Dư địa phát triển kinh tế xanh từ tín chỉ carbon rừng

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu toàn cầu diễn biến ngày càng phức tạp, yêu cầu giảm phát thải khí nhà kính và thực hiện cam kết phát thải ròng bằng “0” đã trở thành xu thế tất yếu. Việt Nam đang từng bước hình thành và vận hành thị trường carbon, trong đó lĩnh vực lâm nghiệp được xác định là một trong những trụ cột quan trọng nhờ khả năng hấp thụ và lưu giữ CO2 lâu dài. Với tiềm năng rừng lớn, Gia Lai được đánh giá là địa phương có nhiều dư địa để phát triển tín chỉ carbon, từng bước chuyển giá trị sinh thái của rừng thành nguồn lực cho phát triển kinh tế xanh.

Gia Lai hiện có diện tích tự nhiên hơn 2,15 triệu ha, trong đó diện tích đất có rừng gần 988.000 ha, bao gồm trên 692.700 ha rừng tự nhiên và hơn 295.100 ha rừng trồng. Quy mô và chất lượng rừng không chỉ đóng vai trò quan trọng trong bảo vệ môi trường sinh thái, điều hòa khí hậu, phòng chống thiên tai, mà còn được xem là “nguồn vốn carbon” lớn, tạo nền tảng thuận lợi để địa phương tham gia thị trường tín chỉ CO2 trong nước và quốc tế.

Theo ông Trương Thanh Hà, Phó Chi cục trưởng Chi cục Kiểm lâm tỉnh Gia Lai, với lợi thế là địa phương có diện tích rừng lớn và hệ sinh thái rừng đa dạng, Gia Lai có nhiều điều kiện thuận lợi để triển khai các chương trình, dự án tín chỉ carbon từ rừng. Tuy nhiên, việc phát triển lĩnh vực này cần được thực hiện bài bản, tuân thủ chặt chẽ các quy định của pháp luật và phù hợp với cơ chế vận hành của thị trường carbon trong nước và quốc tế, bảo đảm hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, doanh nghiệp và người dân.

Từ các nghiên cứu và kinh nghiệm thực tiễn tại khu vực Tây Nguyên, bình quân mỗi hecta rừng có thể hấp thụ khoảng 4–6 tấn CO2 mỗi năm, tùy thuộc vào loại rừng và trạng thái rừng. Với mức trung bình khoảng 5 tấn CO2/ha/năm, tổng diện tích rừng của Gia Lai ước tính có khả năng hấp thụ xấp xỉ 4,9 triệu tấn CO2 mỗi năm. Nếu lượng CO2 hấp thụ này được quy đổi thành tín chỉ carbon và tham gia giao dịch theo đúng cơ chế, đây sẽ là nguồn lực kinh tế đáng kể, góp phần nâng cao giá trị của rừng và tạo thêm nguồn thu bền vững cho các chủ rừng.

Ở góc độ quản lý rừng đặc dụng, ông Ngô Văn Thắng, Giám đốc Vườn quốc gia Kon Ka Kinh, tỉnh Gia Lai, cho biết, đơn vị đang quản lý gần 42.000 ha rừng, chủ yếu là rừng tự nhiên, với hệ sinh thái phong phú và tính đa dạng sinh học cao. Theo ông Thắng, việc bảo vệ và phát triển rừng gắn với cơ chế tài chính từ tín chỉ carbon không chỉ giúp tăng nguồn lực cho công tác bảo tồn, mà còn tạo điều kiện cải thiện sinh kế cho người dân sống gần rừng thông qua giao khoán bảo vệ rừng, hỗ trợ sinh kế bền vững và phát triển du lịch sinh thái. Đây là yếu tố quan trọng để người dân gắn bó với rừng, coi bảo vệ rừng vừa là trách nhiệm, vừa là lợi ích lâu dài.

Từ thực tiễn tại Vườn quốc gia Kon Ka Kinh và trên phạm vi toàn tỉnh, Gia Lai được đánh giá có tiềm năng lớn để phát triển tín chỉ carbon rừng nhờ diện tích rừng tự nhiên và rừng trồng rộng lớn, có khả năng hấp thụ hàng triệu tấn CO2 mỗi năm. Đây là cơ sở quan trọng để tỉnh từng bước tham gia thị trường tín chỉ carbon trong nước và quốc tế, mở ra cơ hội chuyển “tài sản xanh” thành nguồn lực kinh tế phục vụ công tác bảo vệ rừng và phát triển bền vững.

Thời gian qua, Gia Lai đã tích cực tham gia các chương trình, sáng kiến quốc gia và quốc tế về giảm phát thải khí nhà kính từ rừng. Hiện nay, Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm đang chủ trì tham mưu Bộ Nông nghiệp và Môi trường xây dựng, đàm phán và triển khai Thỏa thuận mua bán giảm phát thải từ rừng (ERPA) cho khu vực Tây Nguyên và Nam Trung Bộ, trong đó có Gia Lai, trong khuôn khổ Liên minh Giảm phát thải và Tăng cường Tài chính Lâm nghiệp (LEAF).

Để triển khai các chương trình trên địa bàn, Sở Nông nghiệp và Môi trường Gia Lai đã phối hợp với Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm, các chuyên gia tư vấn và Viện Điều tra Quy hoạch rừng tiến hành khảo sát, xác minh, thẩm định kết quả giảm phát thải khí nhà kính tại một số xã và các chủ rừng; đồng thời đẩy mạnh tuyên truyền, phổ biến thông tin về thị trường carbon và các cơ chế tín chỉ carbon, bảo đảm tính công khai, minh bạch và sự đồng thuận của cộng đồng.

Bên cạnh Chương trình ERPA, Gia Lai cũng đang xem xét mở rộng hợp tác, phát triển các dự án tín chỉ carbon trong lĩnh vực lâm nghiệp và một số lĩnh vực liên quan, bảo đảm phù hợp với định hướng phát triển thị trường carbon quốc gia và điều kiện thực tiễn của địa phương.

Theo đánh giá của ngành chức năng, phát triển tín chỉ CO2 từ rừng không chỉ mở ra nguồn thu mới, bền vững cho ngân sách và các chủ rừng, mà còn tạo động lực mạnh mẽ cho công tác bảo vệ và phát triển rừng, góp phần cải thiện sinh kế cho người dân, đặc biệt là đồng bào dân tộc thiểu số sống phụ thuộc vào rừng. Việc từng bước chuyển giá trị sinh thái của rừng thành giá trị kinh tế thông qua tín chỉ carbon được xem là hướng đi phù hợp với định hướng phát triển kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn của tỉnh Gia Lai, góp phần thực hiện mục tiêu phát triển bền vững trong thời gian tới.