Đột phá thể chế pháp luật đưa Nghị quyết 66-NQ/TW vào cuộc sống

Thực hiện Nghị quyết 66-NQ/TW của Bộ Chính trị ban hành về đổi mới xây dựng và thi hành pháp luật trong kỷ nguyên mới, Bộ Công Thương đã triển khai nhiều giải pháp mạnh mẽ, tạo đột phá thể chế để thúc đẩy sản xuất kinh doanh và mở rộng không gian phát triển. Ngày 17/11, Tạp chí Công Thương tổ chức Tọa đàm Bộ Công Thương đổi mới tư duy, đột phá thể chế pháp luật: Đưa Nghị quyết 66-NQ/TW vào cuộc sống nhằm trao đổi, phân tích từ nhiều góc nhìn khác nhau.

Chia sẻ về đổi mới tư duy, đột phá thể chế pháp luật ngành công thương, bà Bùi Thị Bình Giang - Phó Vụ trưởng Vụ Pháp chế (Bộ Công Thương) cho biết: Năm 2025, Bộ Công Thương có số lượng văn bản quy phạm pháp luật lớn nhất trong rất nhiều năm qua. Cụ thể, Bộ Công Thương xây dựng 142 văn bản quy phạm pháp luật, mức cao nhất trong nhiều năm (gồm 4 Luật, 2 Nghị quyết của Quốc hội, 47 Nghị định, 7 Quyết định của Thủ tướng Chính phủ và 82 Thông tư).

Cùng đó, Bộ Công Thương ban hành Thông tư 47/2025/TT-BCT quy định quy trình xây dựng, ban hành và tổ chức thi hành văn bản quy phạm pháp luật của Bộ, bám sát tinh thần Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật 2025; đồng thời hướng dẫn việc lấy ý kiến cấp ủy đảng; quy định rõ trách nhiệm các đơn vị và vai trò pháp chế, truyền thông chính sách.

Ngoài ra, khẩn trương rà soát, tháo gỡ khó khăn, điểm nghẽn pháp luật..; thường xuyên đánh giá hiệu quả chính sách sau ban hành. Rà soát các văn bản chịu tác động của phân cấp, phân quyền và gửi nhiều báo cáo tới Bộ Tư pháp, Bộ Nội vụ về hoàn thiện pháp luật liên quan phân cấp, phân quyền, phân định thẩm quyền. Đặc biệt, Bộ cũng triển khai phương án cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính theo yêu cầu của Chính phủ: bãi bỏ tối thiểu 30% điều kiện kinh doanh; giảm 30% thời gian giải quyết thủ tục; giảm 30% chi phí tuân thủ.Về định hướng dài hạn, Bộ Công Thương là Bộ đầu tiên tổng kết việc thực hiện Định hướng Chương trình xây dựng pháp luật nhiệm kỳ Quốc hội XV và xây dựng Định hướng lập pháp nhiệm kỳ XVI; đề xuất 6 nhiệm vụ lập pháp mới. Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã giao Bộ chủ trì xây dựng 2 luật quan trọng: Luật Dầu khí sửa đổi và Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của các luật Thương mại, Cạnh tranh, Điện lực, quản lý ngoại thương, Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.

Ông Trần Hữu Linh - Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương) cho hay: năm 2026, Cục tiếp tục coi xây dựng thể chế là nhiệm vụ trung tâm, bám sát Nghị quyết 66-NQ/TW; hướng đến mục tiêu đến 2028 hoàn thiện hạ tầng pháp luật để thúc đẩy đầu tư kinh doanh, đưa Việt Nam vào Top 3 ASEAN. Đồng thời, xây dựng 2 pháp lệnh trình Quốc hội năm 2026 là: Pháp lệnh sửa đổi Pháp lệnh Quản lý thị trường, Luật Giao dịch hàng hóa phái sinh.

Bên cạnh đó, Cục tiếp tục phát triển thị trường nội địa theo các chiến lược Chính phủ đã phê duyệt, gắn với Cuộc vận động Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh sản phẩm Việt và hỗ trợ xuất khẩu.

“Việc xây dựng 8- 9 nghị định/năm chỉ khả thi khi phối hợp liên ngành thật chặt chẽ giữa các bộ, ngành và các hiệp hội ngành hàng. Sự phối hợp tốt giúp bảo đảm tiến độ, chất lượng và bám sát thực tiễn”, ông Trần Hữu Linh nêu rõ.

Bà Trần Thị Mai Hương - Phó Chủ tịch Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia (Bộ Công Thương) nhấn mạnh: Việc đột phá thể chế giúp Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia tăng cường năng lực giám sát, xử lý vi phạm, bảo vệ người tiêu dùng bằng công cụ pháp lý cập nhật; chuyển từ quản lý thuần túy sang kiến tạo phát triển.

Theo bà Trần Thị Mai Hương, tới đây cần tăng cường phối hợp liên ngành; hợp tác chặt chẽ với tổ chức xã hội, hiệp hội doanh nghiệp, cộng đồng người tiêu dùng trong tuyên truyền và phổ biến pháp luật. Cùng đó, đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ thông tin, xây dựng cơ sở dữ liệu và hệ thống tiếp nhận, xử lý nhanh khiếu nại của người tiêu dùng; nâng cao năng lực đội ngũ làm bảo vệ người tiêu dùng, khuyến khích vai trò Hội bảo vệ người tiêu dùng ở địa phương; bố trí đủ nguồn lực, kinh phí và nhân lực, nhất là tại cấp xã, để bảo đảm triển khai đồng bộ hoạt động đổi mới thể chế.Bà Nguyễn Thị Phương Liên - Phó Vụ trưởng Vụ Công tác Xây dựng văn bản quy phạm pháp luật (Bộ Tư pháp) chỉ rõ: Các bộ, ngành và địa phương cần triển khai đồng bộ giải pháp theo Nghị quyết 66-NQ/TW, trọng tâm là rà soát, đơn giản hóa hệ thống pháp luật, bãi bỏ quy định gây cản trở sản xuất kinh doanh để tạo môi trường thông thoáng cho doanh nghiệp.

Cùng đó, nhấn mạnh yêu cầu nâng cao chất lượng chính sách và đánh giá tác động chính sách phải rõ ràng, khách quan, thực chất để chính sách đi vào cuộc sống; đồng thời tăng cường lấy ý kiến người dân và doanh nghiệp, nhất là nhóm chịu tác động trực tiếp. Đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ và chuyển đổi số trong xây dựng pháp luật, coi đây là xu thế tất yếu giúp nâng cao chất lượng và hiệu quả hoàn thiện thể chế.

Cơ chế phối hợp liên ngành là yếu tố then chốt bảo đảm tiến độ và chất lượng văn bản quy phạm pháp luật; khó khăn lớn nhất không phải số lượng văn bản mà là phối hợp hiệu quả giữa các bộ, ngành. Với đặc thù quản lý nhiều lĩnh vực, Bộ Công Thương cần xem đổi mới tư duy pháp luật là cải cách thể chế gắn với tầm nhìn phát triển, biến pháp luật thành “hạ tầng mềm” thúc đẩy tăng trưởng, đúng tinh thần Nghị quyết 66-NQ/TW pháp luật phải khơi thông, không kìm hãm nguồn lực.

Bà Bùi Thị Bình Giang cho rằng: Dù đạt nhiều kết quả, việc xây dựng và thi hành pháp luật của ngành vẫn đối mặt thách thức: bối cảnh kinh tế chính trị toàn cầu biến động, yêu cầu chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, áp lực về an ninh năng lượng, chuỗi cung ứng, và nhiệm vụ sắp xếp bộ máy trong nước. Việc xây dựng pháp luật ở vài đơn vị chưa được coi là đột phá chiến lược; thể chế hóa chủ trương của Đảng còn chậm; đội ngũ pháp chế thiếu và không đồng đều...

Trước thực trạng đó, Bộ quán triệt nghiêm túc chủ trương của Đảng và chỉ đạo của Quốc hội, Chính phủ, thể chế hóa kịp thời các nghị quyết, chỉ thị vào chính sách phù hợp thực tiễn ngành. Đặc biệt, tham gia chủ động chương trình lập pháp nhiệm kỳ Quốc hội XVI, bảo đảm chính sách ngành được chuẩn bị kỹ, đánh giá tác động đầy đủ. Đặc biệt, tăng cường nguồn lực và hoàn thiện cơ chế cho đội ngũ pháp chế. Mục tiêu là đưa pháp chế của Bộ chuyển từ mức “đáp ứng yêu cầu” sang “dẫn dắt, kiến tạo phát triển”, tạo nền tảng pháp lý ổn định, minh bạch cho tăng trưởng kinh tế xã hội và hội nhập sâu rộng./.