Đồng Nai phát triển TOD, mở động lực tăng trưởng từ hạ tầng giao thông

Máy móc thi công hệ thống giao thông nội cảng sân bay Long Thành. Ảnh: Công Phong - TTXVN

Ưu tiên tối đa sử dụng giao thông công cộng và giao thông phi cơ giới, hạn chế phương tiện giao thông cá nhân trong khu vực phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng (TOD); phát triển đô thị và giao thông thông minh, xanh, linh hoạt; thúc đẩy các hoạt động thương mại đổi mới sáng tạo, dịch vụ đa dạng và không gây ô nhiễm trong khu vực TOD.

Đây là những nội dung của Nghị quyết về Quy định việc lập, thẩm định, phê duyệt, điều chỉnh quy hoạch khu vực phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng và phương án tuyến công trình, vị trí công trình, tổng mặt bằng tuyến đối với đường sắt địa phương trên địa bàn, vừa được HĐND thành phố Đồng Nai ban hành. 

UBND thành phố Đồng Nai cho biết, sau khi hợp nhất không gian địa giới hành chính, thành phố Đồng Nai đối mặt với thách thức quản lý một cấu trúc đô thị đa cực, trải dài và mật độ phát triển không đồng đều. Nếu tiếp tục phát triển đô thị theo vết dầu loang truyền thống, chi phí đầu tư hạ tầng sẽ rất lớn và quỹ đất sẽ bị phân tán.

TOD là giải pháp duy nhất giúp định hình lại các cực tăng trưởng (Biên Hòa, Long Thành, Nhơn Trạch, Chơn Thành, Đồng Xoài...) thành các cụm đô thị nén, tập trung xung quanh các đầu mối giao thông.

Đồng Nai đang là tâm điểm của hạ tầng giao thông quốc gia và vùng kinh tế trọng điểm phía Nam với Sân bay hàng không quốc tế Long Thành, mạng lưới đường sắt đô thị, tuyến Metro số 1 kéo dài, đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam và các tuyến đường sắt vùng như Thủ Thiêm - Long Thành, Biên Hòa - Vũng Tàu. Thực tế đòi hỏi phải có một cơ chế mang tính đột phá như TOD để đón đầu, tối ưu hóa năng lực vận tải của các trục định hình này.

Do đó, UBND thành phố Đồng Nai khẳng định việc xác định nội dung phương án tuyến, vị trí công trình và tổng mặt bằng tuyến đối với đường sắt địa phương là bắt buộc nhằm mục đích phê duyệt quy hoạch, quản lý ranh giới đất đai, đảm bảo kết nối hạ tầng đồng bộ và làm cơ sở pháp lý để lập dự án đầu tư, đặc biệt theo mô hình phát triển đô thị TOD. 

“TOD tại Đồng Nai không đơn thuần là TOD nội đô theo nghĩa truyền thống, mà sẽ chuyển sang các dạng TOD quy mô vùng như: Mô hình phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng gắn với sân bay (airport TOD), mô hình phát triển đô thị, công nghiệp và không gian logistics theo định hướng giao thông công cộng và hạ tầng vận tải khối lượng lớn (logistics TOD, industrial TOD) hay mô hình phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng dọc theo các hành lang đô thị lớn của vùng đô thị hoặc siêu đô thị (metropolitan corridor TOD), đây là mô hình TOD quy mô lớn cấp vùng đô thị”, UBND thành phố Đồng Nai cho biết. 

Cùng đó, theo nghiên cứu của UBND thành phố Đồng Nai, đặc điểm của các mô hình này là phạm vi ảnh hưởng không gian lớn hơn rất nhiều so với TOD metro nội đô thông thường. Một ga giao thông công cộng trong bối cảnh mới không chỉ là điểm trung chuyển hành khách mà còn có thể trở thành cực tăng trưởng đô thị, trung tâm logistics, trung tâm đổi mới sáng tạo, hạt nhân thương mại - dịch vụ hoặc trung tâm phát triển nhà ở mật độ cao.

Khi đó, phạm vi ảnh hưởng thực tế của TOD sẽ lan tỏa dọc theo các hành lang kết nối chiến lược và phụ thuộc vào năng lực tích hợp giao thông đa phương thức thay vì chỉ giới hạn trong bán kính đi bộ truyền thống. 

Theo nghị quyết HĐND thành phố Đồng Nai vừa ban hành, quy định ranh giới khu vực TOD bao gồm nhà ga, depot và vùng phụ cận được xác định đến ranh đất nằm trong phạm vi bán kính tối đa không quá 2.000 m tính từ tâm quy ước của nhà ga, depot. Trong đó, UBND thành phố quyết định phạm vi, ranh giới từng khu vực TOD căn cứ vị trí, quy mô ga và tuyến đường sắt, khả năng kết nối đồng bộ của hệ thống giao thông công cộng, đặc điểm hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội có liên quan tại khu vực. 

Nghị quyết cũng cho phép áp dụng một số chỉ tiêu kinh tế - kỹ thuật và chỉ tiêu sử dụng đất quy hoạch trong các đồ án quy hoạch đô thị và nông thôn tại khu vực TOD được xác định khác với quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về quy hoạch đô thị và nông thôn. Đối với việc điều chỉnh, cập nhật quy hoạch khu vực TOD được thực hiện theo quy định của pháp luật về quy hoạch đô thị và nông thôn. 

Về thẩm quyền lập, điều chỉnh phương án tuyến công trình, vị trí công trình, tổng mặt bằng tuyến đường sắt là cơ quan, tổ chức được giao nhiệm vụ hoặc chủ đầu tư dự án đường sắt, dự án đường sắt theo mô hình TOD; cơ quan thẩm định là Sở Xây dựng thành phố Đồng Nai; cơ quan phê duyệt là UBND thành phố Đồng Nai.