Nghị quyết 57: Lộ trình chiến lược hợp tác đổi mới sáng tạo Việt - Nga trong giai đoạn mới

Trong khuôn khổ Ngày hội đổi mới sáng tạo Startup Village 2026 diễn ra tại thủ đô Moskva của LB Nga, ông Đỗ Tiến Thịnh - Phó Giám đốc Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia (NIC) - cho rằng quan hệ Việt Nam - Nga đang bước vào giai đoạn phát triển mới, với trọng tâm chuyển từ các lĩnh vực hợp tác truyền thống sang công nghệ cao, đổi mới sáng tạo và thương mại hóa tri thức.

Các thiết bị truyền thông, thông tin liên lạc hiện đại được giới thiêu tại Startup Village 2026. Ảnh: Văn Hiếu - PV TTXVN tại Nga

Trao đổi với phóng viên TTXVN tại Moskva bên lề sự kiện, ông Đỗ Tiến Thịnh đánh giá những trao đổi cấp cao gần đây cùng các thỏa thuận hợp tác về khoa học và công nghệ giữa hai nước cho thấy đổi mới sáng tạo đang trở thành một trụ cột quan trọng trong quan hệ song phương. Theo ông, trong bối cảnh thế giới đang chuyển dịch mạnh mẽ sang mô hình tăng trưởng dựa trên khoa học, công nghệ, dữ liệu và đổi mới sáng tạo, hợp tác Việt - Nga có nhiều dư địa phát triển mới.

Ông Đỗ Tiến Thịnh cho biết, tại Hội nghị Startup Village 2026, phía Việt Nam chia sẻ ý tưởng xây dựng một "hành lang đổi mới sáng tạo Việt - Nga" thực chất, trong đó hệ sinh thái đổi mới sáng tạo và cộng đồng doanh nghiệp cùng tham gia kiến tạo giá trị. Đây được xem là mô hình có khả năng triển khai, đo lường hiệu quả và mang lại lợi ích cho startup, doanh nghiệp lớn, nhà nghiên cứu cũng như cơ quan quản lý.

Theo ông Đỗ Tiến Thịnh, kinh tế số của Việt Nam đang tăng trưởng mạnh, không chỉ tạo ra một thị trường rộng lớn mà còn hình thành môi trường thuận lợi cho việc thử nghiệm công nghệ, phát triển sản phẩm và mô hình kinh doanh mới. Song song với đó, hệ sinh thái đổi mới sáng tạo mở của Việt Nam cũng đang thay đổi nhanh chóng khi các doanh nghiệp ngày càng chủ động tìm kiếm giải pháp từ bên ngoài, thay vì chỉ dựa vào hoạt động nghiên cứu và phát triển nội bộ. Ông nhận định đây là cơ hội lớn cho các đối tác quốc tế, trong đó có các tổ chức nghiên cứu, startup và tập đoàn công nghệ của Nga. Trong bối cảnh đó, quan hệ đổi mới sáng tạo giữa hai nước có thể phát triển thành một hành lang hợp tác mới, nơi các bên không chỉ trao đổi ý tưởng mà còn cùng xây dựng sản phẩm, thử nghiệm thị trường và thương mại hóa công nghệ.

Đề cập đến Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, ông Đỗ Tiến Thịnh cho rằng đây là một định hướng chiến lược quan trọng nhằm đưa Việt Nam tiến tới tự chủ và phát triển bền vững trong kỷ nguyên mới. Từ góc độ của NIC, ông nhấn mạnh một hệ sinh thái đổi mới sáng tạo chỉ thực sự hiệu quả khi được kết nối chặt chẽ với thị trường. Trong đó, các doanh nghiệp và tập đoàn lớn đóng vai trò trung tâm bởi đây là những đơn vị có nhu cầu đổi mới thực chất, có nguồn lực tài chính và khả năng triển khai các giải pháp công nghệ trên quy mô lớn.

Đoàn lãnh đạo doanh nghiệp TASCO và đối tác tại Ngày hội đổi mới sáng tạo Strup Village 2026 tại Nga. Ảnh: TTXVN phát

Phó Giám đốc NIC cho rằng có điểm giao thoa giữa hai hệ sinh thái đổi mới sáng tạo của Việt Nam và Nga. Trong khi Việt Nam có lợi thế về tốc độ phát triển, khả năng thích ứng và đội ngũ kỹ sư ứng dụng, Nga lại sở hữu nền tảng khoa học vững chắc cùng năng lực nghiên cứu chuyên sâu trong nhiều lĩnh vực công nghệ lõi. Sự kết hợp này có thể tạo ra những sản phẩm và giải pháp có khả năng ứng dụng thực tiễn cao. 

Theo ông Đỗ Tiến Thịnh, Việt Nam có thể tiếp cận các công nghệ tiên tiến của Nga trong các lĩnh vực như trí tuệ nhân tạo (AI), công nghiệp nặng, năng lượng, an ninh mạng, vật liệu mới và kỹ thuật cao. Đổi lại, Việt Nam có thể đóng vai trò "cửa ngõ" giúp các doanh nghiệp và tổ chức Nga tiếp cận thị trường Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) đang phát triển đầy năng động.

Đánh giá về vai trò của NIC trong giai đoạn mới, ông cho biết trung tâm không chỉ là đơn vị hỗ trợ mà còn là nền tảng kết nối giữa startup, trường đại học, quỹ đầu tư, doanh nghiệp lớn và cơ quan quản lý nhằm rút ngắn khoảng cách từ ý tưởng đến ứng dụng thực tế. Trong hợp tác với Nga, NIC có thể đóng vai trò đầu mối kết nối đối tác, xác định nhu cầu cụ thể, xây dựng các dự án thử nghiệm và thúc đẩy quá trình thương mại hóa công nghệ. Hiện NIC đang phát triển các không gian đổi mới sáng tạo tại Hà Nội và Khu Công nghệ cao Hòa Lạc. Trong đó, Hòa Lạc được định hướng trở thành một trung tâm hỗ trợ các mô hình tiếp nhận và ươm tạo doanh nghiệp công nghệ, thử nghiệm công nghệ mới và kết nối với cộng đồng doanh nghiệp trong nước cũng như quốc tế.

Cũng theo ông Đỗ Tiến Thịnh, doanh nghiệp Nga có thể tham gia các chương trình thử nghiệm, đồng phát triển sản phẩm, cơ chế sandbox (thử nghiệm có kiểm soát) hoặc thành lập các trung tâm thử nghiệm chung tại Việt Nam nhằm tiếp cận thị trường hiệu quả hơn và giảm thiểu rủi ro đầu tư. Về các lĩnh vực ưu tiên hợp tác trong thời gian tới, ông đề xuất tập trung vào 3 mũi nhọn gồm AI và hạ tầng dữ liệu, công nghệ năng lượng và công nghệ xanh. Nếu tập trung vào các lĩnh vực này, hợp tác Việt - Nga sẽ không dàn trải mà đi vào chiều sâu, tạo ra những kết quả cụ thể và có thể mở rộng.

Để hiện thực hóa các mục tiêu hợp tác, ông Đỗ Tiến Thịnh cho rằng cần triển khai lộ trình 4 bước, gồm xác định rõ nhu cầu và bài toán thực tiễn, xây dựng các cơ chế kết nối giữa doanh nghiệp và hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, triển khai các dự án thử nghiệm có thể đo lường hiệu quả, đồng thời thiết lập các đầu mối hợp tác lâu dài giữa hai bên. Ông cho biết thêm Bản ghi nhớ hợp tác (MoU) dự kiến giữa NIC và Trung tâm Đổi mới sáng tạo Skolkovo sẽ là nền tảng quan trọng giúp chuyển từ hợp tác theo từng sự kiện sang hợp tác mang tính hệ thống và lâu dài.

Bày tỏ tin tưởng vào triển vọng hợp tác giữa hai nước, ông Đỗ Tiến Thịnh cho rằng Việt Nam và Nga đang đứng trước một cơ hội đặc biệt khi có sự tương đồng về nhu cầu phát triển, thời điểm thuận lợi và quyết tâm hợp tác. Theo ông, mục tiêu không chỉ là kết nối hai hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, mà còn tạo ra hành lang để công nghệ đi vào thị trường, ý tưởng trở thành sản phẩm và hợp tác mang lại những kết quả thực chất cho cả hai quốc gia.