Công nghệ số giúp EVNNPC kéo giảm tổn thất điện năng

Dù quản lý lưới điện trên địa bàn rộng với nhiều khu vực miền núi, vùng sâu, vùng xa, Tổng công ty Điện lực miền Bắc (EVNNPC) vẫn duy trì đà giảm tổn thất điện năng liên tục trong những năm qua. Kết quả này phản ánh hiệu quả của việc đẩy mạnh chuyển đổi số, hiện đại hóa hệ thống đo đếm và ứng dụng các công nghệ giám sát vận hành tiên tiến.

*Tổn thất điện năng của EVNNPC xuống mức thấp nhất từ trước đến nay

Giảm tổn thất điện năng là một trong những nhiệm vụ trọng tâm của các đơn vị trong EVN nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh, tiết kiệm chi phí, sử dụng hiệu quả nguồn tài nguyên năng lượng, đồng thời góp phần bảo vệ môi trường. Nhiệm vụ này cũng được Thủ tướng Chính phủ nhấn mạnh tại Chỉ thị số 10/CT-TTg ngày 30/3/2026 về tăng cường thực thi tiết kiệm điện và phát triển điện mặt trời mái nhà.

Trong những năm gần đây, EVNNPC đã đạt nhiều kết quả tích cực trong công tác giảm tổn thất điện năng. Sau 5 năm, tỷ lệ tổn thất điện năng của Tổng công ty giảm từ 4,54% năm 2021 xuống còn 3,54% năm 2025 - mức thấp nhất từ trước đến nay. Như vậy, giai đoạn 5 năm qua, tỷ lệ tổn thất điện năng của EVNNPC đã giảm 1 điểm phần trăm, tiếp tục duy trì xu hướng giảm bền vững.

Ảnh: EVNNPC

Để đạt được kết quả đó, Tổng công ty đã phải vượt qua nhiều khó khăn do đặc thù địa bàn quản lý.

Ông Vũ Anh Phương - Phó Tổng giám đốc EVNNPC cho biết, Tổng công ty quản lý lưới điện trên địa bàn 17 tỉnh, thành phố miền Bắc (trừ Hà Nội), trong đó có nhiều khu vực miền núi, vùng sâu, vùng xa với địa hình phức tạp, phụ tải phân tán và bán kính cấp điện lớn. Đây là một trong những đặc thù ảnh hưởng trực tiếp đến công tác giảm tổn thất điện năng của Tổng công ty.

Tại các khu vực miền núi, đường dây trung áp và hạ áp thường có chiều dài lớn, phụ tải phân bố không tập trung, suất phụ tải thấp, dẫn đến tổn thất kỹ thuật cao hơn so với khu vực đô thị, đồng bằng hoặc các khu công nghiệp. Bên cạnh đó, điều kiện địa hình phức tạp cũng làm gia tăng khó khăn trong công tác quản lý vận hành, kiểm tra hiện trường, xử lý khiếm khuyết và đầu tư cải tạo lưới điện.

EVNNPC cung ứng điện tại nhiều khu vực miền núi, vùng sâu, vùng xa. Ảnh: EVNNPC

Bên cạnh đó, EVNNPC còn phải đối mặt với yêu cầu bảo đảm cung ứng điện ngày càng cao trong khi phụ tải tiếp tục tăng trưởng mạnh, đặc biệt vào mùa nắng nóng. Nhiều đường dây, máy biến áp phải vận hành ở mức tải cao, thậm chí quá tải trong các thời điểm cao điểm. Điều này đòi hỏi công tác quản lý tổn thất điện năng phải được thực hiện thường xuyên, liên tục và ngày càng hiệu quả hơn.

*Ứng dụng công nghệ số, quản lý chủ động

Việc nhận diện rõ các thách thức đã giúp EVNNPC xây dựng các giải pháp phù hợp nhằm thực hiện hiệu quả mục tiêu giảm tổn thất điện năng; trong đó, nâng cao chất lượng quản lý vận hành lưới điện gắn với ứng dụng công nghệ số được xác định là một trong những giải pháp trọng tâm.

Theo ông Vũ Anh Phương, trong lộ trình xây dựng lưới điện thông minh và thúc đẩy chuyển đổi số, EVNNPC đã triển khai nhiều giải pháp công nghệ nhằm nâng cao hiệu quả quản lý vận hành, giảm tổn thất điện năng. Nổi bật là hệ thống công tơ điện tử đo xa kết hợp nền tảng quản lý dữ liệu đo đếm.

Giải pháp này giúp tự động thu thập dữ liệu sử dụng điện với độ chính xác cao, giảm đáng kể các thao tác thủ công, đồng thời hỗ trợ giám sát sản lượng điện năng gần như theo thời gian thực. Thông qua hệ thống, các đơn vị có thể nhanh chóng phát hiện các bất thường về sản lượng, phụ tải, mất kết nối đo xa hoặc sai lệch dữ liệu đo đếm để kịp thời xử lý, qua đó góp phần kiểm soát và giảm tổn thất điện năng.

Bên cạnh đó, EVNNPC đang khai thác hiệu quả các hệ thống quản lý kỹ thuật và cơ sở dữ liệu vận hành lưới điện, cho phép theo dõi tổn thất điện năng đến từng đường dây, trạm biến áp và khu vực quản lý. Việc phân tích dữ liệu trên nền tảng số giúp các đơn vị nhận diện chính xác nguyên nhân gây tổn thất, từ đó đưa ra các giải pháp kỹ thuật và quản lý phù hợp, nâng cao hiệu quả điều hành và vận hành hệ thống điện.

Nhân viên EVNNPC sử dụng các thiết bị công nghệ hiện đại để kiểm tra vận hành lưới điện. Ảnh: EVNNPC

Ngoài ra, các thiết bị công nghệ hiện đại như camera nhiệt, thiết bị đo phóng điện cục bộ, thiết bị giám sát tình trạng vận hành cũng đang được ứng dụng rộng rãi, giúp phát hiện sớm các khiếm khuyết trên lưới điện như điểm tiếp xúc phát nhiệt, mất cân bằng pha hoặc quá tải cục bộ. Nhờ đó, nhiều nguy cơ gây tổn thất điện năng được xử lý ngay từ sớm, góp phần nâng cao độ tin cậy cung cấp điện.

Nhờ đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số và các giải pháp giám sát hiện đại, công tác quản lý tổn thất điện năng tại EVNNPC đã chuyển từ phương thức truyền thống sang quản lý chủ động, chính xác và hiệu quả hơn. Đây cũng là nền tảng quan trọng để Tổng công ty tiếp tục phát triển lưới điện thông minh, nâng cao chất lượng cung cấp điện và hiệu quả vận hành hệ thống.

Cùng đó, EVNNPC tiếp tục tăng cường kiểm tra, giám sát, đôn đốc các đơn vị triển khai đồng bộ các giải pháp kỹ thuật và quản lý nhằm nâng cao hiệu quả vận hành hệ thống điện, bảo đảm cung ứng điện an toàn, ổn định cho khách hàng.

Để tiếp tục thực hiện hiệu quả mục tiêu giảm tổn thất điện năng theo Chỉ thị số 10 của Thủ tướng Chính phủ, bên cạnh những nỗ lực của cán bộ công nhân viên Tổng công ty, EVNNPC kiến nghị các cấp có thẩm quyền tiếp tục quan tâm bố trí nguồn lực, hoàn thiện cơ chế, chính sách nhằm hỗ trợ đầu tư, cải tạo và nâng cấp lưới điện, đặc biệt tại các khu vực miền núi, vùng sâu, vùng xa và các địa bàn có tốc độ tăng trưởng phụ tải cao. Đây là điều kiện quan trọng để nâng cao năng lực vận hành hệ thống điện, giảm tổn thất điện năng và nâng cao chất lượng cung cấp điện.

Tổng công ty cũng mong muốn các địa phương tiếp tục phối hợp trong công tác giải phóng mặt bằng, bảo vệ hành lang an toàn lưới điện; đồng thời phối hợp tăng cường tuyên truyền sử dụng điện tiết kiệm, hiệu quả.

Theo ông Vũ Anh Phương - Phó Tổng giám đốc EVNNPC, với sự quan tâm, hỗ trợ của các bộ, ngành, địa phương cùng việc triển khai đồng bộ các giải pháp kỹ thuật và quản lý, EVNNPC sẽ tiếp tục kiểm soát tốt tỷ lệ tổn thất điện năng, nâng cao hiệu quả vận hành hệ thống điện và bảo đảm cung ứng điện an toàn, ổn định phục vụ phát triển kinh tế - xã hội khu vực miền Bắc.