Đảng Hy vọng mới tại Nhật Bản có mang lại sự khác biệt?

Nền tảng mà Đảng Hy Vọng đưa ra có phần trùng lặp với chính sách mà Thủ tướng Shinzo Abe đang thực hiện. Ảnh: AFP/TTXVN

Thống đốc Tokyo Yuriko Koike ngày 27/9 vừa qua đã thành lập đảng mới có tên Kibo no To (đảng Hy vọng).

Trong vòng 24 giờ sau khi tuyên bố thành lập đảng mới, những tranh cãi bắt đầu nổ ra xung quanh việc nhiều thành viên của Đảng Dân tiến (DP), chính đảng đối lập lớn nhất Nhật Bản, xin tham gia đảng mới của bà Koike.

Điều này đã khiến Đảng DP đứng trước nguy cơ giải thể dù đã nỗ lực lấy lại sự ủng hộ của người dân sau khi mất quyền lực hồi tháng 12/2012 bằng việc làm mới hình ảnh và thay đổi lãnh đạo.

Trong cuộc họp báo đánh dấu sự ra đời của đảng Hy vọng, bà Koike nhấn mạnh sự cần thiết phải "thiết lập lại" nền chính trị Nhật Bản. Bà Koike cũng khẳng định đảng Hy vọng sẽ là “đảng bảo thủ với tinh thần cải cách và khoan dung”.

Đảng Hy vọng hoạt động dựa trên 6 nguyên tắc nền tảng là: khát vọng trở thành một đảng bảo thủ và khoan dung nhằm ngăn chặn tình trạng chia rẽ đang lan rộng trong xã hội; hướng tới mức độ minh bạch cao nhất, tôn trọng "quyền được biết" của người dân, thoát khỏi nền chính trị theo lợi ích nhóm; bảo vệ quyền tự do và tài sản của người dân, tạo nền tảng cuộc sống với hy vọng và năng lượng; chính sách ngoại giao và an ninh thực dụng dựa trên chủ nghĩa hòa bình; sử dụng hiệu quả nhất nguồn thu thuế và phát triển bền vững các quỹ xã hội; thực hiện một xã hội mà sự đa dạng được tôn trọng.

Các nguyên tắc nền tảng của đảng Hy vọng cho thấy bà Koike đang muốn thu hút sự hỗ trợ từ hai nhóm cử tri. Nhóm đầu tiên là những người đã chán chính quyền liên minh đảng Dân chủ Tự do (LDP) và Công minh do Thủ tướng Shinzo Abe dẫn đầu, nhưng vẫn tiếp tục bỏ phiếu cho liên minh này khi không có các lựa chọn thay thế.

Nền tảng của Đảng Hy vọng đưa ra có một phần trùng lặp với chính sách mà chính phủ của ông Abe đang thực hiện.

Tuy nhiên, qua sự nhấn mạnh về tính "khoan dung" đã thể hiện sự chỉ trích về phương pháp chính trị mà ông Abe thường áp dụng đó là dùng số ghế áp đảo tại Quốc hội của LDP để thúc đẩy chương trình nghị sự và thông qua các luật.

Nhóm cử tri thứ hai mà bà Koike nhắm tới là những người tin rằng một đảng đối lập chiếm ưu thế cân bằng là cần thiết đối với chính trị Nhật Bản và những người này đang thất vọng lớn đối với DP đối lập của Nhật Bản.

Trong vài năm trở lại đây, DP đã đánh mất sự ủng hộ của nhóm cử tri này, do bị cho là không tồn tại khi các ý kiến phản biện thiếu trọng lượng. Dù việc hợp tác với đảng Cộng sản thời gian qua đã mang đến những tín hiệu tích cực nhưng đối với nhóm cử tri này, những nền tảng mà đảng của bà Koike đưa ra được cho là một giải pháp toàn diện để thay thế cho liên minh cầm quyền của LDP.

Việc bà Koike đứng ra thành lập đảng mới cũng đặt ra những thách thức. Thách thức lớn nhất là thời gian chuẩn bị cho cuộc bầu cử. Hiện tại, cuộc bầu cử ở Hạ viện dự kiến sẽ được công bố vào ngày 10/10 tới, thời điểm bỏ phiếu là ngày 22/10.

Do đó, đảng Hy vọng sẽ chỉ có khoảng 2 tuần để đưa ra chiến lược bầu cử, xác định các khu vực bầu cử mà ứng cử viên của họ sẽ chạy đua, lựa chọn được những ứng cử viên chính thức, đồng thời phải sắp xếp, ưu tiên các nguồn lực.

Đây là những yếu tố quan trọng trong cuộc bầu cử hạ viện sắp tới. Ngay cả những chính đảng đang có cơ cấu và hoạt động hành chính chắc chắn cũng gặp khó khăn. Do đó, điều này sẽ càng khó khăn hơn đối với đảng Hy vọng.

Cơ cấu và hoạt động hành chính của đảng Hy vọng hiện tại chưa hoạt động. Mặc dù đảng này đã thu hút được một số chính trị gia cao cấp như cựu Bộ trưởng Bộ Môi trường Goshi Hosono; cựu Thứ trưởng Bộ Quốc phòng Akihisa Nagashima; cựu cố vấn đặc biệt cho Thủ tướng về vấn đề bắt cóc con tin Kyoko Nakayama; và cựu Thống đốc tỉnh Kanagawa Shigefumi Matsuzawa, cùng với những chính trị gia khác, song chưa có mối quan hệ phân cấp nào được thiết lập giữa họ.

Mặc dù việc chưa phân cấp giữa các chính trị gia trên có thể giúp đảng Hy vọng khuyến khích những cuộc tranh luận cởi mở, mạnh mẽ trong nội bộ, nhưng đây cũng là yếu tố gây bất ổn - một bài học mà DP đang gặp phải.

Những chính trị gia từ bỏ DP để tham gia đảng Hy vọng hiểu rõ một điều rằng sự sụp đổ của DP do những thành viên chủ chốt không tôn trọng quyết định của lãnh đạo đảng này. Song chưa chắc chắn các thành viên cấp cao Đảng Hy vọng, dưới sự lãnh đạo của bà Koike, có thể tuân thủ kỷ luật và duy trì một mặt trận thống nhất về chính sách của đảng.

Bản thân bà Koike đang phải vất vả đảm nhận hai chức vụ là Thống đốc Tokyo và lãnh đạo đảng Hy vọng. Đến thời điểm hiện tại, bà Koike mới thực hiện được 1/3 nhiệm kỳ Thống đốc Tokyo.

Khi mọi chuyện chưa sáng tỏ, đã nổi lên những đồn đại, chỉ trích về việc bà Koike sẽ từ chức Thống đốc Tokyo để trở thành nghị sỹ Hạ viện. Để điều hành đảng mới, bà Koike sẽ phải giảm bớt các nhiệm vụ với tư cách là Thống đốc Tokyo, hoặc phải từ chức. Việc này sẽ làm giảm uy tín của bà, ảnh hưởng tiêu cực đến nhận thức của công chúng về đảng Hy vọng.

Có một điều chắc chắn là sự ra đời của đảng Hy vọng sẽ làm thay đổi đáng kể tương quan lực lượng trong cuộc bầu cử Hạ viện sắp tới. Cho dù đảng Hy vọng có thể thay đổi được chính trường Nhật Bản hay không, nó vẫn là một thử thách không nhỏ đối với ông Abe và liên minh cầm quyền./.