Chủ động sản xuất vụ Hè Thu trước thách thức thời tiết

Trong bối cảnh thời tiết được dự báo tiếp tục diễn biến khắc nghiệt, các địa phương không chỉ chủ động các giải pháp kỹ thuật, phòng chống hạn hán mà còn đẩy mạnh liên kết sản xuất với doanh nghiệp nhằm nâng cao hiệu quả kinh tế, bảo đảm đầu ra ổn định cho nông sản.

* Khẩn trương làm đất, xuống giống đúng lịch thời vụ

Những ngày cuối tháng 5, trên các cánh đồng của các địa phương tỉnh Quảng Trị, không khí lao động sản xuất vụ Hè Thu diễn ra khẩn trương. Ngay sau khi thu hoạch lúa Đông Xuân, bà con nông dân đã huy động máy cày, máy làm đất xuống đồng cày ải, phơi đất, chuẩn bị gieo cấy. Tiếng động cơ máy nông nghiệp vang lên liên tục từ sáng sớm đến chiều tối, tạo nên không khí hối hả trên khắp các vùng sản xuất.

Ghi nhận trên cánh đồng lúa xã Nam Trạch (Quảng Trị), việc đẩy mạnh cơ giới hóa trong khâu làm đất đã giúp người dân rút ngắn đáng kể thời gian chuẩn bị đồng ruộng, giảm chi phí nhân công và bảo đảm xuống giống theo đúng khung lịch thời vụ. Đây được xem là yếu tố quan trọng nhằm hạn chế những rủi ro do thời tiết bất lợi thường xảy ra vào cuối vụ Hè Thu.

Ông Đoàn Ngọc Nhân, Phó Chủ tịch UBND xã Nam Trạch cho biết, dự báo vụ Hè Thu năm nay tiếp tục đối mặt với nhiều khó khăn do ảnh hưởng của biến đổi khí hậu. Nắng nóng kéo dài, hạn hán cục bộ, mưa lớn cực đoan cùng nguy cơ sâu bệnh phát sinh có thể ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất cây trồng.

Trước tình hình đó, xã Nam Trạch đã chủ động xây dựng kế hoạch sản xuất phù hợp với điều kiện thực tế; ban hành cơ cấu giống cây trồng và lịch thời vụ cụ thể, đồng thời chỉ đạo các đơn vị chuyên môn hướng dẫn nông dân triển khai đồng bộ các giải pháp kỹ thuật ngay từ đầu vụ. Công tác rà soát nguồn nước, kiểm tra hệ thống thủy lợi, xây dựng phương án điều tiết nước phục vụ sản xuất cũng được triển khai sớm nhằm chủ động ứng phó với nguy cơ hạn hán.

Cùng với việc khẩn trương làm đất sau thu hoạch, chính quyền xã Nam Trạch còn tập trung tuyên truyền, hướng dẫn người dân sử dụng các giống lúa ngắn ngày, có khả năng chống chịu sâu bệnh và khô hạn tốt; thực hiện các biện pháp tiết kiệm nước trong sản xuất nhằm giảm thiểu rủi ro trước những diễn biến khó lường của thời tiết.

Tại xã Trường Ninh, một trong những vùng sản xuất lúa trọng điểm của tỉnh Quảng Trị, công tác chuẩn bị cho vụ Hè Thu cũng được triển khai đồng bộ. Ông Trần Ngọc Khánh, Phó Chủ tịch UBND xã Trường Ninh cho biết, UBND xã đã chỉ đạo Phòng Kinh tế xây dựng kế hoạch sản xuất phù hợp với điều kiện thực tế địa phương; tổ chức cày ải, vệ sinh đồng ruộng và phát động các đợt ra quân diệt chuột ngay từ đầu vụ. Bên cạnh đó, đưa vào sản xuất các giống mới có năng suất cao, chất lượng tốt, khả năng chống chịu sâu bệnh và khô hạn, góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất trong điều kiện thời tiết ngày càng cực đoan.

Không chỉ chính quyền địa phương, các hợp tác xã nông nghiệp cũng tích cực huy động nguồn lực để bảo đảm tiến độ sản xuất. Ông Nguyễn Duy Viên, Chủ tịch Hội đồng quản trị Hợp tác xã Sản xuất kinh doanh dịch vụ nông nghiệp Thống Nhất (xã Trường Ninh) cho biết, vụ Hè Thu năm nay gặp nhiều khó khăn khi chi phí đầu vào tăng hơn 20%, trong khi giá nông sản giảm trên 20% so với vụ Đông Xuân.

“Tâm lý nhiều nông dân lo ngại sản xuất không có lãi. Tuy nhiên, nhờ chính sách hỗ trợ liên kết sản xuất của ngành nông nghiệp, chúng tôi đã tích cực vận động bà con tiếp tục sản xuất hết diện tích theo kế hoạch. Đến nay, toàn bộ diện tích khoảng 250 ha của đơn vị đã cơ bản hoàn thành khâu làm đất và dự kiến gieo cấy xong trong thời gian tới”, ông Nguyễn Duy Viên chia sẻ.

Ông Bùi Phước Trang, Chi cục trưởng Chi cục Bảo vệ thực vật tỉnh Quảng Trị cho biết, kế hoạch sản xuất vụ Hè Thu năm nay của tỉnh là 39.400 ha lúa; đến nay các địa phương đã gieo cấy được khoảng 32.000 ha.

Theo ông Bùi Phước Trang, nhiệm vụ trọng tâm hiện nay là vệ sinh đồng ruộng và chuẩn bị đất kỹ lưỡng. Sau khi thu hoạch lúa Đông Xuân, nông dân cần khẩn trương cày ải, phơi ruộng hoặc xử lý bằng vôi và các chế phẩm sinh học nhằm đẩy nhanh quá trình phân hủy gốc rạ, cải tạo đất và hạn chế nguồn sâu bệnh tồn lưu.

“Việc làm đất sớm không chỉ giúp cải tạo độ chua của đất, tạo điều kiện thuận lợi cho cây lúa phát triển mà còn góp phần hạn chế sự phát sinh của nhiều đối tượng dịch hại nguy hiểm như: rầy lưng trắng, nhện gié, bệnh lùn sọc đen hay vàng lá nghẹt rễ”, ông Trang nhấn mạnh.

Song song với đó, ngành nông nghiệp Quảng Trị yêu cầu các địa phương bảo đảm đầy đủ nguồn giống, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật; tổ chức đồng loạt các đợt ra quân làm thủy lợi, diệt chuột, phòng trừ ốc bươu vàng, nạo vét kênh mương và khơi thông dòng chảy nhằm chủ động nguồn nước phục vụ sản xuất vụ Hè Thu 2026.

* Chú trọng liên kết sản xuất, nâng cao giá trị hạt lúa

Bên cạnh việc bảo đảm tiến độ gieo cấy, một trong những điểm nhấn của sản xuất vụ Hè Thu năm nay tại Quảng Trị là việc mở rộng các mô hình liên kết sản xuất giữa nông dân, Hợp tác xã và doanh nghiệp.

Theo ông Nguyễn Duy Viên, Chủ tịch Hội đồng quản trị Hợp tác xã Sản xuất kinh doanh dịch vụ nông nghiệp Thống Nhất (xã Trường Ninh), những năm trước hoạt động liên kết, bao tiêu sản phẩm chủ yếu được triển khai trong vụ Đông Xuân. Tuy nhiên, những năm gần đây, nhiều doanh nghiệp đã mở rộng liên kết sang cả vụ Hè Thu, tạo thêm động lực để người dân yên tâm đầu tư sản xuất.

Ông Nguyễn Duy Viên cho biết thêm, vụ Hè Thu thường thu hoạch vào thời điểm mưa bão nên việc phơi sấy lúa gặp nhiều khó khăn. Khi tham gia liên kết, doanh nghiệp sẽ thu mua lúa tươi ngay tại ruộng, giúp người dân giảm chi phí sau thu hoạch và hạn chế rủi ro do thời tiết.

“Doanh nghiệp thu mua lúa tươi với giá ổn định, thường cao hơn giá thị trường tại thời điểm thu hoạch. Đây là yếu tố rất quan trọng giúp bà con yên tâm sản xuất”, ông Nguyễn Duy Viên nói.

Tại xã Trường Ninh, diện tích sản xuất theo mô hình liên kết hiện đạt khoảng 400 ha trong vụ Hè Thu. Theo ông Trần Ngọc Khánh, việc liên kết với doanh nghiệp không chỉ tạo đầu ra ổn định mà còn giúp người dân tiếp cận nguồn vốn, các tiến bộ khoa học kỹ thuật và quy trình sản xuất hiện đại.

Nhờ hiệu quả mang lại, xã Trường Ninh đặt mục tiêu sản xuất khoảng 1.600 ha lúa vụ Hè Thu trong năm 2026. Trong thời gian tới, xã tiếp tục mở rộng liên kết với các doanh nghiệp, phấn đấu đến năm 2030 có trên 50% diện tích lúa của địa phương được sản xuất theo hình thức liên kết, tương đương khoảng 1.200 ha.

Ông Nguyễn Xuân Kỳ, Giám đốc Công ty TNHH Giống cây trồng Quảng Bình cho biết, đơn vị đang triển khai nhiều chương trình liên kết sản xuất với nông dân trên địa bàn. Trong các vụ Hè Thu cũng như Đông Xuân, đơn vị đã thực hiện bao tiêu sản phẩm, đầu tư phân bón và hỗ trợ kỹ thuật sản xuất. Nhờ vậy, người dân yên tâm đầu tư sản xuất và mạnh dạn mở rộng diện tích.

Ông Bùi Phước Trang, Chi cục trưởng Chi cục Bảo vệ thực vật tỉnh Quảng Trị khẳng định, liên kết sản xuất đang trở thành hướng đi hiệu quả trong bối cảnh sản xuất nông nghiệp ngày càng chịu nhiều tác động từ biến đổi khí hậu và thị trường. Khi tham gia liên kết, người dân được tiếp cận đồng bộ các tiến bộ khoa học kỹ thuật, từ cơ giới hóa khâu làm đất, chăm sóc đến thu hoạch bằng máy gặt đập liên hợp.

Đặc biệt, sau thu hoạch, doanh nghiệp tham gia sấy, bảo quản và tiêu thụ sản phẩm giúp giảm thất thoát, nâng cao chất lượng hạt lúa và gia tăng giá trị trên một đơn vị diện tích. Đây cũng là giải pháp quan trọng để nâng cao sức cạnh tranh của nông sản địa phương trong bối cảnh thị trường ngày càng đòi hỏi cao về chất lượng và truy xuất nguồn gốc.

Trong điều kiện sản xuất vụ Hè Thu luôn tiềm ẩn nhiều rủi ro do thời tiết bất lợi, việc chủ động các giải pháp kỹ thuật kết hợp với mở rộng liên kết sản xuất đang tạo nền tảng vững chắc để ngành nông nghiệp Quảng Trị nâng cao hiệu quả sản xuất. Sự đồng hành của chính quyền địa phương, ngành chuyên môn, doanh nghiệp và người dân không chỉ giúp bảo đảm tiến độ vụ mùa mà còn mở ra hướng phát triển nông nghiệp bền vững, thích ứng với biến đổi khí hậu và nâng cao thu nhập cho nông dân.