Chủ động ứng phó với tội phạm lừa đảo trên không gian mạng

Tội phạm lợi dụng không gian mạng đe dọa an ninh quốc gia, tác động trực tiếp đến đời sống nhân dân. Ảnh minh họa: TTXVN phát

Ngày 29/12, tại Học viện Cảnh sát nhân dân, Bộ Công an phối hợp với Văn phòng Chính phủ, Ngân hàng nhà nước Việt Nam, Bộ Khoa học và Công nghệ tổ chức Hội thảo khoa học cấp Quốc gia với chủ đề: “Phòng, chống tội phạm tội phạm lừa đảo chiếm đoạt tài sản trên không gian mạng”.

Thượng tướng Trần Quốc Tỏ, Thứ trưởng Bộ Công an chủ trì Hội thảo. Đề dẫn hội thảo, Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam Phạm Tiến Dũng cho biết, không gian mạng đã trở thành môi trường quan trọng thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, đổi mới phương thức quản lý nhà nước, sản xuất, kinh doanh và đời sống xã hội. Tuy nhiên, cùng với những lợi ích to lớn đó, tình hình tội phạm trên không gian mạng, đặc biệt là tội phạm lừa đảo chiếm đoạt tài sản, đang diễn biến ngày càng phức tạp, tinh vi, có yếu tố xuyên quốc gia, gây thiệt hại nghiêm trọng về kinh tế, xâm phạm quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân, tác động tiêu cực đến trật tự, an toàn xã hội và niềm tin của Nhân dân.

Theo thống kê của Bộ Công an, từ năm 2022 đến năm 2025 trên phạm vi toàn quốc xảy ra khoảng 17.200 vụ lừa đảo chiếm đoạt tài sản trên không gian mạng với hàng trăm nghìn nạn nhân. Các đối tượng sử dụng lên tới 21 phương thức, thủ đoạn phổ biến với 04 nhóm hành vi chính (nhóm hành vi mạo danh, nhóm hành vi lừa đảo tình cảm, nhóm hành vi kêu gọi đầu tư và nhóm hành vi phát tán mã độc).

Trước những diễn biến phức tạp của tội phạm lừa đảo chiếm đoạt tài sản trên không gian mạng, Chính phủ Việt Nam đã quyết liệt triển khai các giải pháp mang tính đồng bộ, chiến lược; ban hành nhiều văn bản chỉ đạo có tính định hướng đấu tranh với tội phạm này, như: Chỉ thị số 21/CT-TTg về tăng cường phòng ngừa, xử lý tội phạm lừa đảo chiếm đoạt tài sản; Công điện số 139, Công điện 29/CĐ-TTg về đẩy mạnh phòng ngừa, xử lý hoạt động sử dụng công nghệ cao trên không gian mạng để lừa đảo chiếm đoạt tài sản. Các Bộ, Ban, ngành chủ động triển khai đồng bộ, mạnh mẽ, quyết liệt các kế hoạch, chương trình mục tiêu quốc gia phòng, chống tội phạm có liên quan đến công nghệ cao, trên không gian mạng.

Vừa qua, Chính phủ Việt Nam đã đăng cai tổ chức thành công Lễ mở ký “Công ước Liên hợp quốc về chống tội phạm mạng” đánh dấu một sự kiện lịch sử trong đấu tranh phòng, chống tội phạm trên không gian mạng của quốc gia trên thế giới, trong đó có Việt Nam; tạo hành lang pháp lý đặc biệt quan trọng cho lực lượng thực thi pháp luật các quốc gia đấu tranh quyết liệt hơn nữa với tội phạm lừa đảo chiếm đoạt tài sản trên không gian mạng trong thời gian tới. 

Với sự chung tay, phối hợp, cùng hành động của các Bộ, ban, ngành, hoạt động đấu tranh với tội phạm lừa đảo chiếm đoạt tài sản trên không gian mạng đã đạt được những kết quả đáng ghi nhận. Tuy nhiên, trong thực tiễn, công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm lừa đảo chiếm đoạt tài sản trên không gian mạng tại Việt Nam thời gian qua tồn tại những khó khăn, hạn chế nhất định. 

Trung tướng Trần Minh Hưởng, Giám đốc Học viện Cảnh sát nhân dân cho biết, các tham luận tại hội thảo tập trung làm rõ các nội dung trọng tâm: Thực trạng tội phạm lừa đảo chiếm đoạt tài sản trên không gian mạng, nhận diện phương thức, thủ đoạn mới, những xu hướng tội phạm nổi lên trong nước và quốc tế; Phân tích các hạn chế trong hành lang pháp lý, khó khăn trong hợp tác liên ngành, truy vết dòng tiền, thu hồi tài sản và xử lý tội phạm xuyên biên giới. 

Đồng thời các đại biểu tham luận về các giải pháp tăng cường năng lực phòng, chống tội phạm, bao gồm ứng dụng trí tuệ nhân tạo, phân tích dữ liệu lớn, công nghệ xác thực sinh trắc, cơ chế cảnh báo sớm và mô hình trung tâm phản ứng nhanh đối với lừa đảo trực tuyến; Kinh nghiệm quốc tế về hợp tác điều tra, chia sẻ dữ liệu, tương trợ tư pháp và mô hình phòng, chống lừa đảo tại các quốc gia phát triển. 

Kết luận Hội thảo, Thứ trưởng Bộ Công an Trần Quốc Tỏ cho biết, hội thảo đã nhận được hơn 100 báo cáo khoa học của các tập thể, cá nhân trong và ngoài lực lượng Công an, trong đó có nhiều báo cáo trình bày trực tiếp tại hội thảo. Các báo cáo được chuẩn bị công phu, nghiêm túc, có chất lượng cao và đã đánh giá đầy đủ, toàn diện về lý luận, thực tiễn, cung cấp nhiều luận cứ khoa học về vai trò nòng cốt của lực lượng Công an nhân dân và sự tham gia phối hợp của cơ quan chức năng có liên quan trong công tác phòng, chống tội phạm lừa đảo chiếm đoạt tài sản trên không gian mạng. 

Kết quả hội thảo sẽ cung cấp hệ thống luận cứ khoa học và thực tiễn quan trọng, góp phần hoàn thiện chính sách, pháp luật; củng cố năng lực lực lượng chức năng; nâng cao hiệu quả phối hợp liên ngành và đẩy mạnh công tác truyền thông, giáo dục phòng ngừa trong cộng đồng. Đây là bước đi quan trọng để Việt Nam chủ động ứng phó với tội phạm lừa đảo trên không gian mạng trong bối cảnh phát triển mạnh mẽ của chuyển đổi số quốc gia theo tinh thần Quyết định số 749/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt “Chương trình Chuyển đổi số quốc gia đến năm 2025, định hướng đến năm 2030”.