Đề xuất tăng phân cấp, đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý ngân sách

Chiều 29/7, tại Thành phố Hồ Chí Minh, Đoàn đại biểu Quốc hội Thành phố tổ chức hội nghị lấy ý kiến đối với dự thảo Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất) và dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung Điều 6 và Phụ lục IV về Danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện của Luật Đầu tư, nhằm chuẩn bị cho Kỳ họp không thường lệ thứ nhất, Quốc hội khóa XVI.

Tại hội nghị, các đại biểu cơ bản thống nhất với chủ trương hợp nhất Luật Ngân sách nhà nước và Luật Đầu tư công, đồng thời kiến nghị tiếp tục hoàn thiện các quy định theo hướng tăng phân cấp, đơn giản hóa thủ tục hành chính, tạo thuận lợi cho địa phương trong quá trình triển khai.

Đại diện Sở Công Thương Thành phố Hồ Chí Minh cho biết, qua quá trình thực hiện quyết toán ngân sách năm 2025 - năm đầu tiên áp dụng quy định mới - việc rút ngắn thời gian hoàn thành quyết toán so với Luật Ngân sách nhà nước năm 2015 đã phát sinh nhiều khó khăn. Thời hạn gửi báo cáo quyết toán cho Bộ Tài chính và Kiểm toán Nhà nước được rút ngắn 5 tháng, trong khi thời gian trình HĐND phê chuẩn quyết toán ngân sách địa phương giảm 6 tháng.

Việc này tạo áp lực lớn đối với các đơn vị sử dụng ngân sách và đơn vị dự toán cấp I trong công tác lập, xét duyệt báo cáo quyết toán, đồng thời làm gia tăng nguy cơ sai sót do thời gian thực hiện gấp. Thực tế, trong quyết toán ngân sách năm 2025, Sở Công Thương cùng một số sở, ngành không hoàn thành báo cáo trước thời hạn 31/3 theo quy định; nhiều báo cáo phải điều chỉnh nhiều lần do số liệu tiếp tục được rà soát, cập nhật.

Từ thực tiễn trên, Sở Công Thương Thành phố Hồ Chí Minh kiến nghị Bộ Tài chính nghiên cứu điều chỉnh Điều 94 của dự thảo Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất) theo hướng kéo dài thời hạn quyết toán ngân sách địa phương.

Theo đó, HĐND cấp xã xem xét, phê chuẩn báo cáo quyết toán ngân sách cấp mình trước ngày 1/6 năm sau; UBND cấp tỉnh tổng hợp, lập quyết toán ngân sách địa phương và gửi Bộ Tài chính, Kiểm toán Nhà nước trước ngày 1/8 năm sau; đồng thời trình HĐND cấp tỉnh phê chuẩn quyết toán ngân sách địa phương trước ngày 1/10 năm sau.

Bên cạnh đó, Sở cũng đề nghị Bộ Tài chính rà soát, điều chỉnh quy định về thời hạn và trình tự quyết toán ngân sách nhà nước tại Điều 95 của dự thảo để bảo đảm thống nhất với các mốc thời gian được đề xuất sửa đổi tại Điều 94.

Ở góc độ địa phương, bà Đinh Thị Thảo, đại biểu HĐND phường Thủ Đức cho biết, thực tiễn triển khai tại cơ sở cho thấy một khoản vốn đầu tư công từ nguồn ngân sách hiện phải đồng thời tuân thủ cả quy trình ngân sách và quy trình đầu tư công. Điều này dẫn đến tình trạng chồng chéo về hồ sơ, trình tự, thẩm quyền, kéo dài thời gian giải ngân và thanh quyết toán.

Theo bà Thảo, việc tích hợp kế hoạch đầu tư công hằng năm vào quy trình phân bổ dự toán chi ngân sách sẽ góp phần tháo gỡ triệt để các điểm nghẽn, giảm chi phí tuân thủ thủ tục hành chính cho chính quyền cơ sở và nâng cao hiệu quả sử dụng vốn đầu tư công.

Đại diện phường Thủ Đức cũng kiến nghị lựa chọn Phương án 1 tại điểm b, khoản 2, Điều 31 của dự thảo Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất), theo đó HĐND quyết định dự toán chi đầu tư phát triển, bao gồm danh mục và mức vốn bố trí cho từng dự án đầu tư công sử dụng vốn ngân sách địa phương. Việc tiếp tục duy trì quy định này sẽ bảo đảm sự thống nhất với Luật Đầu tư công hiện hành, đồng thời nâng cao tính minh bạch và tăng cường vai trò giám sát của HĐND đối với từng dự án đầu tư công.

Phát biểu tại hội nghị, ông Võ Hoàng Ngân, Phó Trưởng đoàn đại biểu Quốc hội Thành phố Hồ Chí Minh cho biết, qua quá trình rà soát, Chính phủ đã nhận diện nhiều bất cập trong quá trình thực hiện pháp luật về ngân sách thời gian qua. Vì vậy, dự thảo Luật được xây dựng theo hướng tích hợp các quy trình trước đây thành một quy trình thống nhất nhằm khắc phục các điểm nghẽn trong tổ chức thực hiện.

Theo Đoàn Đại biểu Quốc hội Thành phố, tinh thần xuyên suốt của dự thảo là đẩy mạnh phân cấp, phân quyền cho địa phương đi đôi với tăng cường kiểm tra, giám sát và bảo đảm nguồn lực thực hiện. Cùng với việc tăng phân cấp, dự thảo luật cần chú trọng ứng dụng công nghệ và chuyển đổi số để giảm thủ tục hành chính.

Theo ông Võ Hoàng Ngân, hiện nhiều quy trình còn rườm rà do dữ liệu giữa các cơ quan chưa được liên thông, đồng bộ, khiến cán bộ cơ sở phải sử dụng nhiều hệ thống, phần mềm khác nhau để xử lý cùng một công việc. Vì vậy, việc xây dựng cơ sở dữ liệu thống nhất, liên thông sẽ tạo điều kiện cắt giảm thủ tục, nâng cao hiệu quả quản lý ngân sách và phục vụ người dân, doanh nghiệp tốt hơn.