất đầu tư trạm bơm điện cấp, thoát nước phục vụ sản xuất lúa tại cánh đồng Bắc Giồng, Phó Chủ tịch UBND tỉnh đề nghị địa phương tổ chức lấy ý kiến người dân trong khu vực để tạo sự đồng thuận, đồng thời rà soát nhu cầu thực tế nhằm đảm bảo công trình khi đầu tư phát huy hiệu quả trong điều tiết nước phục vụ sản xuất của nhân dân trên địa bàn.