Đà Nẵng đón “vận hội” trở thành hình mẫu phát triển quốc gia

Cần tư duy đột phá cải cách

Quốc hội vừa thông qua Nghị quyết cho phép thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù như thành lập Khu thương mại tự do Đà Nẵng. Đây là một nghị quyết quan trọng, mang tầm quốc gia, có giá trị đặc biệt trong việc thúc đẩy Đà Nẵng phát triển.

Khu Thương mại tự do không còn mới với thế giới. Các nước đã thiết lập, vận hành trong nhiều thập kỷ qua và “gặt hái” vô số thành tựu phát triển kinh tế, du lịch, là động lực cho nhiều vùng đất đổi thay ngoạn mục. Thậm chí, các khu thương mại tự do trên thế giới đã phát triển sáng tạo với nhiều cơ chế cao hơn cả “Đặc khu”.

Ví dụ, tại đảo Hải Nam, vượt qua cả những chính sách dành cho Đặc khu Hải Nam đã áp dụng lâu nay, toàn bộ đảo phía Nam Trung Quốc – tỉnh Hải Nam – rộng gần 34.000 km2 với hơn 9 triệu dân - đã trở thành Khu Thương mại Tự do khổng lồ.

Với việc được Quốc hội cho phép thực hiện thí điểm, khu Thương mại Tự do của Việt Nam cần phải có những đột phát để không trở thành những sản phẩm “lỗi thời, lạc hậu”. 

PGS.TS Trần Đình Thiên

Theo PGS. TS Trần Đình Thiên, Việt Nam cần có tư duy đột phá cải cách để có cách tiếp cận mạnh dạn với khái niệm Khu thương mại tự do “sáng tạo” sao cho không lạc hậu với thời cuộc. Thứ hai, vì bản chất “cốt lõi” nhất của Khu thương mại tự do là “tự do”, nên cần những chính sách thực sự khác biệt, “cởi trói” về thể chế, ít bị giới hạn về quy mô, về diện tích, bởi các hàng rào. Khu thương mại tự do Đà Nẵng cũng cần hội tụ đủ các nguồn lực, lợi thế để phát triển ở một đẳng cấp phát triển cao. Thứ ba là cho phép phát huy những lợi thế riêng của Đà Nẵng.

Đà Nẵng cần thiết xây dựng Khu Thương mại tự do thế hệ mới, là một tổ hợp hiện đại gồm cảng biển – sân bay – trung tâm công nghiệp công nghệ cao - logistics, phát triển song song đô thị - du lịch đẳng cấp cao. Điều này sẽ tạo sức hấp dẫn “cộng hưởng” to lớn cho Đà Nẵng.

Khu Thương mại Tự do hiện đại không nên chỉ có – hay chủ yếu có chức năng “Phi Thuế quan” như trước đây.

Là đô thị du lịch nổi tiếng trên thế giới, là điểm đến đáng đến và đáng sống, Đà Nẵng tiếp tục trở thành trung tâm hút các nhà đầu tư nước ngoài đến đầu tư phát triển thương mại tự do. Hẳn nhiên, đây sẽ là đòn bẩy để Đà Nẵng kích phát mạnh mẽ du lịch quốc tế.

Cùng với đó, thành phố bên sông Hàn cũng định hướng Đô thị Thông minh có chức năng Trung tâm R&D (nghiên cứu - phát triển) - đổi mới sáng tạo, thiết kế và sản xuất chip bán dẫn tiên tiến. Đây là yếu tố cần để hút chuyên gia, trí thức cao cấp về làm việc và sinh sống.

Tuy nhiên, vì là nơi thí điểm Khu Thương mại Tự do đầu tiên, Đà Nẵng sẽ phải “đảm nhận” những thách thức vượt trước, thử nghiệm những đổi mới chưa có tiền lệ. Những nhiệm vụ này, nếu thành công, sẽ giúp Đà Nẵng bứt phá toàn diện về thương mại, đầu tư, du lịch, trở thành hình mẫu phát triển cho các địa phương, tạo sức bật tổng thể quốc gia.

Bên cạnh đó, chính quyền Đà Nẵng cần được trao một số quyền “vượt trội” nhất định, như cơ chế giải phóng mặt bằng, cho phép điều chỉnh quy hoạch phát triển các phân khu chức năng, có quyền quyết về ngân sách, biên chế, trong những giới hạn tự chủ đủ lớn, khác các địa phương khác. Đây là cạnh tranh quốc tế, xác lập hình mẫu phát triển quốc gia, không phải là chuyện “so bì” giữa các địa phương. Để không bỏ lỡ thời cơ, trở thành một hình mẫu quốc gia tạo động lực cho kinh tế cả nước, Đà Nẵng cần được trao quyền như vậy.

Đặc biệt, cần một Ban chỉ đạo thực hiện dự án Khu Thương mại Tự do Đà Nẵng, trong đó có nội dung quan trọng là thẩm quyền gắn với quyền chủ động thực hiện các quyết sách vận hành Khu Thương mại tự do, trách nhiệm của chính quyền Đà Nẵng trước Chính phủ về việc vận hành hiệu quả dự án này.

Thu hút nhà đầu tư lớn trong và ngoài nước

Việc có một hướng đi được định hình rõ ràng từ đầu là rất quan trọng. Cho đến nay, có thể nói Đà Nẵng là một thành phố du lịch phát triển bài bản bậc nhất Việt Nam. Nguyên nhân là ở chỗ từ đầu, Đà Nẵng đã mời gọi được doanh nghiệp vào đầu tư phát triển du lịch theo hướng khác biệt ở đẳng cấp cao.

Thành phố Đà Nẵng. Ảnh: Trần Lê Lâm – TTXVN

Điển hình là Khu nghỉ dưỡng InterContinental Danang Sun Peninsula Resort đại diện cho hạ tầng lưu trú. Điểm đặc sắc này lại được nối tiếp nhờ hàng loạt sản phẩm du lịch “tạo khác biệt” như Ba Na Hills, với Cầu Vàng gây ấn tượng đặc biệt mạnh trên toàn cầu. Pháo hoa thì nhiều nơi bắn, nhưng tại Đà Nẵng là lễ hội pháo hoa quốc tế khác thường, không chỉ diễn ra 1-2 đêm mà kéo dài cả tháng, mang tới cho Đà Nẵng sức hút du lịch mạnh mẽ.

Đà Nẵng cũng liên tục sáng tạo các sản phẩm du lịch mới. Đó là du lịch đêm, tiêu biểu là chợ đêm, nhiều show diễn mới hấp dẫn. Đặc biệt, bây giờ Đà Nẵng bắn pháo hoa hàng đêm, tiếp cận kinh tế đêm nhờ chọn được doanh nghiệp, nhà đầu tư chiến lược “khai thông – mở mạch” phát triển cho Đà Nẵng và định hình đẳng cấp du lịch Đà Nẵng.

Thực tế, Đà Nẵng đã định hình được chuẩn mực làm du lịch bài bản. Đó là tạo sự khác biệt, hướng tới đẳng cấp cao từ đầu, gắn với lợi thế có sẵn.

Trong tương lai, du lịch Đà Nẵng sẽ cộng hưởng thêm sức mạnh của Khu Thương mại Tự do, có thêm động lực phát triển mới và khác, để trở thành điểm đến có sức hấp dẫn vượt trội, cả về du lịch, thương mại, đầu tư. Với những chính sách đặc thù và cơ chế thuận lợi cho thương mại tự do, chắc chắn cánh cửa Đà Nẵng sẽ rộng mở để cả du khách, giới đầu tư, giới thượng lưu, trí thức đến làm việc, đầu tư và sinh sống.

Đà Nẵng có lợi thế du lịch, đặc biệt là con người trung thực. Giờ có thêm thể chế cởi mở, tự do hơn, nhất định sẽ tạo sự bùng nổ chưa từng thấy, sẽ mời được các doanh nghiệp tốt nhất, những người tài năng, giỏi nhất đến điểm đến quốc tế Việt Nam mang tên Đà Nẵng.

Trong bối cảnh cạnh tranh kinh tế toàn cầu, nhằm hút thêm nhà đầu tư lớn trong và ngoài nước, Đà Nẵng cần có tư duy khác biệt, đưa ra những chính sách khác biệt. Làm được điều này thì các nhà đầu tư lớn, chiến lược sẽ tiếp tục gắn bó và có thêm các nhà đầu tư lớn trong các lĩnh vực ưu đãi mới, bao gồm cả đầu tư vào Khu thương mại tự do “thế hệ mới”.

Đó sẽ là một khu thương mại tư do không bị giới hạn quá chật hẹp về không gian như trước, với những chức năng mới và trình độ hiện đại, một trung tâm logistics có cả công nghiệp, trung tâm thương mại, giao dịch quốc tế.

Giới đầu tư, kinh doanh vào Khu Thương mại Tự do Đà Nẵng có thể được cấp thị thực nhập cảnh ngay tại sân bay Quốc tế Đà Nẵng, với thời hạn visa có thể dài hơn 90 ngày như thường lệ, …

Đà Nẵng đang định hướng thu hút đầu tư vào lĩnh vực công nghệ cao. Theo đó, hình thái Khu Thương mại Tự do thế hệ mới hình thành, kéo những “tinh hoa” công nghệ cao của thế giới đến với Đà Nẵng, làm việc và sinh sống lâu dài.

Bởi vậy, Trung ương cần trao thêm quyền cho Đà Nẵng, cùng một số nguồn lực, để đáp ứng những yêu cầu phát triển mới, tránh để lỡ mất cơ hội, lãng phí nguồn lực. Cần sớm thiết lập một ban chỉ đạo thực thi Đề án xây dựng Khu thương mại tự do Đà Nẵng, để nền kinh tế sớm có một hình mẫu phát triển phù hợp xu thế thời đại.