Đồng bộ giải pháp, tránh gây áp lực quá lớn lên người dân trước lệnh hạn chế xe xăng

Tại kỳ họp thứ 28, HĐND thành phố Hà Nội khóa XVI, nhiệm kỳ 2021-2026 đã thông qua nghị quyết về việc hạn chế phương tiện sử dụng động cơ xăng, dầu lưu thông theo khung giờ trong khu vực vành đai 1.

Theo đó từ ngày 1/7/2026, thành phố thực hiện vùng phát thải thấp, thí điểm tại một số khu vực trong vành đai 1, bao gồm 9 phường Hai Bà Trưng, Cửa Nam, Hoàn Kiếm, Ô Chợ Dừa, Văn Miếu – Quốc Tử Giám, Ba Đình, Giảng Võ, Ngọc Hà, Tây Hồ, hướng tới mục tiêu giảm ùn tắc giao thông và cải thiện chất lượng môi trường đô thị.

Đây được xem là bước đi mạnh mẽ của Thủ đô trong lộ trình thực hiện cam kết giảm phát thải khí nhà kính, đồng thời tạo tiền đề cho việc phát triển phương tiện giao thông xanh. Tuy nhiên, ngay sau khi thông tin được công bố, dư luận xã hội đã xuất hiện những ý kiến trái chiều, phản ánh kỳ vọng lớn nhưng cũng nêu rõ những lo ngại về tính khả thi, mức độ ảnh hưởng tới đời sống của người dân và hoạt động sản xuất, kinh doanh. 

*Người dân đồng tình mục tiêu, lo ngại việc triển khai 

Theo báo cáo của UBND thành phố Hà Nội, khu vực vành đai 1 hiện là nơi tập trung mật độ dân cư, cơ quan hành chính và dịch vụ cao nhất Thủ đô. Trong nhiều năm qua, ùn tắc giao thông trong khu vực này diễn biến phức tạp, đặc biệt vào các khung giờ cao điểm sáng, chiều. Các nghiên cứu về môi trường cũng chỉ ra rằng khí thải từ xe cơ giới, chủ yếu là xe máy và ô tô sử dụng động cơ xăng, dầu làm tăng tổng lượng phát thải gây ô nhiễm không khí đô thị. 

Từ 1/7/2026, Hà Nội thí điểm hạn chế xe xăng, dầu theo giờ trong 9 phường trung tâm. Ảnh minh họa: TTXVN

Việc HĐND thành phố thông qua nghị quyết hạn chế xe xăng theo giờ được xem là giải pháp có tính đột phá, tạo tiền đề triển khai đồng bộ các chính sách giao thông xanh trong những năm tiếp theo. Đại diện Sở Giao thông vận tải Hà Nội cho biết, chủ trương này sẽ được triển khai từng bước, vừa làm vừa đánh giá các điều kiện kỹ thuật, hạ tầng, nhu cầu đi lại và khả năng đáp ứng của hệ thống vận tải công cộng.

Ngay sau khi nghị quyết được thông qua, nhiều người dân khu vực trung tâm bày tỏ đồng tình với chủ trương bảo vệ môi trường và giảm ùn tắc. Anh Lê Ngọc Anh (phường Hai Bà Trưng) cho biết, nếu thành phố có các biện pháp hỗ trợ chuyển đổi sang xe điện với chi phí phù hợp, người dân có thể thích ứng. 

Tuy nhiên, không ít ý kiến còn lo ngại về sự chênh lệch giữa chính sách và thực tế. Chị Đỗ Thị Thanh (phường Giảng Võ) chia sẻ: “Xe máy xăng vẫn là phương tiện đi lại chính của đa số người dân, đặc biệt với những gia đình có thu nhập trung bình và thấp, nếu hạn chế theo giờ, tôi sợ rằng mình sẽ không kịp đưa con đi học và đi làm đúng giờ, nhất là khi phương tiện công cộng chưa thực sự tiện lợi. Chúng tôi ủng hộ chủ trương  nhưng mong muốn có lộ trình rõ ràng, không gây xáo trộn quá lớn”, chị Thanh nói.

Một số tiểu thương và hộ kinh doanh trong khu vực vành đai 1 cũng bày tỏ lo ngại quy định mới có thể khiến chi phí vận chuyển hàng hóa tăng lên, từ đó ảnh hưởng đến hoạt động buôn bán. Anh Lê Hữu Tùng, chủ một cửa hàng tạp hóa tại phố Hàn Thuyên (phường Hai Bà Trưng) cho biết: “Nếu xe xăng bị hạn chế vào giờ cao điểm, việc nhập hàng của chúng tôi có thể bị chậm, kéo theo khó khăn trong cung ứng. Điều chúng tôi mong muốn nhất là các cấp chính quyền đưa ra hướng dẫn cụ thể để doanh nghiệp và hộ kinh doanh chủ động thích ứng”. 

Nghị quyết của HĐND Hà Nội là tương đồng bởi xu hướng chuyển đổi sang phương tiện không phát thải đang được nhiều quốc gia áp dụng. Tuy nhiên, họ cũng nhấn mạnh, Hà Nội cần chuẩn bị kỹ lưỡng để tránh rủi ro gây xáo trộn xã hội. 

Bên cạnh đối tượng ảnh hưởng trực tiếp từ sự thay đổi chính sách này là người dân Thủ đô sống bên trong khu vực vành đai 1 thì còn một bộ phận không hề nhỏ là những người tham gia giao thông từ các địa phương xung quanh đi đến, đi qua khu vực lõi đô thị trung tâm này bởi Hà Nội vẫn luôn là "trái tim của cả nước". Những giải pháp giao thông cho nhóm đối tượng này như thế nào cũng cần được các nhà làm chính sách của Hà Nội sớm công khai đồng bộ.  

*Cần đồng bộ giải pháp, tránh gây áp lực quá lớn lên người dân 

Ông Khương Kim Tạo, chuyên gia giao thông đô thị cho rằng: Để hạn chế xe xăng hiệu quả, hệ thống vận tải công cộng phải được nâng cao năng lực trước tiên. Điều này bao gồm tăng tần suất hoạt động của xe buýt, bố trí lại các điểm trung chuyển, nâng cấp hạ tầng đi bộ và phương tiện kết nối. “Người dân sẵn sàng chuyển đổi khi họ thấy phương án thay thế tiện lợi, tiết kiệm và ổn định. Nếu vận tải công cộng chưa đáp ứng, chính sách có thể gặp nhiều phản ứng trong giai đoạn đầu”, ông Tạo nhấn mạnh. 

Xe máy chở hàng - sinh kế của hàng triệu người dân khắp cả nước đang phụ thuộc vào phương tiện này. Ảnh: Văn Xuyên/BNEWS/TTXVN

Ở góc độ môi trường, Phó Giáo sư, Tiến sỹ Hoàng Anh Lê, Khoa Môi trường, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia Hà Nội cho biết: “Tôi đánh giá cao và hoàn toàn ủng hộ tinh thần của Nghị quyết này. Đây là bước đi táo bạo, cần thiết và mang tầm nhìn chiến lược của thành phố Hà Nội, hướng tới một đô thị xanh, bền vững và văn minh. Thực tế cho thấy, Hà Nội đang đối mặt với mức độ ô nhiễm ngày càng nghiêm trọng, đặc biệt trong các tháng mùa đông. Việc hạn chế xe xăng, dầu đi vào vành đai 1 theo khung giờ là bước đi đúng hướng. Tuy nhiên, thành phố cần đi kèm các giải pháp khác như tăng cường mảng xanh, giao thông mềm, như xây dựng hạ tầng đồng bộ cho xe sử dụng điện, điều chỉnh lộ trình của hệ thống vận tải công cộng, kiểm soát hoạt động xây dựng, giám sát khí thải công nghiệp trong và ngoài khu vực vành đai 1 và đẩy mạnh truyền thông thay đổi hành vi”. 

Một số chuyên gia pháp lý cũng lưu ý rằng cơ quan quản lý cần có quy định minh bạch về khung giờ áp dụng, hình thức tuyên truyền, xử lý vi phạm và cơ chế hỗ trợ người dân chuyển đổi phương tiện. Việc đánh giá tác động chính sách cần được thực hiện thường xuyên để điều chỉnh kịp thời. 

Theo dự kiến, quy định hạn chế xe sử dụng nhiên liệu xăng,dầu trong khu vực vành đai 1 sẽ được áp dụng theo lộ trình, trước tiên là trong một số khung giờ nhất định vào buổi sáng và chiều. Thành phố Hà Nội sẽ tổ chức phân luồng từ xa, hướng dẫn các tuyến đường thay thế và tăng cường thông tin tới người dân. 

Nhiều chuyên gia khuyến cáo rằng lộ trình này cần bảo đảm tính linh hoạt. Việc triển khai thí điểm theo từng giai đoạn, ví dụ trong phạm vi một số tuyến đường trọng điểm trước khi mở rộng toàn bộ vành đai 1, sẽ giúp cơ quan quản lý rút kinh nghiệm và hạn chế những tác động tiêu cực. 

 

 

Đồng thời, thành phố cần có chính sách hỗ trợ người dân, bao gồm: Ưu đãi về tài chính khi mua xe điện; bố trí thêm điểm sạc nhanh tại các bãi đỗ xe và khu dân cư; hỗ trợ vay ưu đãi cho người dân có nhu cầu chuyển đổi phương tiện; hỗ trợ doanh nghiệp vận tải và hộ kinh doanh trong quá trình thay đổi phương tiện giao hàng. 

Ngoài ra, các doanh nghiệp sản xuất và phân phối xe điện cũng cần có những cam kết về chất lượng sản phẩm, độ bền pin và chi phí bảo dưỡng hợp lý để tạo niềm tin cho người tiêu dùng. 

Trên không gian mạng, chủ đề hạn chế xe xăng, dầu theo giờ trong vành đai 1 nhanh chóng thu hút sự quan tâm lớn. Nhiều ý kiến cho rằng đây là xu hướng tất yếu, phù hợp với mục tiêu phát triển đô thị bền vững. Tuy nhiên, hàng nghìn bình luận cũng đề nghị thành phố cần thận trọng để không gây áp lực lên nhóm lao động tự do, shipper, sinh viên và các gia đình có thu nhập trung bình. 

Nhìn chung, dư luận xã hội đang ở trạng thái “vừa ủng hộ, vừa chờ đợi”, kỳ vọng rằng nghị quyết sẽ mang lại sự thay đổi tích cực nếu được triển khai đúng hướng, minh bạch và bảo đảm quyền lợi cho người dân.

Nghị quyết của HĐND thành phố Hà Nội về việc hạn chế phương tiện sử dụng động cơ xăng, dầu lưu thông theo khung giờ trong khu vực vành đai 1 là một bước tiến quan trọng trong lộ trình hướng tới đô thị xanh, sạch và hiện đại. Tuy nhiên, để chính sách thực sự đi vào cuộc sống, thành phố cần triển khai đồng bộ các giải pháp về hạ tầng, phương tiện thay thế, cơ chế hỗ trợ, cũng như duy trì đối thoại thường xuyên với người dân và doanh nghiệp. Chỉ khi tạo được sự đồng thuận xã hội, Hà Nội mới có thể vừa giảm ùn tắc giao thông, vừa cải thiện chất lượng không khí và từng bước hiện thực hóa mục tiêu phát triển bền vững trong những năm tới.