Doanh nghiệp niêm yết Việt bứt tốc chuẩn hóa quản trị

Sau gần 6 tháng bình chọn, vượt qua hơn 500 doanh nghiệp niêm yết trên cả hai sàn chứng khoán, 50 doanh nghiệp xuất sắc nhất ở 3 hạng mục Báo cáo thường niên, Quản trị công ty và Báo cáo phát triển bền vững chính thức vinh danh tại Lễ trao giải Cuộc bình chọn Doanh nghiệp niêm yết (VLCA) lần thứ 18, diễn ra tại TP. Hồ Chí Minh, chiều 3/12.

Sự kiện do Sở Giao dịch Chứng khoán TP. Hồ Chí Minh (HOSE) tổ chức kết hợp với Hội nghị Doanh nghiệp niêm yết thường niên, với sự tham dự của Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Chi, lãnh đạo Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, các Sở Giao dịch và các thành viên, định chế tài chính trên thị trường.

* Số doanh nghiệp công bố thông tin bằng Tiếng Anh tăng mạnh

Năm 2025 đánh dấu chặng đường 25 năm phát triển thị trường chứng khoán Việt Nam. Đây cũng là cột mốc lịch sử đánh dấu thị trường bước sang một giai đoạn phát triển mới - thị trường mới nổi của FTSE Russell.

Tính đến ngày 30/11/2025, vốn hóa thị trường cổ phiếu đạt 390,25 tỷ USD, tương đương 81,93% GDP năm 2024. Riêng tại HOSE, vốn hóa cổ phiếu niêm yết đạt 310,25 tỷ USD, tương đương 65,14% GDP, và chiếm 94,41% tổng vốn hóa cổ phiếu niêm yết toàn thị trường.

Trên HOSE hiện có 50 doanh nghiệp niêm yết với vốn hóa trên 1 tỷ USD; trong đó 3 doanh nghiệp vượt mốc 10 tỷ USD. Thanh khoản tiếp tục duy trì tích cực, khi giá trị giao dịch bình quân 11 tháng năm đạt gần 1 tỷ USD/phiên.

Theo bà Nguyễn Thị Việt Hà, quyền Chủ tịch HoSE, song hành cùng hành trình 25 năm của thị trường, cuộc Bình chọn Doanh nghiệp niêm yết  đã bước sang năm thứ 18 và trở thành giải thưởng thường niên uy tín, tôn vinh những doanh nghiệp dẫn đầu trong thực hành quản trị, minh bạch thông tin và phát triển bền vững.

Sau gần 6 tháng bình chọn, VLCA 2025 ghi nhận sự tham gia mạnh mẽ hơn của cộng đồng doanh nghiệp. Hạng mục Báo cáo thường niên thu hút số lượng doanh nghiệp quan tâm tham gia của 122 doanh nghiệp, tăng 27% so với kỳ năm trước.

Đặc biệt, có 42 doanh nghiệp lần đầu tham gia, chiếm 34% số lượng đăng ký. Đây là tài liệu được nhà đầu tư, đặc biệt là nhà đầu tư nước ngoài quan tâm khi đánh giá mức độ minh bạch và tiềm năng phát triển của doanh nghiệp.

Về hạng mục Quản trị công ty, năm 2025, bộ tiêu chí đánh giá được cập nhật theo hướng khuyến khích doanh nghiệp quan tâm và áp dụng nhiều hơn các thông lệ mới nhất (Bộ nguyên tắc quản trị công ty của OECD tháng 10/2023).

“Một điểm rất đáng mừng năm nay là số doanh nghiệp công bố thông tin bằng Tiếng Anh tăng mạnh lên 81% tại kỳ 2025 tạo điều kiện thuận lợi cho nhà đầu tư nước ngoài tiếp cận thị trường”, bà Hà cho biết.

Đáng chú ý, hạng mục Báo cáo Phát triển bền vững năm nay đã được “nâng cấp” chuyên sâu hơn với sự phân nhóm theo đặc thù ngành tài chính và phi tài chính, bổ sung tiêu chí chuyên ngành, cập nhật một số tiêu chí theo hướng dẫn của tổ chức Sáng kiến Báo cáo toàn cầu (GRI) và định hướng của IFRS S1 & S2.

“Trong giai đoạn 2025–2030, khi thị trường vốn Việt Nam bước vào một chu kỳ phát triển mới, với những yêu cầu cao hơn về minh bạch, bền vững và hội nhập sâu rộng, những doanh nghiệp duy trì được chất lượng ổn định qua nhiều mùa VLCA có thể được xem là nhóm có nền tảng quản trị và công bố thông tin tiệm cận chuẩn mực quốc tế, qua đó gia tăng khả năng thu hút dòng vốn ngoại và các quỹ đầu tư theo chuẩn ESG”, bà Nguyễn Thị Việt Hà nhận định.

* Tiếp tục nâng cao chất lượng doanh nghiệp niêm yết

Theo bà Vũ Thị Chân Phương, Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, kinh tế Việt Nam đang bước vào giai đoạn tái cơ cấu mạnh mẽ, đổi mới mô hình tăng trưởng và hướng đến phát triển nhanh, bền vững, với hai trụ cột then chốt là chuyển đổi số và chuyển đổi xanh.

Mục tiêu tăng trưởng từ 10% trở lên trong năm 2026 và những năm tiếp theo đòi hỏi thị trường chứng khoán tiếp tục khẳng định vai trò là kênh huy động vốn trung – dài hạn chủ lực của nền kinh tế.

Để đáp ứng yêu cầu này, toàn thị trường cần nâng cao chất lượng hoạt động, hoàn thiện cơ chế, tăng cường minh bạch trong quản trị công ty và củng cố niềm tin nhà đầu tư. Yêu cầu phát triển bền vững, phát triển xanh càng trở nên cấp thiết trong bối cảnh Việt Nam đang trong quá trình được nâng hạng thị trường.

Thời gian qua, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước liên tục hoàn thiện khung khổ pháp lý về quản trị công ty theo thông lệ tốt của OECD. Mức độ tuân thủ của doanh nghiệp niêm yết tiếp tục cải thiện; nhiều doanh nghiệp chủ động áp dụng các mô hình quản trị tiên tiến, công bố thông tin đầy đủ hơn, minh bạch hơn.

“Bên cạnh việc chất lượng báo cáo thường niên được cải thiện, hạng mục Báo cáo Phát triển bền vững có số lượng doanh nghiệp niêm yết vượt qua vòng sơ khảo tiếp tục xác lập kỷ lục mới, sau khi liên tục tăng các năm qua. Điều này phần nào cho thấy, Việt Nam đang có những bước tiến rõ ràng trong việc nâng cao chuẩn mực báo cáo phát triển bền vững thông qua sự chủ động của các cơ quan quản lý và sự nỗ lực, lan tỏa từ các doanh nghiệp tiên phong thúc đẩy phát triển bền vững”, bà Vũ Thị Chân Phương nói.

Theo bà Phương, trên thế giới, ngày càng nhiều doanh nghiệp thiết lập báo cáo phát triển bền vững riêng, lồng ghép thông tin ESG vào báo cáo thường niên, phản ánh mối liên hệ giữa phát triển bền vững, hiệu quả hoạt động và lợi nhuận. Tại Việt Nam, nhà đầu tư trong nước và quốc tế cũng dành sự quan tâm lớn tới cơ hội đầu tư xanh, nhất là khi ESG ngày càng trở thành tiêu chí quan trọng để đánh giá rủi ro trước khi đầu tư.

Vì vậy, quản trị công ty tốt, minh bạch công bố thông tin, phát triển bền vững, việc nâng cấp báo cáo ESG tác động đến khả năng thu hút vốn, mở rộng thị trường và nâng cao lợi thế cạnh tranh của chính các doanh nghiệp.

Mặc dù vậy, lãnh đạo Uỷ ban Chứng khoán Nhà nước cũng chỉ ra thực tế rằng, thực trạng quản trị công ty, hay triển khai các giải pháp phát triển bền vững, ESG của Việt Nam vẫn đang ở giai đoạn đầu. Cùng với việc thay đổi tư duy về quản trị công ty, phát triển bền vững, thì cần nhiều nỗ lực hơn nữa từ nhiều phía, từ cơ quan quản lý, các Sở giao dịch, đến các tổ chức trong và ngoài nước, và đặc biệt là chính sự hành động của các doanh nghiệp.

Chủ tịch Uỷ ban Chứng khoán Nhà nước Vũ Thị Chân Phương đề nghị trong thời gian tới các Sở giao dịch, các đơn vị liên quan và các doanh nghiệp cần tiếp tục có các giải pháp mang tính đột phá hơn nữa.

Các Sở giao dịch cần có giải pháp thiết thực, đề xuất với cơ quan quản lý để đưa Thẻ điểm Quản trị công ty của Việt Nam vào top đầu của ASEAN. Đồng thời, các doanh nghiệp niêm yết cần chú trọng hơn nữa việc thực hành quản trị công ty gắn với ESG, áp dụng và thực hành các thông lệ tốt và chuẩn mực tốt về phát triển bền vững.

Đồng hành cùng thị trường và cộng đồng doanh nghiệp niêm yết, lãnh đạo Uỷ ban Chứng khoán Nhà nước cho biết sẽ tập trung vào bốn nhóm giải pháp trọng tâm: hoàn thiện khung pháp lý theo hướng minh bạch và phù hợp thông lệ quốc tế; triển khai hiệu quả các đề án lớn như Chiến lược phát triển thị trường chứng khoán đến 2030 và Đề án Nâng hạng thị trường; đẩy mạnh chuyển đổi số, nâng cấp hạ tầng, tăng cường giám sát và kỷ cương thị trường; đồng thời cải cách thủ tục hành chính, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp huy động vốn và thúc đẩy quản trị công ty, phát triển bền vững thông qua đào tạo và tôn vinh các doanh nghiệp tiêu biểu.