Đảm bảo an toàn hồ đập và thoát lũ hồ Dầu Tiếng bảo vệ vùng hạ du

Ngày 31/10, Công ty TNHH MTV Khai thác Thủy lợi Miền Nam (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) phối hợp với Ủy ban nhân dân xã Dầu Tiếng (thành phố Hồ Chí Minh) và Đồn Công an hồ nước tổ chức kiểm tra, đánh giá thực tế hiện trạng tiêu thoát nước, khả năng tiêu lũ của kênh dẫn sau tràn xả lũ (tỉnh Tây Ninh) và sông Sài Gòn (xã Dầu Tiếng, Thành phố Hồ Chí Minh) nhằm xác định các điểm có nguy cơ ùn ứ hoặc sạt lở, từ đó đề xuất, triển khai biện pháp kỹ thuật, vận hành hợp lý nhằm bảo đảm an toàn hồ đập, an toàn dân cư và vùng sản xuất khu vực hạ du trong thời gian xả nước qua tràn hồ Dầu Tiếng đợt 6.

Ông Trần Quang Hùng, Tổng Giám đốc Công ty TNHH MTV Khai thác Thủy lợi Miền Nam cho biết, công tác điều tiết xả lũ tại hồ Dầu Tiếng luôn được triển khai nghiêm ngặt theo quy trình vận hành liên hồ chứa trên lưu vực sông Đồng Nai, bảo đảm ba mục tiêu trọng yếu: an toàn công trình, tích đủ nước phục vụ sản xuất và phòng – giảm lũ cho hạ du.

Bước vào mùa lũ năm 2025, mực nước hồ Dầu Tiếng ở cao trình 20,52 m, cao hơn giới hạn trên trong biểu đồ điều phối 0,74 m. Trên cơ sở dự báo, cảnh báo và nhận định tình hình thời tiết hạn mùa của Trung tâm dự báo khí tượng thủy văn Quốc gia, nhận định tình hình mùa lũ năm 2025 có nhiều diễn biến phức tạp, để chủ động có dung tích phòng lũ, Công ty đã quyết định xả hạ thấp mực nước hồ 3 đợt, với tổng lượng xả khoảng 500 triệu m3.

Đến thời điểm ngày 25/10/2025, mực nước hồ đạt cao trình 23,79m, thấp hơn cao trình tích nước mục tiêu của năm 2025 là 0,21m và thấp hơn cao trình mực nước trước lũ là 0,61m. Để chủ động có dung tích phòng lũ, ứng phó với tình hình mưa lũ trong thời gian còn lại của mùa lũ năm 2025, Công ty TNHH MTV Khai thác Thủy lợi Miền Nam căn cứ vào nhận định tình hình thời tiết đến hết năm 2025 và diễn biến triều dự báo ở hạ du sông Sài Gòn để Quyết định xả nước đợt 6 từ ngày 25/10 đến 1/11 với lưu lượng từ 36 -150 m3/s.

Hiện nay, do tình hình nguồn nước về hồ tiếp tục tăng, trong khi mực nước triều trên sông Sài Gòn đang xuống theo kỳ triều kém, tận dụng kỳ triều kém này, Công ty TNHH MTV Khai thác Thủy lợi Miền Nam quyết định điều chỉnh thời gian, lưu lượng xả tràn lần 1 đợt 6 năm 2025 từ ngày 29/10 đến 5/11 với lưu lượng xả linh hoạt từ 36 đến 200 mét khối trên giây.

Ông Hùng cho biết thêm, từ nay đến hết mùa mưa lũ 2025, Công ty tiếp tục theo dõi sát dự báo thời tiết, diễn biến mưa lũ và thủy triều, điều chỉnh linh hoạt chế độ vận hành, duy trì dòng chảy hợp lý, đảm bảo dung tích hồ phục vụ cho sản xuất năm 2026 và đảm bảo công tác an toàn công trình, phòng giảm lũ cho hạ du.

Trong bối cảnh thời tiết diễn biến phức tạp, đơn vị đã tăng cường công tác quan trắc, giám sát an toàn hồ đập, phối hợp Trung tâm Chính sách và Kỹ thuật Thủy lợi đánh giá hiện trạng công trình, duy tu, bảo trì, mua sắm vật tư phòng chống thiên tai; đồng thời kiện toàn lực lượng xung kích, trực ban tại các vị trí xung yếu để chủ động ứng phó trong mọi tình huống.

Qua kiểm tra thực tế, mực nước vùng hạ du vẫn trong giới hạn an toàn. Tuy nhiên, một số khu vực ven sông, đặc biệt là trong phạm vi hành lang sông, suối nơi người dân xây dựng nhà ở, công trình kiên cố đã bị thu hẹp dòng chảy, gây ngập cục bộ khi có mưa lớn kéo dài. Công ty đã khuyến cáo người dân và chính quyền địa phương tăng cường kiểm tra, xử lý tình trạng lấn chiếm, xây dựng trái phép trong hành lang bảo vệ sông, suối, nhằm bảo đảm an toàn cho cộng đồng mùa mưa lũ.

Kết quả khảo sát cũng cho thấy, hệ thống đê bao và cống ngăn triều khu vực ấp Núi Đất (xã Dầu Tiếng, Thành phố Hồ Chí Minh) vẫn phát huy tác dụng khi hồ xả ở mức 200 m3/s. Tuy nhiên, nếu lưu lượng xả tăng lên 300–400 m3/s, thì hệ thống đê bao và các cống ngăn triều này sẽ không còn tác dụng. Đáng chú ý, tình trạng lấn chiếm lòng kênh, xây dựng công trình kiên cố dọc sông Cùng và kênh sau tràn đang gây thu hẹp dòng chảy, làm giảm khả năng tiêu thoát lũ tự nhiên, tiềm ẩn rủi ro ngập lụt, đe dọa đến tính mạng và tài sản của người dân.Từ thực tiễn kiểm tra và vận hành, Công ty Trách nhiệm hữu hạn Một thành viên Khai thác Thủy lợi Miền Nam kiến nghị Bộ Nông nghiệp và Môi trường và các địa phương sớm rà soát, cập nhật quy hoạch hành lang thoát lũ sông Sài Gòn đồng bộ với quy hoạch đô thị, hạ tầng giao thông; đồng thời, tăng cường quản lý xây dựng ven sông, không để thu hẹp không gian thoát lũ tự nhiên.

Về lâu dài, cần xây dựng chiến lược tổng thể bảo đảm an toàn hồ Dầu Tiếng và an ninh nguồn nước cho vùng hạ du, gắn với ứng dụng công nghệ số, hệ thống cảnh báo sớm và quản lý thông minh các hồ chứa lớn nhằm chủ động thích ứng với biến đổi khí hậu, mưa lũ cực đoan và bảo vệ bền vững cho cả vùng hạ du của Tây Ninh và Thành phố Hồ Chí Minh.

Thời gian qua, Công ty Khai thác Thủy lợi Miền Nam luôn duy trì cơ chế thông báo, cảnh báo vận hành xả lũ chặt chẽ với các địa phương, thông qua hệ thống văn bản, đường dây nóng và nhóm Zalo kết nối trực tiếp với Ban chỉ huy Phòng chống thiên tai tỉnh Tây Ninh, Thành phố Hồ Chí Minh và người dân ở vùng hạ du. Nhờ đó, công tác điều tiết lũ trong nhiều năm qua đã hạn chế đáng kể thiệt hại về người và tài sản, góp phần giữ vững ổn định sản xuất và đời sống nhân dân.Hồ Dầu Tiếng nằm ở thượng nguồn sông Sài Gòn, thuộc phạm vi 3 tỉnh: Tây Ninh, Thành phố Hồ Chí Minh và Đồng Nai, là công trình thủy lợi đặc biệt quan trọng, liên quan đến an ninh quốc gia; hồ được thiết kế để phục vụ quản lý khai thác đa mục tiêu, dung tích thiết kế chứa 1,58 tỷ m3 nước, ứng với cao trình mực nước dâng bình thường +24,40 m, cao trình mực nước chết +17,00 m, với diện tích mặt nước hồ là 270 km2; có đập chính dài 1,1 km, đập phụ dài 27 km và hệ thống kênh mương phục vụ tưới, tiêu là công trình cấp I, cấp II với tổng chiều dài khoảng 150 km.