Dự trữ khí đốt châu Âu rơi vào trạng thái báo động do xung đột Trung Đông

Các giám đốc điều hành cấp cao tại tập đoàn năng lượng Equinor ASA của Na Uy cảnh báo châu Âu có thể phải đối mặt với tình trạng thiếu hụt nghiêm trọng lượng khí đốt tự nhiên dự trữ nếu các hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz tiếp tục bị gián đoạn thêm 1-3 tháng nữa.

Châu Âu bước vào mùa nạp kho dự trữ trong mùa Hè năm nay trong bối cảnh lượng dự trữ khí đốt đã sụt giảm nghiêm trọng, với các kho chứa chỉ đạt 28% dung tích sau một mùa Đông kéo dài. Hiện tại, mức dự trữ của châu Âu đang dao động trong khoảng 35-37%, thấp hơn đáng kể so với mức chuẩn thông thường theo mùa là 50%. Thực trạng này làm gia tăng nguy cơ "lục địa Già" sẽ không đạt được mục tiêu tích trữ 90% như thông lệ vào thời điểm bắt đầu mùa Đông tới.

Liên minh châu Âu (EU) thường yêu cầu các quốc gia thành viên phải duy trì mức dự trữ cao, thông thường mục tiêu cần đạt là từ 80-90% công suất trước khi mùa Đông bắt đầu. Tuy nhiên, sự kết hợp của nhiều yếu tố bất lợi đang khiến nhiệm vụ lấp đầy các kho dự trữ lớn nhất châu Âu trở thành một thách thức vô cùng nan giải trong nửa cuối năm nay.

Trước hết, lượng rút khí đốt quá lớn trong mùa Đông để phục vụ nhu cầu sưởi ấm đỉnh điểm của các hộ gia đình, cộng với sự gia tăng đột biến trong nhu cầu điện công nghiệp, đã đẩy mức dự trữ khí đốt tự nhiên ở vùng Tây Bắc Âu xuống dưới 30%. Lượng khí đốt dự trữ tại Hà Lan, Đức và Pháp đã giảm xuống mức thấp báo động ngay trước khi mùa Xuân bắt đầu. Cụ thể, dự trữ của Hà Lan đã lao dốc xuống chỉ còn 5,8% vào cuối mùa Đông, mức thấp nhất trong 10 năm qua. Trong khi đó, mức dự trữ tại Đức giảm xuống còn khoảng 20% và tại Pháp dao động quanh mức 27% vào thời điểm mùa Xuân bắt đầu.

Thứ hai, cơ chế định giá bị bóp méo và đường cong giá theo mùa bị đảo ngược đã góp phần làm trầm trọng thêm cuộc khủng hoảng khí đốt tại châu Âu. Cấu trúc thị trường bất thường này – nơi giá giao ngay vào mùa Hè lại cao hơn giá hợp đồng tương lai vào mùa Đông – đã làm đình trệ các hoạt động bổ sung dự trữ cần thiết. Hiện tượng bất thường này đã phá vỡ quy luật vận hành truyền thống của thị trường là bơm khí đốt vào kho khi giá rẻ vào mùa Hè và rút ra sử dụng vào mùa Đông lạnh giá có nhu cầu cao.

Bên cạnh đó, châu Âu cũng đang phải đối mặt với tình trạng khan hiếm khí tự nhiên hóa lỏng (LNG). Sự cạnh tranh gay gắt từ nhu cầu năng lượng toàn cầu cùng những gián đoạn tại các cơ sở LNG lớn do cuộc xung đột ở Trung Đông đã khiến việc bổ sung kho dự trữ trở nên rất tốn kém. Tình trạng chậm trễ và thiệt hại cơ sở hạ tầng tại các cơ sở chủ chốt, đặc biệt là ở Qatar (Ca-ta), kết hợp với việc chấm dứt dần nguồn LNG từ Nga, đã đẩy cuộc cạnh tranh giành hàng giao ngay trên toàn cầu lên mức đỉnh điểm, đặc biệt là trước nhu cầu tiêu thụ rất cao từ châu Á.

Equinor cảnh báo rằng, mặc dù một giải pháp nhanh chóng có thể giúp châu Âu đạt được mức dự trữ tạm ổn ở mức 75% vào cuối mùa nạp kho dự trữ, nhưng nếu tình trạng phong tỏa eo biển Hormuz kéo dài từ 1-3 tháng nữa sẽ khiến tình hình trở nên cực kỳ nghiêm trọng, có khả năng đẩy giá khí đốt tại trung tâm TTF lên tới 90 euro/MWh (khoảng 105 USD/MWh).